આ બીસીસીઆઈ સાથે સંકળાયેલાં ભેજાં જો ‘રામાયણ’માં હોત તો શું થાત?…

કાર્યકારી અધ્યક્ષ એ કાંઈ નવી વાત નથી! ‘રામાયણ’માં ભરત પોતે કાર્યકારી અધ્યક્ષ બન્યા હતા અને રામના વતી પોતે વહીવટ સંભાળ્યો હતો. પરંતુ એની પાછળની ભાવના આજના શ્રીનિવાસન કે દાલમિયાની ભાવના કરતા અલગ હતી.
આ બીસીસીઆઈ સાથે સંકળાયેલાં ભેજાં જો ‘રામાયણ’માં હોત તો શું થાત?…
-રામસીતાએ વનમાં જવું જ ના પડત! અને જો જવું જ પડ્યું હોત તો અયોધ્યાથી બહુ દૂર જવું ન પડ્યું હોત! અયોધ્યા નગરીની બહાર આવેલા કોઈ ફાર્મહાઉસને, ઠરાવ પસાર કરીને જંગલની વ્યાખ્યામાં લાવી દીધું હોત! રામસીતા અને લક્ષ્મણ માટે ત્યાં એસીની સગવડ વાળી ઝૂંપડી બાંધી દીધી હોત.
-હનુમાન, સુગ્રીવ, અંગદ વગેરેનો સલામતી દળમાં સમાવેશ થઈ ગયો હોત! બાકીના વાનર, રીંછ વગેરે રિઆલીટી શોમાં પોતપોતાની કરતબો દેખાડતા હોત.
-રાવણ સાથે સંધી થઈ ગઈ હોત કે: એલઓસી પાર કરીને અયોધ્યાની હદમાં આવવું નહિ. એ સિવાયના દેવ કે દાનવના કોઈ પણ પ્રદેશમાં મન પડે એમ કરવું. અયોધ્યાની વિદેશ નીતિ મુજબ  અયોધ્યાની સરકાર એમાં માથું મારશે નહિ.
— રાવણ સીતાજીનું હરણ કરવાના બદલે સીતાજી જે વિસ્તારની ઝૂંપડીમાં એકલા હોય એ આખા વિસ્તાર પર જ પોતાનો કબજો જમાવી દેત. અને ત્યારે આ નેતાઓ ઠાવકાં ઠાવકાં નિવેદનો કરતા હોત કે- સીતાજીનું હરણ થયું છે એવું ટેકનિકલી કહી ન શકાય! હા, સીતાજીના નિવાસસ્થાનની આસપાસના અલ્પ અને અવાવરું વિસ્તાર પર દબાણ થયું હોવાનું માલુમ પડ્યું છે. પરંતુ, એ તમામ સમસ્યાઓનો ઉકેલ વાટાઘાટો દ્વારા આવી જશે. ચિતાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી.

**************************

[આ લખાણ ફેસબુક પર વાંચીને જાણીતા લેખક શ્રી જય વસાવડાએ આપેલ પ્રતિભાવ:

Jay Vasavada હાહાહાહાહા મોજ પડી ગઈ. મારું કોઈ સ્વતંત્ર પ્રકાશન હોય તો હું એમાં યશવંતભાઈ અને મુકુલભાઈ પાસે નિયમિત લખાવડાવું
Advertisements

વાતનો/ વાર્તાનો અંત ક્યારે હોવો જોઈએ?

મિત્રો,

કહેવાય છે કે, દરેક સારી વાતનો એક અંત હોય છે. અને, એની પણ એક મજા હોય છે. વાત સારી હોય તો શ્રોતામાં ક્યારેક એવો રસ પણ જાગે કે, ‘મજા આવે છે. ભલે વાત લાંબી ચાલતી.’ પરંતુ  શ્રોતાની એ રસવૃત્તિનો વક્તા જો ગેરલાભ ઉઠાવવા જાય અને વાતનો યોગ્ય અંત ન લાવે તો પણ મજા મારી જતી હોય છે. મજાની પણ એક માજા હોય છે.  ભલભલા વક્તાઓ પણ વાતનો અંત લાવવાનો વિવેક ચૂકી જતા હોય છે.

એક પ્રસંગ યાદ આવે છે.  એક વકતા દ્વારા બીજા કવિ વિષે વક્તવ્ય ચાલતું હતું.  કવિ માટે શ્રોતાઓને માન હતું. એમના વિષે વક્તા દ્વારા જે વાતો કહેવાતી હતી એમાં શ્રોતાઓને આનદ પણ આવતો હતો. પરંતુ ધીરે ધીરે વક્તા, વિષયથી દૂ….ર  દૂ…ર જવા લાગ્યા. કવિની કવિતા વિષે બોલવાને બદલે કવિ વિષે વધારે બોલવા લાગ્યા. શ્રોતાઓને એમાં પણ વાંધો નહોતો. વક્તા, કવિના બાળપણની લીલા વિષે વધારે વાતો કરવા લાગ્યા. શ્રોતાઓને એમાં પણ વાંધો નહોતો. વક્તા, કવિના બાળપણની સાથેસાથે પોતાના બાળપણની વાતો કરવા લાગ્યા. શ્રોતાઓએ એ પણ સહન કરી લીધું કારણ કે વક્તા પોતે કવિના સ્નેહીજન હતા. પરંતુ કવિની અને સાથેસાથે વકતાની પોતાની એ બાળલીલા બહુ લાંબી ચાલી.  ‘અમે નાના હતા ત્યારે આમ ખાતા’તા ને આમ નદીએ જાતા’તા ને આમ વગર ચડ્ડીએ નાતા’તા…”  એવી વાતો લંબાતી ગઈ. એ વખતનાં ગામડાંમાં જન્મેલા સહુ છોકરાઓ નદીએ વગર ચડ્ડીએ જ નહાતા હતા અને એ સત્કર્મ કરવામાંથી  ભવિષ્યના કવિશ્રી પણ બાકાત નહોતા રહ્યા – એ વાતથી શ્રોતાઓને જરૂર આનંદ થયો પરંતુ  વક્તાનું વક્તવ્ય એ બાળલીલા પર જ કેન્દ્રિત થઈ જવાથી એ આનંદ ઓછો થતો ગયો. વક્તાને બેસાડી દેવા માટે શ્રોતાઓએ તાળીઓ પાડી તો વક્તાને એમ લાગ્યું કે શ્રોતાઓને  વકતવ્યથી આનંદ આવી રહ્યો છે. એમણેવાતનો વિસ્તાર વધાર્યો તો શ્રોતાઓએ તાળીઓનું પ્રમાણ વધાર્યું. પછી તો વક્તાને પણ ખ્યાલ આવી ગયો કે, આ તાળીઓ વક્તવ્યના સમર્થનમાં નહિ પરંતુ વિરોધમાં પડી રહી છે. પરંતુ એમણે પણ હઠ પકડી કે , ‘મારે જે કહેવાનું છે એ કહ્યા વગર  હું માઈક નહિ છોડું.’ વાત વટે ચડી ગઈ. વક્તા બોલતા રહ્યા અને શ્રોતાઓ તાળીઓ પાડતા રહ્યા. છેવટે વક્તા બેઠા. વાતનો અંત આવ્યો.  પરંતુ  ખાટી છાશ જેવો અંત આવ્યો.  કવિતાને પામવાના બદલે શ્રોતાઓ હાસ્યને પામ્યા.  હાસ્ય ખોટું નહિ,પરંતુ એ હાસ્ય કસમયનું હતું. મજબૂરીનું હતું. 

વક્તા તો સમજ્યા મારાભાઈ, વક્તા હોય એટલે વક્તવ્ય આપે. પરંતુ, રોજિંદા જીવનમાં કોઈ વાત કહેતી વખતે આપણે પોતે પણ ક્યા ઝાલ્યા રહીએ છીએ? વધુ પડતા હરખપદોડા થઈને ‘વાત’ અને ‘વક્તવ્ય’ વચ્ચેનો તફાવત ક્યા ધ્યાનમાં રાખીએ છીએ? સામેવાળાનો રસભંગ થતો હોવાનો ખ્યાલ આપણને રહેતો નથી એટલે આપણે આપણી વાણીનો ભંગ થવા દેતા નથી. વાતનો યોગ્ય સમયે યોગ્ય અંત લાવવો એ પણ એક કળા છે. જે વ્યક્તિ વાત કહેતી વખતે સામેવાળાનાં રસને ધ્યાનમાં લેતો નથી એ વ્યક્તિમાંથી સમય જતાં લોકોનો રસ ઊડી જાય છે.  વાતનો અંત ક્યારે લાવવો એ માટે આપણી પાસે કોઈ વૈજ્ઞાનિક સાધન ભલે ન હોય પરંતુ સમજદારી હોય તો વાંધો ન આવે! અને, સમજદારી સાલી જ્યારે ખરી જરૂર હોય ત્યારે જ હાજર હોતી નથી! સમગ્ર વાત સમય, સંજોગો અને વિવેક પર આધાર રાખે છે.  ઉપરાઉપરી ફાલતું વાતો કરવાના પણ  પ્રસંગો  હોય છે અને અતિ મહત્વની વાત  ટૂંકમાં કહેવાનાં પણ પ્રસંગો હોય છે.  કોઈના મરણના સમાચાર અનેક લોકોને પહોંચાડવાની જવાબદારી જેને સોંપવામાં આવી હોય એ વ્યક્તિ જો એ સમાચાર આપતી વખતે સામેવાળાની સમક્ષ, મરણ પામનારઆ જીવનની  અંતિમ ક્ષણોનુ વર્ણન કરવા લાગે તો..?  

હવે વાત કરીએ ટૂંકી વાર્તાની. ટૂંકી વાર્તા એ સાહિત્યનો એક પ્રકાર છે એ તો આપ સહુ જાણો જ છો. વિવિધ છાપાંઓમાં, સામયિકોમાં કે બ્લોગ પર ટૂંકીવાર્તાઓ રજૂ થતી હોય છે.  વાર્તાઓ વિષે જાણકારોનું  કહેવું  છે કે, ‘ટૂંકી વાર્તા રચવી એ કુશળતા માંગી લે એવું  કામ છે. માત્ર ઘટના, સંવેદના, બોધ, વર્ણન, પાત્રાલેખન, ચમત્કાર વગેરે થકી સારી વાર્તા નથી બની જતી. એ બધાંને ખપમાં લેનારું નકશીકામ પણ જરૂરી છે. એ વીસ પાનાંની પણ હોઈ શકે અને બે પાનાંની પણ હોઈ શકે. બધું જ જે તે વાર્તા પર નિર્ભર છે. એમાં ખરી ખૂબી તો વાર્તાનો  અંત લાવવામાં છે. અંતમાં એક પણ વાક્ય ઓછું લખાય કે વધારે લખાય તો પણ વાર્તા નંદવાઈ જાય. કોઈને એમ થાય કે, એકાદ વાક્ય વધારે લખાઈ જાય તો એમાં શું બગડી જવાનું? પરંતુ ત્યાં જ વાર્તાકારની કસોટી થાય છે. ક્યા અટકવું અને વાચકો પર છોડી દેવું એ કુશળતા માંગી લે એવું કામ છે.  સારો વાર્તાકાર વાચકોને આગળ વિચારવાનો મોકો આપે છે. વાચકોની સમજ પર  શ્રદ્ધા રાખે છે.’ 

હિન્દી ફિલ્મ ક્ષેત્રે એક ‘સમાંતર’ કે ‘કલાત્મક’  ફિલ્મોનો યુગ આવ્યો હતો.  ચક્ર, આક્રોશ, શોધ, અંકુર, પાર વગેરે આવી ફિલ્મો હતી. આવી ફિલ્મોમાં અંત પ્રેક્ષકો પર છોડી દેવાતો હતો. આવી ફિલ્મોને પસંદ કરનારો એક ખાસ વર્ગ હતો. પરંપરાગત મનોરંજક ફિલ્મ જોવા ટેવાયેલા લોકોમાંથી કેટલાક લોકોને આવી ફિલ્મ જોયા પછી એવું લાગતું હતું કે: ‘આ કેવી ફિલ્મ? પછી છેલ્લે શું થયું એ તો બતાવ્યું જ નહિ! ‘ આજે ફિલ્મોમાં  ‘આર્ટ ફિલ્મ’ કે ‘કમર્શલ’ ફિલ્મ’ એવા વર્ગો નથી. પરંતુ દરેક ફિલ્મમાં છેલ્લે ‘ખાધું પીધું અને રાજ કર્યું’  એવો અંત જરૂરી માનવામાં આવતો નથી. આજે પ્રેક્ષકો ઘણા ઘડાઈ ગયા છે! અંત લંબાતો હોય તો ઊભા પણ થઈ જાય! 

… આ કોણ ઊભું થયું? આ ‘ બંધ કરો’ એમ કોણ બોલ્યું? કોઈ નહિ!? ના.. ના… મેં સાંભળ્યુંને.  આ તાળીઓના અવાજો પણ આવવા લાગ્યા! … સમજ્યો! મારે બંધ કરવું જોઈએ.  😀

અટકું છું.  આવજો અને જલસા કરજો. 

*************************************

જો સમય હોય તો અહી પણ નજર નાખશોજી.  

https://asaryc.wordpress.com/2009/07/27/પાંચકડાં/

સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ..

સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ… શાંત હોને કા નામ નહીં લે રહી હૈ.  

શ્રીમતી સોનિયા ગાંધીએ હાલમાં જ ગુજરાતમાં ચૂંટણી પ્રચાર માટે આવ્યાં હતાં ત્યારે  એકઠી થયેલી ભીડ એમને કેટલી સારી લાગી હશે! એ ભીડ સમક્ષ, ગુજરાતમાં મહિલાઓની સુરક્ષા બાબતની ચિંતા વ્યકત કરવી કેટલી સહેલી લાગી હશે! આજે  દિલ્હીમાં અને  એમાં પણ પોતાના નિવાસસ્થાન સામે એકઠી થયેલી ભીડ કેટલી આકરી લાગી હશે! એ ભીડ સામે દેશમાં અને ખાસ કરીને દિલ્હીમાં મહિલાઓની સુરક્ષા બાબતના સવાલોના જવાબો આપવાની ફરજ કેટલી અઘરી લાગી હશે! એમને અર્ધી રાત્રે પોતાના નિવાસસ્થાનની બહાર આવીને પ્રદર્શનકારીઓને જે જવાબો આપવા પડ્યા એમાં તૈયાર લખાણ કામ લાગે એમ નહોતું! એમના જવાબોથી પ્રદર્શનકારીઓને સંતોષ થયો નથી. દેશના તમામ નેતાઓએ આ ઘટના પરથી સબક લેવા જેવો છે.  દેશમાં મહિલાઓનું સ્વમાન અને સુરક્ષા, એ સંવેદનશીલ મુદ્દો છે. આવા  સંવેદનશીલ સમસ્યાને માત્ર રાજકારણીની નજરે મૂલવવા જેવી નથી. એને માત્ર ચૂંટણીના પ્રચારમાં ઉપયોગમાં લઈને સંતોષ માનવા જેવું નથી. ચૂંટણી પ્રચારમાં જેટલું જોર દાખવ્યું એટલું જોર આ સમસ્યા પાછળ દાખવ્યું હોત તો  કદાચ આ ઘટના બની ન હોત. રાજકારણીઓ પોતે પણ મહિલાઓ માટે કેટલું માનસન્માન દાખવે છે એનાં ઉદાહરણો પણ સતત મળતાં જ રહે છે.   

ગુજરાતમાં  મહિલાઓ, અન્ય રાજ્યોની મહિલાઓની સરખામણીમાં વધારે સુરક્ષિત હોવા છતાં સરકાર કે પ્રજાએ અતિવિશ્વાસમાં રહેવા જેવું નથી. સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. પાપ છાપરે ચડીને પોકારે છે, પણ એ પાપ થઈ ગયા પછી! થયા પહેલાં નહિ!

બરાબર એક વરસ પહેલાં પણ સરકારને ભીડ અને દર્શનકારીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. પરંતુ, ત્યારે મુદ્દા અલગ હતા. વાળી, પ્રદર્શનકારીઓના કોઈ નેતાઓ હતા. સરકાર એ નેતાઓ પર રાજકીય આક્ષેપો કરી શકતી હતી. આજની સ્થિતિમાં તો સરકાર એમ પણ કહી શકે એમ નથી કે, આ અંદોલન પાછળ વિરોધ પક્ષોનો હાથ છે.

ટીવીના પરદેથી જ્ઞાનીજનો ભીડ અને આક્રોશનાં કારણો, લક્ષણો, અપલક્ષણો, પરિણામો વગેરેની ગંભીર ચર્ચાઓ કરે છે! પોલીસ ભીડ અને આક્રોશને કાબૂમાં કરવાના પ્રયાસો કરે છે! અને, આક્રોશ જવાબ માંગે છે. તાત્કાલિક ઉકેલ માંગે છે. અને..

સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ… શાંત હોને કા નામ નહીં લે રહી હૈ.  

http://visfot.com/index.php/news/8038-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%AA%E0%A4%A5-%E0%A4%AA%E0%A4%B0-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%90%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BE.html

સડકથી સંસદનો માર્ગ:અગ્નિપથ અગ્નિપથ અગ્નિપથ

૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧ ના દિવસે આ બ્લોગ પર મેં એક પોસ્ટ મૂકી હતી.  જેનું શીર્ષકહતું કે,
શું પહેલાં હટાવી શકાય? ભ્રષ્ટાચાર કે સરકાર?

આ રહ્યું પૂરું લખાણ:

October 2, 2011

મિત્રો,

કોઈ માને કે ન માને! વાત લપાતી છુપાતી … હરતી ફરતી.. એક મુકામે આવીને ઊભી રહેશે કે-  પહેલાં સરકાર  હટાવો.  એ વગર ભ્રષ્ટાચાર નહીં હટે!

આ પરંપરા છે આપણા દેશના રાજકારણની!

ગાંધીજીનો ધ્યેય માત્ર શાસનપલટો નહોતો.  તેઓ પણ ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માંગતા હતા. પણ પ્રાથમિકતા આપવી પડી વિદેશી શાસન હટાવવાના મુદ્દાને.

શાસન પલટો થયો.  ભ્રષ્ટાચાર રહ્યો! ગાંધી ટોપી પહેરીને જાડિયો પાડિયો થયો.  ને અફવાની જેમ ફેલાયો.

એક સમય એવો આવ્યો કે ગાંધી ટોપી ને ગાંધીનું નામ મજાકને પાત્ર બની ગયા.

ગુજરાતમાં નવનિર્માણનું આંદોલન થયું ત્યારે ઠેર ઠેર સરકારના મૃત્યુઘંટ  વાગતા હતા  કોંગ્રેસી નેતાઓના નામની ઠેર ઠેર  હાય હાય બોલાતી હતી.  કોંગ્રેસી નેતાઓની નનામીઓ નીકળતી હતી. ગધેડાઓના શરીર પર નેતાઓનાં નામ લખાતાં હતાં. પોલીસો પકડી પકડીને કેટલાને પકડે?

144 ની કલમની નવાઈ ન રહી.   કેટલાક લોકોએ તો એમની જિંદગીમાં પહેલી વખત કર્ફ્યુ જોયો અને માણ્યો!

યુવાન છોકરા છોકરીઓએ લડત લડી રહ્યાં હતાં. એમને ત્યારના વિરોધ પક્ષોની દોરવણી અને ટેકો  હતા.

પાછળથી એવી પણ ખબર આવી કે  – આખી લડત કોઈ કોંગ્રેસના જ  નેતાના મગજની પેદાશ હતી!

બોલો! અશક્ય શું છે?

યુવાનોઅને યુવતીઓની  આંખોમાં સપનાં હતાં.. બેકારી હટવાના મોંઘવારી હટવાના.. ભ્રષ્ટાચારીઓને ખદેડવાના…

એમનું મુખ્ય સૂત્ર હતું અંધકાર મેં એક પ્રકાશ .. જયપ્રકાશ જયપ્રકાશ.

નવનિર્માણ આંદોલનની ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ હતી..

*મુખ્યમંત્રી ચીમનભાઈ પટેલ રાજીનામું આપે.

** ગુજરાત વિધાનસભાનું વિસર્જન થાય.

***ભ્રષ્ટાચાર નાબુદ થાય.

લગભગ સો જેટલા  લોકો ગોળીએ વીંધાયા પછી પહેલી બે માંગણીઓ પૂરી થઈ.

ચૂંટણી  આવી. કોંગ્રેસનો પરાજય થયો.  જનતાપક્ષની  સરકાર આવી.   મુખ્યમંત્રી તરીકે બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ આવ્યા.

જો કે  સરકાર બનાવવા માટે  એમણે કિમલોપ ના સભ્યોનો ટેકો લેવો પડ્યો.  ને  કિમલોપના વડા હતા  શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ. એ જ ચીમનભાઈ કે જેને હટાવ્યા  હતા.

સમાચાર તો એવા હતા કે-  ચીમનભાઈ પટેલના ઘરની  પાછલી  દિવાલ કૂદીને બાબુભાઈ ટેકો મેળવવા ગયા હતા.

વખત આવ્યે કૂદકા ય મારવા પડે!

પછી તો ધારાસભ્યોની આવન જાવનની રમત શરૂ થઈ.  સરકાર બને ને ગબડે.

આમાં ભ્રષ્ટાચારને   હટાવવાનો વખત કોની પાસે? ને હટાવવા જાય તો એની સાથે સાથે પોતાને હટી જાવું પડે!

દિલ્હીની  વાત કરીએ તો કટોકટી પછી આવેલી ચૂંટણીમાં ઇંદિરાજી  અને એમનો પક્ષ હાર્યાં.

જાણે કે ન બનવાનું બની ગયું. રામલીલા મેદાનમાં વિજયી સભા ભરાણી.  વિવેક ભુલાયો. છાકટાં ભાષણો થયાં.  ઇંદિરાજીને હરાવનાર રાજનારાયણ  બોલ્યા કે- ભૂલ જાઓ ઇંદિરા કો! ઉસમે કુછ દમ નહીં! ઉસ મેં કુછ કસ નહીં!

ને મોરારજી દેસાઈની નવી સરકારે  અંદરોઅંદરની ખટપટને કારણે  દોઢેક વરસમાં દમ તોડી દીધો!  સરકાર સારી ચાલતી હતી અને ચાલી શકે તેમ હતી. પણ આપણા નેતાઓની સત્તાભૂખ!

છેલ્લે છેલ્લે જે સરકારો બદલાઈ તે તો લોહી રેડ્યા વગર બદલાઈ.

પરંતુ  એમની ય મજબુરી! એમની પાસે જાદુઈ છડી નથી.

[લખ્યા તા. ૦૭-૦૬-૨૦૧૧]

ઉપરનું લખાણ નહોતું મુકાયું. મનમાં હતું કે : આ લખાણ મૂકવાની  નોબત કદાચ નહિ આવે.

પરંતું આવી ગઈ!

આજે  મહાત્મા ગાંધીજીનો જન્મદિવસ છે.  ચેનલ્સ  અને છાપાઓ ભરીને ગાંધીને યાદ કરાશે. આ વખતે સાથે સાથે અન્નાજીને રજૂ કરાશે. કારણ કે અન્નાજીનો પરચો તાજો જ છે.

વળી અન્નાજીએ પોતે આડકતરી રીતે પણ ચૂંટણીઓ પર પ્રભાવ પાડશે તેનો સંકેત આપી દીધો છે.

વળી એ પણ સ્વાભાવિક જ ગણાશે કે: ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માટે સરકાર હટાવવી જરૂરી છે. વહેલી નહિ તો એની મુદ્દત પૂરી થાય ત્યારે. કારણ કે , પ્રજાને વર્તમાન પરિસ્થિતિ અગર ઠીક ન લાગતી હોય તો તે માટે સહુથી પ્રથમ જવાબદારી સરકારની જ ગણાશે.

.. ને જ્યારે સરકાર હટાવવાની વાત આવશે ત્યારે અન્ય વાતો ગૌણ ગણાશે. પછી તો એક જ વાત કે: જો સરકાર નિકમ્મી હૈ વો સરકાર બદલની હૈ!

આપણે  ઈચ્છીએ કે:જે બદલાવું જરૂરી હોય તે ભલે બદલાય. છેવટે તો આ પરીસ્થિતી બદલાવી જોઈએ.

આ એટલે કઈ પરિસ્થિતિ?

એ જ કે જેની સામે મને,તમને અને મોટાભાગની પ્રજાને ફરિયાદ છે.

ડગલે ને પગલે અન્યાય, શોષણ અને આરાજકતા.

આશા રાખીએ. આશા અમર છે. બાપુ હાજરાહજૂર છે!

****************************************************************************************************

હવે જ્યારે અન્નાજીએ આંદોલન છોડીને ચૂંટણીનો માર્ગ અપનાવવાની વાત કરી છે ત્યારે ઘણાં લોકોને આઘાત લાગ્યો છે કે, એમણે  આવું કેમ કર્યું?

પરંતુ,  સમજનારા સમજી શકશે કે, ચૂંટણીનો માર્ગ એમના માટે સાવ અછુતો નહોતો.

હા, આટલો મહત્વનો લાગશે એ કેટલાકને નહોતી ખબર.

હવે શું થઇ શકે?

બસ, રાહ જુઓ  ચૂંટણીની.

મતદાનના દિવસે દાઝ ઉતારો.

કોના પર?

એ કહેવાની વાત છે?

ને એ પણ સમજદાર લોકોને!

દિલ છે તો દૂધપાક છે

સન ૧૯૬૭ની આસપાસનો જમાનો હતો. હું આઠમાં ધોરણમાં ભણતો હતો. નિશાળની પાછળનું મેદાન હતું. રીસેસનો સમય હતો. ખુશનુમા મોસમ હતી. કુમળી ઉમર જેવો જ કુમળો તડકો હતો.

નજર સામે કમળધારી તળાવની જાહોજલાલીનું અમૂલ્ય પ્રદર્શન હતું. એ પ્રદર્શનના કાર્યક્રમની પ્રકાશ વ્યવસ્થા સૂરજ એકલપંડે સંભાળી રહ્યો હતો. નગરની કપડાં ધોઈ રહેલી મહિલાઓએ  સંગીત પ્રસારણની વ્યવસ્થા સંભાળી હતી. ધબાક!ધબાક!ના સૂર વાતાવરણમાં ભળી રહ્યા હતા. તળાવને સામેના કિનારેથી તે છેક ક્ષિતિજ સુધી સમગ્ર સૃષ્ટિ શુદ્ધ પ્રસન્નતા વહેંચી રહી હતી.

પ્રસન્નતાના આ રંગમાં કોઈ નબળી વાતને જરા પણ સ્થાન નહતું.

 .. ને મારા એક વર્ગમિત્રે મારી પાસે આવીને કહ્યું: યાર ઠક્કર, તારી પાસેથી ઉછીના લીધેલા પૈસા લાવવાના રહી ગયાં. કાલે લાવું તો ચાલશેને?

જવાબમાં મે કહ્યું: “ચાલશે યાર. ક્યારેય ન લાવે તો પણ ચાલશે.”

“એવું ચાલે ખરું યાર? વહેવારે તો આપવા પડેને?”

“બધું ચાલે” મે કહ્યું.  ત્યારબાદ મારા હોઠ પર એક વાક્ય આવી ગયું: “દિલ છે તો દૂધપાક છે.” 

એ મિત્રને તો વાક્ય સાંભળીને મજા પડી ગઈ પરંતુ હાજર હતા તે બધાને મજા પડી ગઈ!

પછી તો મારા મિત્રવર્તુળમાં વાતવાતમાં ” દિલ છે તો દૂધપાક છે”  એ વાક્ય વપરાવા લાગ્યું. 

જોતજોતામાં તો એ વાક્ય આખી નિશાળમાં વપરાવા લાગ્યું. પછી તો આખા નગરમાં  વપરાવા લાગ્યું! જાણે કે એક કહેવત બની ગઈ કે: ” દિલ છે તો દૂધપાક છે”  

.. સમય પસાર થઈ ગયો. એ નિશાળ છૂટી ગઈ. એ નગર છૂટી ગયું. એ મિત્રો છૂટી ગયા. એ વાક્ય છૂટી ગયું. એનો વપરાશ છૂટી ગયો.

.. ને લગભગ ત્રીસેક વર્ષો પછી એક દિવસ વાતવાતમાં આ જ વાક્ય મે બીજાનાં મોઢેથી સાંભળ્યું:

  ” દિલ છે તો દૂધપાક છે” 

મારી નવાઈનો પાર નહોતો! મારાથી સામી વ્યક્તિને પૂછાઈ ગયું કે: આ વાક્ય તમે ક્યાંથી સાંભળ્યું?

“લે, આ તો જાણીતી કહેવત છે.” એ વ્યક્તિએ જવાબ આપ્યો.

*********

મિત્રો, મારો એવો દાવો નથી કે આ કહેવતની રચના મે જ કરી છે. વર્ષો પહેલાં મારાથી અનાયાસે બોલાયેલું વાક્ય જ ફરતું ફરતું મારા સુધી આવ્યું હોય તો પણ એની સાબિતી આપવી અસંભવ છે.

પણ એક વાત નક્કી છે કે કહેવતો અનાયાસે જ સર્જાઈ જતી હશે. એકાદ નાનકડું વાક્ય, પેઢીઓ સુધી  આપણી વાતચીતનો હિસ્સો બની જાય છે! કેટકેટલી કહેવતોનો આપણે સહજ રીતે વપરાશ કરીએ છીએ પરંતુ એનાં મૂળ સર્જકનો કોઈને ખ્યાલ હોતો નથી!

કેટલી કહેવતો કાળની ગર્તામાં ધકેલાઈ જાય છે તો કેટલીક નવી કહેવતો આપણને ખબર ન પડે તેમ વપરાશમાં દાખલ થતી જાય છે.

“મજબૂરી કા નામ મહાત્મા ગાંધી.”  આ કહેવત જાણીતી થઈ ગઈ છે.  વળી એ વાત પણ ચોક્કસ છે કે એ  કહેવત ચલણમાં આવ્યાને બહુ સમય નહિ થયો હોય. એ કહેવત બહુ બહુ તો ગાંધીજીના જીવનકાળમાં શરૂ થઈ હશે. કદાચ એમના અવસાન પછી જ વપરાશમાં આવી હોવાની શક્યતા વધારે છે. કોઈ મજાકમાં આ વાક્ય બોલ્યું હશે અને જોત જોતામાં એક કહેવત બની ગઈ હશે! આજે ભલે  ભલે આ કહેવત મજાક માં બોલાતી હોય પણ કેવી અસર છોડી જાય છે! ને કેવી ચલણમાં કેવી છૂટથી વપરાય છે!

કહેવત એક વખત ચલણમાં આવી કે પછી એને જાણે કે કોઈ પ્રકારનાં બંધનો નડતાં નથી! વળી એને વિદ્વાનોના પ્રમાણપત્રની જરૂર પડતી નથી!

“મોટી નોટ હોવા”નો મુહાવરો યુવાનોમાં વધારે વપરાય છે.  “ફલાણો તો મોટી નોટ છે.” એવાં વાક્યો આપણે ઘણી વખત સાંભળીએ છીએ. આ મુહાવરો પણ તાજેતરના વર્ષોમાં જ અમલમાં આવ્યો હોવાનું લાગે છે.

ખેર! હવે પછી તમે પણ અવસર આવ્યે,  ” દિલ છે તો દૂધપાક છે” .એ કહેવતનો વપરાશ કરજો.

અને…. બીજું તો શું કહું?

પ્રતિભાવ આપવા હોય તો આપજો નહિ તો અમે પણ માનશું કે: તમારું  દિલ છે તો દૂધપાક છે!   

જલસા કરજો.  

ચાલો રમીએ ગાડી ગાડી!

  • [ આ ગાડી અહીંથી આવી: http://www.meerainfotech.com/Wooden_Toys.html]

    મિત્રો, ક્યારેક ક્યારેક એવું બનતું હોય છે કે, બીજાને આપવા માટે લાવેલી ચીજ આપણને જ ગમી જાય અને એ રાખી લેવાનો મોહ જતો ન કરી શકીએ. 

    એક મિત્રના બ્લોગ  કુરુક્ષેત્ર પર વાંચનયાત્રાવાળા બીજા મિત્ર  અશોકભાઈને પ્રતિભાવના બદલામાં પ્રતિભાવ આપ્યા બાદ; આ ત્રીજા મિત્રને આવી સ્વાર્થી લાગણી થઈ.  પરિણામ શું આવ્યું? એક COMMENT જો POST બન ગઈ!

    તો આ રહી એ કલી જો ફૂલ બન ગઈ!

    અશોકભાઈ,તમે આ પ્રતિભાવમાં અમારા નામનો ઉલ્લેખ ગેરસમજથી કર્યો હોય તેમ અમને લાગે છે. તમે અહીં જણાવ્યું છે કે: વિનયભાઈ અને યશવંતભાઈ જેવાનાં કિબોર્ડ ઘસાઈ ગયા છતાં કૉપી-પેસ્ટની કળા કેમ સચવાઈ રહી છે ?

    મિત્ર, તમે અમારું ઘસાયેલું કી-બોર્ડ જોયું છે? આ મોંઘવારીમાં અમને એવો ધંધો પોસાય ખરો? વળી, આજના જમાનામાં કૉપી-પેસ્ટ અટકાવવું શક્ય છે ખરું?એવું જરૂરી છે ખરું? તમામ કૉપી-પેસ્ટ વખોડવાને પાત્ર છે?
    આવા અનેક સવાલો કરવાનું મન થાય છે. જેનો જવાબ અમારી એ રચનાઓ ધ્યાનથી વાંચવાથી મળી શકે છે. એ માટે જરૂરી ખુલાસાઓ પણ કર્યાં છે.
    અમે કૉપી-પેસ્ટ માટે જે થોડીઘણી રચનાઓ લખી છે તેની રજૂઆતની મજા માણવાને બદલે તેને એક આંદોલન તરીકે ગણીને અમને સુધારક ગણી લેવાની વાત અમને અન્યાય કરનારી છે!  અશોકભાઈ, અમારે સુધારક નથી થાવું…. 

    વાચક મિત્રો અમને સુધારક ન માની લે તે માટે આટલો ખુલાસો જરૂરી લાગ્યો છે.  

    મિત્ર, જે  કુરુક્ષેત્ર બ્લોગ પર તમે આ પ્રતિભાવ આપ્યો છે તે બ્લોગ પર માત્ર ને માત્ર વિજ્ઞાન પર આધારિત અને સાબિત થયેલી વાતોને જ સ્થાન છે. તે બ્લોગ પર આવી “કી બોર્ડ ઘસાવાની” મનઘડત વાતને સ્થાન ન હોય શકે. મારું કી બોર્ડ અડીખમ છે.

    બીજી વાત. તમે “ઐશ્વર્યાએ ફર્યા વૃક્ષ સાથે ફેરા” .. એ વાત જણાવી છે. એ ઝાડ તમે જોયું છે? કે પછી મીડિયાએ એ વાત જણાવી અને સાચી માની લીધી છે? શ્રીમાન અમિતાભ  બચ્ચન તો જણાવે છે કે: બતાવો એ ઝાડ!!
    અશોકભાઈ, અમિતાભ બચ્ચન શ્રદ્ધાળુ કે અંધશ્રદ્ધાળુ છે એ માની લઈએ પરંતુ તે માટે “ઐશ્વર્યાએ ફર્યા વૃક્ષ સાથે ફેરા” એ વાત માની લેવી તે પણ અંધાશ્રદ્ધાનો એક નમૂનો જ થયોને? ક્યાંક કે ક્યાંક આપણે બીજાએ કરેલી વાત પર ભરોસો રાખ્યોને? અને એ વાત પર ધોકા પછાડ્યાને?આપણને એ ઝાડ જોવાની કે ખાતરી કરવાની જરૂર લાગી નહિ. 

    તો મિત્ર, સમાજમાં પણ આ રીતે ભરોસા પર ઘણી ગાડીઓ દોડતી હોય છે! દરેકને એમ લાગે છે કે: મારી ગાડી સાચા પાટા પર દોડે છે અને બીજાની ગાડી ખોટા પાટા પર દોડે છે. અને એમ માનવું એ જ મજાની વાત છે!

    તો મજા માણો અને જલસા કરો.

    છોટીસી કૉમેન્ટ પોસ્ટ બન ગઈ .. યા યા હિપ્પી હિપ્પી યાયાયા… 

    પોસ્ટ બનકે બ્લોગકી ગોસ્ટ બન ગઈ… યા યા હિપ્પી હિપ્પી યાયાયા… 

વારા પછી વારો અને મે પછી ગારો!

[તસવીર: http://www.allinfodir.com/articles/the-future-of-the-internet-and-its-impact-over-society-and-human-beings.html ]

મિત્રો,

ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી અનેક ફાયદાઓ થયા. તેમાનો એક ફાયદો એ પણ થયો કે લોકોના મગજમાં ઉમરકેદની સજા ભોગવતા કેદીઓ જેવાં મંતવ્યોને ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં મગજની બહાર નીકળવાની આઝાદી મળી. આજે વિવિધ વેબસાઈટ પર વિવિધ પ્રકારનાં મંતવ્યો મુક્તપણે વિહારી શકે છે. કોઈ મર્યાદાથી ઢંકાયેલાં તો કોઈ ઉઘાડાં કે અર્ધ ઉઘાડાં.

આ મંતવ્યોને ખૂબ ખૂબ આઝાદી છે. એમને ભાષાની શાલ ઓઢવી ફરજિયાત નથી. એમની જોડણીની ટોપી ધારણ કરવી ફરજિયાત નથી. એ મંતવ્યો જે લોકોના મગજમાંથી પ્રગટ થાય છે તે લોકો લેખક કે વિદ્વાન હોય તે જરૂરી નથી. માણસમાત્ર મંતવ્યો આપવાને પાત્ર! આ વાત ઈન્ટરનેટનાં માધ્યમ થકી શક્ય બની છે. આ માધ્યમ થકી જ એક સામાન્ય આદમી મોટા મોટા રાજકીય નેતાઓના દિમાગને વાટ લગાડી શકે છે. પોતાની જાત, જાડી ચામડીની હોવા બદલ  ગર્વથી ફાટફાટ થતાં હોય એવા નેતાઓ પણ આમાંથી બાકાત રહેતા નથી.

હજી હમણાંની જ વાત છે કે ,સરકારના એક ધુરંધર નેતા દિગ્વિજયસિંહ Twitter દ્વારા અન્ના હજારે અને તેમની મંડળી  પર  ઘા મારીને આનંદ પામતા હતાં. પોતે વિરોધીઓની દુખતી નસ દબાવી શકે છે એ વાતનો, લુચ્ચું લુચ્ચું હસીને આનંદ પણ વ્યકત કરી શકતાં હતા. પોતે જાડી ચામડીના છે એ વાત પણ ગર્વથી કહેતા હતા. તેઓશ્રી  જે પરાક્રમો કરી શકે છે તેમાં તેમને મદદરૂપ કોણ થયું? ઈન્ટરનેટ.

હવે એ જ ઈન્ટરનેટ થકી એમની તેમ જ અન્ય નેતાઓની દુખતી નસો દબાઈ ગઈ છે ત્યારે મર્યાદાની ડાહી ડાહી વાતો કરે છે.  પોતે પ્રજાને મર્યાદાના ઉત્તમ ઉદાહરણો પૂરાં પાડ્યાં હોય અને એવી વાત કરે તો લોકોને એમની વાત માનવા યોગ્ય લાગે પણ ખરી. વાતાવરણ એવું છે કે, કપિલ સિબ્બલ જેવાં નેતાઓ સો ટકા સાચી વાત કરે તો પણ એમની વાત પર ઘણાને ભરોસો પડે તેમ નથી. લોકોને એવું લાગે છે કે: એમના પગ નીચે રેલો આવ્યો છે એટલે એ નેતાઓએ આ સામુહિક  નૃત્યો શરૂ કર્યાં છે.

નેતાઓ જ નહિ ઈન્ટરનેટના માધ્યમ દ્વારા પોતાનાં મંતવ્યો વ્યકત કરનાર સહુએ, “વારા પછી વારો અને મે પછી ગારો”  એ કાઠીયાવાડી કહેવત યાદ રાખવાં જેવી છે. નેતાઓ ભલે ગમે તે કરે પરંતુ આપણે જરૂર વિવેક રાખી શકીએ છીએ. ઈન્ટરનેટ પર ભલે કોઈ માપદંડ ન હોય પણ આપણે આપણો માપદંડ નક્કી કરી શકીએ છીએ.