સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ..

આંદોલન

સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ… શાંત હોને કા નામ નહીં લે રહી હૈ.  

શ્રીમતી સોનિયા ગાંધીએ હાલમાં જ ગુજરાતમાં ચૂંટણી પ્રચાર માટે આવ્યાં હતાં ત્યારે  એકઠી થયેલી ભીડ એમને કેટલી સારી લાગી હશે! એ ભીડ સમક્ષ, ગુજરાતમાં મહિલાઓની સુરક્ષા બાબતની ચિંતા વ્યકત કરવી કેટલી સહેલી લાગી હશે! આજે  દિલ્હીમાં અને  એમાં પણ પોતાના નિવાસસ્થાન સામે એકઠી થયેલી ભીડ કેટલી આકરી લાગી હશે! એ ભીડ સામે દેશમાં અને ખાસ કરીને દિલ્હીમાં મહિલાઓની સુરક્ષા બાબતના સવાલોના જવાબો આપવાની ફરજ કેટલી અઘરી લાગી હશે! એમને અર્ધી રાત્રે પોતાના નિવાસસ્થાનની બહાર આવીને પ્રદર્શનકારીઓને જે જવાબો આપવા પડ્યા એમાં તૈયાર લખાણ કામ લાગે એમ નહોતું! એમના જવાબોથી પ્રદર્શનકારીઓને સંતોષ થયો નથી. દેશના તમામ નેતાઓએ આ ઘટના પરથી સબક લેવા જેવો છે.  દેશમાં મહિલાઓનું સ્વમાન અને સુરક્ષા, એ સંવેદનશીલ મુદ્દો છે. આવા  સંવેદનશીલ સમસ્યાને માત્ર રાજકારણીની નજરે મૂલવવા જેવી નથી. એને માત્ર ચૂંટણીના પ્રચારમાં ઉપયોગમાં લઈને સંતોષ માનવા જેવું નથી. ચૂંટણી પ્રચારમાં જેટલું જોર દાખવ્યું એટલું જોર આ સમસ્યા પાછળ દાખવ્યું હોત તો  કદાચ આ ઘટના બની ન હોત. રાજકારણીઓ પોતે પણ મહિલાઓ માટે કેટલું માનસન્માન દાખવે છે એનાં ઉદાહરણો પણ સતત મળતાં જ રહે છે.   

ગુજરાતમાં  મહિલાઓ, અન્ય રાજ્યોની મહિલાઓની સરખામણીમાં વધારે સુરક્ષિત હોવા છતાં સરકાર કે પ્રજાએ અતિવિશ્વાસમાં રહેવા જેવું નથી. સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. પાપ છાપરે ચડીને પોકારે છે, પણ એ પાપ થઈ ગયા પછી! થયા પહેલાં નહિ!

બરાબર એક વરસ પહેલાં પણ સરકારને ભીડ અને દર્શનકારીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. પરંતુ, ત્યારે મુદ્દા અલગ હતા. વાળી, પ્રદર્શનકારીઓના કોઈ નેતાઓ હતા. સરકાર એ નેતાઓ પર રાજકીય આક્ષેપો કરી શકતી હતી. આજની સ્થિતિમાં તો સરકાર એમ પણ કહી શકે એમ નથી કે, આ અંદોલન પાછળ વિરોધ પક્ષોનો હાથ છે.

ટીવીના પરદેથી જ્ઞાનીજનો ભીડ અને આક્રોશનાં કારણો, લક્ષણો, અપલક્ષણો, પરિણામો વગેરેની ગંભીર ચર્ચાઓ કરે છે! પોલીસ ભીડ અને આક્રોશને કાબૂમાં કરવાના પ્રયાસો કરે છે! અને, આક્રોશ જવાબ માંગે છે. તાત્કાલિક ઉકેલ માંગે છે. અને..

સૂઈમૂઈ ચલ પડી હૈ… શાંત હોને કા નામ નહીં લે રહી હૈ.  

http://visfot.com/index.php/news/8038-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%AA%E0%A4%A5-%E0%A4%AA%E0%A4%B0-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%90%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BE.html

Advertisements

આજનું મારું આ લખાણ તમારે ગમાડવું જ પડશે.

શુભેચ્છા

મિત્રો,

આ બ્લૉગ પરનાં આજ સુધીનાં મારાં લખાણો તમને  ગમ્યાં હોય કે ન ગમ્યાં હોય,  પરંતુ   આજનું મારું આ લખાણ તમારે ગમાડવું જ પડશે.

આજ સુધીના મારા વિચારો તમે સ્વીકાર્યા હોય કે ન સ્વીકાર્યા હોય , પરંતુ આજનો મારો વિચાર તો તમારે સ્વીકારવો જ પડશે.

અજ સુધીની મારી વાતો માનવા યોગ્ય લાગી હોય ને ન લાગી હોય, પરંતુ આજની મારી વાત તો  તમારે  માનવી જ પડશે.

એ વગર છૂટકો જ નથી.

તો આ રહ્યું મારું આજનું લખાણ…

આ રહ્યો  આજનો મારો વિચાર …

આ રહી  આજની મારી વાત… 

આપ સહુને  દિવાળી અને નૂતન વર્ષના શુભ અવસરે

મારા તરફથી

અમર્યાદિત

શુભેચ્છાઓ.

જલસા કરો…

જલસા કરો…

અને

જલસા કરો…

*

*

કલબલાટ કૉલસેન્ટરનો

ઝાપટાં

                   [૧]

કૉલસેન્ટરની બહાર

ગળામાં ગાળીયાછાપ આઇ-કાર્ડ

સિગારેટના ધુમાડાથી ઝંખવાતી જવાની

હોઠોને દઝાડતી  ઉકળેલી ચા

જીભ પરથી  ડિલીટ થતો…

મમ્મીના હાથની રસોઈનો સ્વાદ,  

મન પર ટાર્ગેટનો પહાડ

પહાડની પેલે પાર

સપનાં અપરંપાર!

                         [૨]

જ્યારથી એ છોકરી

કૉલસેન્ટરમાં

કામ કરવા લાગી છે

ત્યારથી

એની આંખોમાંથી  

તુલસીક્યારાની ભીનાશ

ભુસાવા લાગી છે… 

                          [૩]

એક કસ્ટમરના ગુસ્સાને લીધે   

કૉલસેન્ટરમાં કામ કરતી

એ છોકરીના ગળે

બાઝેલો ડૂમો,

રિસેસ દરમ્યાન

કોફીના ઘૂંટડાની સાથે

ગળે ઊતરી ગયો!

                    [૪]

‘ના.. ના’

એ લોકોએ ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું કે,

‘કૉલસેન્ટરમાં કામ કરતાં કરતાં

અમે

અમારાં ગીતો..

અમારો કલરવ…

અમારી ચંચળતા…

ખોઈ નથી નાખ્યાં.

અમે તો એને

સાચવીને મૂક્યાં છે

ઇન્ફર્મેશનના ઢગલા પાછળ!’

                    [૫]

કૉલસેન્ટરની

રાતપાળીની નોકરી કરીને

ઘર તરફ જઈ રહેલા

એ લોકોને,

સૂર્યમાં

વિદેશી કસ્ટમરનાં

દર્શન

થયાં!

 

ગણપતિ ઉત્સવ: ભક્તિ,મસ્તી અને પ્રાર્થના!

વાયરા

[આ તસવીરનું પ્રાપ્તિસ્થાન:  http://blog.buzzintown.com/2012/09/happy-ganesh-chaturthi-sms-wishes-messages-ganesha-quotes/

ગણપતિબાપા મોરિયા .. અર્ધો લાડુ ચોરિયા. 

ગણપતિબાપા રાબેતા મુજબ  સમાજની મુલાકાતે પધાર્યા છે.  સામાજિક દેવ છેને?  નાનામોટા ઘરમાં, ગલીના નાકે,  સોસાઈટીના કોમન પ્લોટમાં, ફૂટપાથ પર … જ્યાં બેસાડો ત્યાં બાપા બેસવા તૈયાર છે.  જે હરકતો કરવી હોય તે કરો , બાપા ઉદાર છે. એમનું રૂપ જ એવું છે .. એમનું મન જ એવું છે.  એ સહુને ખૂશ જુએ છે ને પોતે ખૂશ થાય છે.  એ જાણે છે કે રોજિંદા માહોલથી ત્રસ્ત લોકો આ તહેવાર ઉજવવાને બહાને હળવા થાય છે.  જે કાંઈ પોતાની અંદર છે તે તમામ બહાર લાવે છે.  આનંદ, ઉમંગ, આવડત, કળા,શોર્ય,  સંસ્કાર, પરંપરા,  ભક્તિ…એટલું જ નહિ,  મસ્તી, મોજ, તોફાન વગેરે.  એ ઘણાંને ગમે કે ન ગમે. એટલું જ નહિ, લોકો પોતાની અંદર ભભૂકતો રોષ પણ આ જ તહેવાર દરમ્યાન ઠાલવી શકે છે. ગણપતિના સ્ટેજ પર કેટલાક નેતાઓની ઠેકડી ઉડાડતાં દૃશ્યો   શું બતાવે છે?  

પેઢીઓ બદલાઈ ગઈ! નથી બદલાયું આ સૂત્ર: ગણપતિબાપા મોરિયા .. અર્ધો લાડુ ચોરિયા. આ સૂત્રની મજા માણવી હોય તો બાળક થવું પડે! પોતાની જાતની અંદર ઉમેરાઈ ચૂકેલા વર્ષો બાદ કરવાં પડે! એ નથી થઈ શકાતું એટલે ફરિયાદો પીછો નથી છોડતી. પરંતુ, બાપાને કેમ કશું નડતું નથી? આવો સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ.આ પહેલા પણ બાપાના રૂપરંગને, સમાજને અનુલક્ષીને સમજવાના પ્રયાસો થયેલા છે. પરંતુ સમાજ તો સતત બદલાતો રહે છે.  તો  બાપાને સમજવાના નવા નવા પ્રયાસો પણ થવા જ જોઈએ. અત્રે આ તહેવારની ઉજવણીમાંથી કશું શીખવાનો અને હળવા થવાનો  એક પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

આજે  ગણપતિ ઉત્સવની ઉજવણી માટે એક ફરિયાદ એ હોઈ શકે કે, ઉજવણીમાં ઘોંઘાટ બહુ થાય છે.  હવે, બાપાના કાન જુઓ. કેવડા મોટા છે! બાપાને ખબર જ હતી કે આ પરમ શાંતિ કાયમ રહેવાની નથી. ભવિષ્યમાં પાકી  દીવાલોને પણ  હલબલાવી નાખે એવા ડીજે જેવાં માધ્યમો આવવાના જ છે. એ ડીજે પરથી  લેટેસ્ટ ફિલ્મી ગીતો પણ સાંભળવા પડશે. એમાં ભક્તિનો ‘ભ’ પણ ન હોય તો પણ સાંભળવા પડશે. એને સહન કરવાની શક્તિ કેળવવી જ પડશે. વિચાર કરો. આપણને  સવારથી સાંજ સુધી કેટકેટલું સાંભળવું પડે છે.  બીજાં માધ્યમોને છોડો. પરિવારના એક સભ્ય જેવા ટેલિવિઝનની જ વાત કરીએ તો એના દ્વારા આપણે કેટકેટલું સારુંનરસું સાંભળીએ છીએ. સાધુસંતોના ઉપદેશો, નેતાઓના બદમાશીભર્યા વચનો, ગીતસંગીત, બાળકોનો કિલકિલાટ, સહન ન થઈ શકે એવા સમાચારો….. આપણે એવો આગ્રહ ન રાખી શકીએ કે , ‘આ માધ્યમ દ્વારા માત્ર અમને મનગમતું જ સંભળાવવામાં આવે. માત્ર સાચું જ અને સારું જ  સંભળાવવામાં આવે. અમારી તબિયતને હાની પહોંચાડે એવું કશું જ અમારે સાંભળવું નથી.’  માત્ર નિર્જીવ માધ્યમો જ નહિ પરંતુ આસપાસના લોકોના મોઢેથી પણ અપને અણગમતું સાંભળવું પડે છે. બાપાના મોટા કાન એ સૂચવે છે કે ‘પંખીઓના કલબલાટથી માંડીને વાહનોના હોર્નના અવાજો સાંભળવાની શક્તિ કેળવો.  તો જ જીવી શકશો . નહિ તો કાયમી કકળાટ કરતાં રહેશો.’

જે બાબત સાંભળવાની ક્રિયાને લાગુ પડે છે એ જ બાબત જોવાની ક્રિયાને પણ લાગુ પડે છે. રાતદિવસ દરમ્યાન આપણે કેટકેટલું જોવું પડે છે! ઘેર બેઠાં વિશ્વભરના સારાંનરસાં દૃશ્યો દેખાડતાં માધ્યમોનું જોર વધ્યું છે.  એ માધ્યમોની પોતાની વિશેષતાની સાથેસાથે પોતાની મર્યાદા અને મજબૂરી પણ હોય.  ગણપતિનીજીની ઝીણી આંખો એવું સૂચવે છે કે, : ‘ભલે તમને અન્ય માધ્યમો દ્વારા ગમે તે દ્રશ્યો બતાવવામાં આવે એને તમારી પોતાની ઝીણી નજરે જુઓ અને મુલવણી કરો. જે જુઓ એને ઉતાવળથી સાચું નમાની લો.  તમારી પોતાની વિવેકબુદ્ધિનો પણ ઉપયોગ કરો. ‘ ઘણીવાર આપણે ટેલિવિઝન પર જે બતાવવામાં આવે એ સાચું માની લઈએ છીએ.  જેમ કે કોઈની પ્રેમકહાની, હરખપદુડા એન્કરો હોંશે હોંશે  દિવસોના દિવસો સુધી  બતાવે છે ત્યારે  પ્રેમનો મહિમા કેવો છે એના પર ભાર મૂકે છે. સમય જતાં એ જ કહાનીના એક પાત્રનું અપમૃત્યુ થાય છે ત્યારે એ જ એન્કરો એ કહાનીમાં રહેલા સ્વાર્થ આને ચાલાકી પર  ભાર મૂકે છે.  પણ, ઝીણી જરે જોનારાઓને પહેલેથી જ ખ્યાલ આવી જાય છે કે,  આ કહાની કાંઈ  આખો  દિવસ દેખાડવી પડે એવી મહત્વની નથી. મતલબ કે,  જે જુઓ એને માત્ર બીજાની નજરે જ ન જોતાં પોતાની નજરે જોવાનું પણ શીખો.  

ગણપતિ પોતાની સૂંઢ દ્વારા આધુનિક સુચન કરે છે કે: ‘ વાતાવરણમાં તાજી  હવા મળવી મુશ્કેલ છે માટે તમારું નાક લાંબુ કરો.  નાક લાંબુ ન કરી શકતા હો તો તમે પોતે તાજી હવા મળે એવી જગ્યા સુધી લાંબા થાવ. એ માટે રોજ ઘરની બંધિયાર હવાનો ત્યાગ કરીને બહાર નીકળો. બગીચામાં જાવ. શક્ય યોય તો નદીકિનારે કે દરિયાકિનારે જાવ. અરે ! ક્યાય નહિ તો છેવટે ઘરના ધાબે તો જાવ. પણ તાજી હવા લો.  ઊંડા શ્વાસ લો. યોગ કરો અને ફેફસાં મજબૂત રાખો.  પ્રદૂષણ વધ્યું છે તો  ઉપાય  પણ કરો. ‘

હવે આવી મજાની વાત! ખાવાની! ગણપતિ બાપાનું મોટું પેટ સૂચવે છે કે, ‘બધું જ ખાવાની અને પચાવવાની ટેવ પાડો.  કાયમ માટે અને દર વખતે તમારી ઇચ્છા મુજબનું ભોજન તમને ન પણ મળે.  માટે  સંજોગો મુજબ જે મળે તે ખાવાની તૈયારી રાખો.’  આ વાત આજના સમાજમાં નાનાંમોટાં સહુને લાગુ પડે છે. જેમ કે ઘરના વડીલની ઇચ્છા હોય કે આજે તો ખીચડી ખાવી છે. પરંતુ પરિવારના અન્ય લોકોની ઇચ્છા  ચાઈનિઝ વાનગીની હોય તો ઘરના વડીલ પોતાની ઇચ્છા પકડી રાખીને માત્ર પોતાના માટે ખીચડી રંધાવવાના પાપમાં પડે એ યોગ્ય છે? એ જ રીતે યુવાન છોકરાછોકરીઓ  પણ જો માત્ર ભાત, બટાકા કે મેંદો જ ખાશે તો  બીમારીનો  ભોગ બનશે ને એમને કાયમ માટે અણગમતું ખાવાનો વારો આવશે. માટે એમણે પણ ખીચડી, શાક, રોટલી જેવી વિવિધ વાનગીઓ ખાવાની તૈયારી રાખવી જોઈએ. વળી, આજની યુવાન પેઢીને તો રોજીરોટી માટે વતનથી દૂરના મલકમાં પણ જવું પડે. ત્યાં એને જે મળે એ ભોજન આરોગવાની તૈયારી રાખવી પડે. એ સિવાય, મોટા પેટવાળા હોવું એટલે કે વિશાળ મનના હોવું; એ પરંપરાગત અર્થ પણ ભૂલવા જેવો નથી જ.

ને ગણપતિના દેખાતા દાંત સૂચવે છે કે: ‘તમારા વ્યક્તિત્વને જરા અણિયાળું રાખો. એટલું નરમ ન આખો કે જેનાલીધે તમને ગમે તે દબડાવી જાય. જરૂર પડે દંડ દેવાની પણ તૈયારી રાખો.’

અને એમનું વાહન ઊંદર! આ વાહનની બે વિશેષતાઓ જે આજના સમયમાં રાહત આપનારી છે. એક તો એમાં પેટ્રોલ કે ડીઝલની જરૂર રહેતી નથી અને એના પાર્કિંગ માટે બહુ જગ્યા જોઈતી નથી. આ વાહન દ્વારા બાપા સૂચવે છે કે: ‘તમારું વાહન એવું રાખો કે જેમાં બળતણ ઓછું વપરાય. જેને લીધે પ્રદૂષણ ન થાય. જેના પાર્કિંગ માટે સમસ્યા ન થાય. વળી, તમારું વાહન એવું હોવું જોઈએ કે જે સમાજના દરેક વર્ગના લોકો સુધી જઈ શકે.’ 

 તો આવા છે આપના આ દુંદાળા દેવ. 

ઘણા લોકોને આ તહેવારની ઉજવણી સામે  ફરિયાદો છે. એમનુંએમનું માનવું છે કે, ‘આ તો બધી ઉપરછલ્લી મસ્તી છે. આમાં અંદરની મસ્તી કે ભક્તિ ક્યાય દેખાતી નથી.’ ચાલો, ઉપરછલ્લી તો ઉપરછલ્લી મસ્તી તો છેને? અરે! આજના આ માનસિક તનાવભર્યા વાતાવરણમાં બાહ્ય તો બાહ્ય મસ્તી હોવી એય મોટી વાત છે! અને, બાહ્ય મસ્તી હશે તો આંતરિક મસ્તી પણ આવશે! આંતરિક મસ્તી માટે પણ બાહ્ય મસ્તીનું પગથીયું હોવું જરૂરી છે. બાકી, જેને પોતાની અંદરની  જ મસ્તીનો રંગ પ્રાપ્ત થઇ ગયો  હોય એને તો  ગલીના નાકે શું થાય છે એની પણ પડી નથી હોતી. 

વળી, જેણે ગલીએ ગલીએ જઈને ગણપતિનાં વિવિધ રૂપરંગ જોયાં હોય, પોતાના સંતાનોને એ હોંશે હોંશે દેખાડ્યાં હોય અને એનો આનદ માણ્યો હોય;  એ જ ભાઈશ્રી પોતે ઉમરલાયક થઈ જાય એટલે, ‘આ બધું બરાબર નથી’ એવો કકળાટ કરે એતો  ‘ગરજ સરી અને ગણપતિ વેરી’ એવી વાત ગણાય! પોતાને ન ગમતું હોય એ બીજાને ગમતું હોય એમ પણ બનેને? 

તો મિત્રો, પર્યાવરણનું ધ્યાન રાખીને, અંધશ્રદ્ધાથી અંતર જાળવીને,  કલેશકંકાસથી દૂર રહીને આ તહેવાર ઉજવીએ.  

ગણપતિને આ સિઝનમાં એક જ પ્રાર્થના કે: આપણા  નેતાઓને સદબુદ્ધિ આપે. માત્ર એક જ બાઈને ન પૂછે પણ પોતાના પરિવારની બાયુંને પણ પૂછે કે, શું વરસમાં રાહતદરના માત્ર છ જ ગેસસિલિન્ડર પૂરતા છે?   

આપણા ભાગવાનો નસીબદાર છે કે, એમણે પહેલાં જન્મ લઈ લીધા.  આજના યુગમાં જન્મ્યા હોત તો એમને માખણ કે અર્ધો લાડું ચોરવાને બદલે પેટ્રોલ કે ગેસસિલિન્ડર ચોરવાનો વારો આવત. 

પરિવર્તન

ઝાપટાં

[૧]

આજનું ખેતર

આવતીકાલની ‘સોસાઇટી’ છે.

[૨]

શહેરથી ‘હાઈવે’નું અંતર કેટલું?

એક  ખેતર જેટલું!

ને

ખેતરનું આયુષ્ય?

[૩]

અહીં…

વાંકીચૂકી

દં

ડી

ને ત્યાં….

‘નેશનલ હાઈવે નંબર આઠ’ !

બંનેને

પોતપોતાના

નોખા નોખા ઠાઠ!

[૪]

હું

અડ્યો

ન અડ્યો

તડકાને

ત્યાં તો

તડકો 

થઈ ગયો

છાંયો! 

[૫]

આ,

જ્યાં ‘મોબાઈલ’ નો   ટાવર છે ને

ત્યાં જ…

એક ઝાડ હતું,

ને ઝાડની ડાળીએ

એક

 ટપાલપેટી 

લટકતી

રહેતી’તી!

મૈ ‘બક્ષી’ કા પ્યાલા પી આયા!

અસર

શિયાળે,ઉનાળે કે ચોમાસે એમ ઋતુ પ્રમાણે ભલે ગુજરાતી સાહિત્યનાં વિવિધ પીણાંની બોલબાલા હોય, પરંતુ  ‘બક્ષી’ બારેમાસ પીવાતું પીણું છે. એ નશાકારક પણ છે! ને આજે ‘નશાદિવસ’ છે.  

આજે  વાચકલાડીલા સાહિત્યકાર શ્રીબક્ષીબાબુનો  જન્મદિવસ છે. એ પ્રસંગે  આજે ઘણી જગ્યાએથી  ‘બક્ષી પ્યાલા’ ધરવામાં આવશે. એક પ્યાલો મારા તરફથી.  એમના વાચક અને ચાહક  તરીકે એક ગુસ્તાખી! 

વર્ષો પહેલાં , મને વાંચવાનો શોખ છે એ જાણીને અમરેલીમાં  એક મિત્રએ સલાહ આપી કે: ચંદ્રકાંત બક્ષીને વાંચો. મજા પડી જશે.  મને એમ કે: કશુક ઉપદેશાત્મક લખાણ હશે. કમને વાંચવાનું શરૂ કર્યું તો ખ્યાલ આવ્યો કે. ‘સાલું, વાંચ્યા પછી કિક વાગવા જેવું થાય છે! પછી તો આદત પડી ગઈ.  પુસ્તકાલયમાં બક્ષીના જેટલાં પુસ્તકો મળે એટલાં વાંચી નાખ્યાં. એનાં તમામ લખાણો વાંચ્યાંનો કે ગમ્યાંનો  મારો દાવો નથી. પરંતુ, એને લીધે એ પીણાની અસરમાં કોઈ ફરક પડતો નથી.  આજે પણ બક્ષીનું કોઈ ન વાંચેલું લખાણ વાંચવા મળે તો રાજી રાજી થઈ જવાય છે.  વાંચેલું લખાણ પણ ફરીથી વાંચવા મળે તો  ‘ડબલ ધમાકા’ જેવું લાગે છે.   

 બક્ષીબાબુના જાદુ  વિષે બીજાં લેખકોએ નહિ લખ્યું હોય એટલું એમના વાચકોએ લખ્યું હશે.  મારે એ લખાણોનું પુનરાવર્તન નથી કરવું.  પરંતુ, મારે મારો અનુભવ લખવો હોય તો આવું લખું: બક્ષીબાબુ વિષે વાતો કરવી હોય તો  રસિકજનોને ગોતવા નહોતું જવું પડતું.  એ લોકો  હાજર સ્ટોકમાં જ મળી રહેતા.   સાહિત્યરસિકો જ  બક્ષીને વાંચે એવું નહોતું. સાથે નોકરી કરનારા પણ એમના ચાહક હતા.  ભજિયાંભૂસું વેચનારા પણ એમના ચાહક હતા.  આજે પણ છે. જ્યારે પણ ભેગા થાય અને વાત નીકળે તો એક પછી એક બક્ષી-પંચ મારવાની મજા આવે છે.  એક જમાનો એવો હતો કે, લેખકોનું જે લખાણ ગમે એ લખાણ ડાયરીમાં ‘રત્નકણિકા’ તરીકે ટપકાવી લેવાતું હતું.  પણ, બક્ષીની ‘રત્નકણિકાઓ’ લોકોને હોઠવગી રહેવા લાગી.  લોકો દુહાઓ કે શાયરીઓ  યાદ કરીને બોલતા હોય એમ બક્ષીના તાતા તીર જેવાં વાક્યો આખેઆખા બોલતા થયા.  આજે પણ બોલે છે.  આ એક મોટો ફેરફાર હતો.  આ ગદ્યકાર  બક્ષીનો જાદુ છે. એટલે જ, આજે પણ નેટગલીઓમાં ઠેરઠેર બક્ષીપ્યાલીઓ પ્રસાદીરૂપે વહેંચાઈ રહી છે.  બક્ષીપ્યાલી પીવાની અને માણવાની પણ એક મજા છે. 

પીવાની અને માણવાની વાત કરીએ  તો ઘણાને ખબર હશે કે, બક્ષીએ પીવાની અને માણવાની રીતભાત વિષે પણ લખ્યું છે. બહુ જ સારી રીતે લખ્યું છે.  કેમ પીવું, કેટલું પીવું, શાંની સાથે  શું મિલાવીને પીવું, પીધાં પછી શું કરવું ને શું ન કરવું .. વગેરે   વિષે  પણ લખ્યું છે.  અર્થાત, પીવાની તમીજ બાબત લખ્યું છે. એમણે તો એ પણ લખ્યું છે કે,  પીધાં પછી ક્યા સાહિત્યકાર ખૂલતા હતા અને ક્યા સાહિત્યકાર સૂમ થઇ જતા હતા!

ભલે આપણે શરાબપાન બાબત ઝાઝું ન જાણતા હોઈએ. પરંતુ, એટલું તો જાણતા જ હોઈશું કે, પીધાં પછી કોઈ સૂમ મારી જાય, કોઈ બરાબરનું ખૂલે, કોઈ ખીલે,.. આ બધું તો થાય. ભલેને ઘેરબેઠા એ બધું કરે. પણ કોઈનાથી જીરવાય નહિ તો ઓકે પણ ખરું.  કેટલાક તો પાવળું પીધું  નથીને રાજાપાઠમાં આવ્યા નથી.  જાહેર રસ્તા પર તમાશા કરે. બચ્ચન કે ધર્મેન્દ્ર જે  પર્દા પર કરે એવું એ લોકો જાહેરમાં કરે.   એક ફેંટનો ઘરાક હોય પણ હસુભાઈથી માંડીને હિટલરને લડવા માટે આહવાન કરે! ને મજાકને પાત્ર ઠરે. 

‘બક્ષી’ બ્રાંડ પીધાં પછી પીનારે પણ એ તમીજ જાળવવી જોઈએ.  નહિ તો એ બ્રાન્ડની બેઇજ્જતી કરી કહેવાય.  પીવું એ મોટી વાત નથી.  પીધાં પછી જીરવવું એ મોટી વાત છે.  કોઈ પણ લેખક કે કલાકારને ચાહવાની પણ એક તમીજ છે.  બક્ષીનાં લખાણ બાબત કોઈની ટીકા પસંદ ન આવતી  હોય તો એનો જવાબ મુદ્દાસર રજૂઆતથી  આપી શકાય. એમાં બક્ષીનાં લખાણોનો સંદર્ભ આપી શકાય.  પરંતુ, એના બદલે  ઉછીની ખુમારીનાં જોરે  હાકલા પડકારા કરવાથી તો  બક્ષીબ્રાન્ડનું અપમાન થયું કહેવાય!  

સીધી વાત.  બક્ષીએ પહેલા ગાદીતકિયે બેઠેલા  સાહિત્યકારોને નિશાન બનાવતાં પહેલાં પોતાની જાતને તૈયાર કરી હતી. એમનું વાંચન, એમનો અભ્યાસ, એમનો અનુભવ, એમનો સંઘર્ષ,  એમનું નિરીક્ષણ.. એ બધું કામે લગાડીને  તાકાત કેળવી હતી.   ઘા મારવાની સાથે ઘા ખાવાની પણ તૈયારી રાખી હતી.   એટલે રંગ જામ્યો’તો.  એમને વિવેચન સામે વાંધો નહોતો.  અભ્યાસપૂર્ણ વિવેચન ન હોવાનો વાંધો  હતો.   આજે એમની ટીકા થવાથી એમની લોકપ્રિયતાની એક કાંકરી પણ ખરવાની નથી.  એમના વાચકો કે ચાહકોએ એથી વિચલિત ન થવાનું હોય. પરંતુ, પૂરી સજ્જતાપૂર્વક એનો જવાબ આપવાનો હોય.  નહિ તો એની અવગણના કરવાની હોય.  પરંતુ, એમના લખાણોને કોઈ કસોટીની એરણે ચડાવે જ નહિ એવો આગ્રહ વધારે  પડતો છે.  વેદવ્યાસથી માંડીને તુલસીદાસ સુધીના સર્જકોને  આજે પણ કસોટીની એરણે ચડાવાય છે.  શું ફરક પડે છે?

 નવા ઊગતા લેખકોએ બક્ષી પાસેથી  પ્રેરણા લઈને નવું નવું  ખૂબ વાંચવાની, વિચારવાની, નવા નવા અનુભવો લેવાની, પોતાનું સ્વમાન જાળવવાની  ખાસ જરૂર છે.  ખુમારી કૉપીપેસ્ટથી નથી આવી શકતી. એ જાતમાં ઊભી કરવી પડે.  માત્ર બક્ષીસ્ટાઈલનો રૂઆબ લાંબો સમય સાથ ન આપે.  પોતાનું આગવું ખમીર પણ બતાવવું પડે. એ માટે બક્ષી પ્રેરણારૂપ જરૂર બની  શકે. સોય કે ટાંચણીએ પણ અણીદાર થવા માટે ટીચાવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.  થોડુંઘણું લખાયું, વખણાયું કે છપાયું હોય એટલામાત્રથી કોઈ પોતાનાં લખાણ માટે નબળો અભિપ્રાય આપે નહિ એવી ધાક  જમાવાવાથી તો નુકસાન પોતાને જ થવાનું છે.  કોઈને એમ લાગે કે, આને તો બક્ષીપ્યાલી ચડી ગઈ લાગે છે. એને નથી વતાવવો. આજના જમાનામાં કોઈ સગા ભાઈને પણ સાચું કહીને નારાજ કરવા નથી માંગતું તો નવા  લેખકને નારાજ કરવાનો દોષ કોણ વહોરે? લાયકાત મુજબ પ્રશંસા, પ્રોત્સાહન એ બધું જરૂરી છે.  પરંતુ,  ખોટી પ્રશંસા તો ભેખડે ભરાવે!    

ચાલો,   કોટો  ઉતરવા આવ્યો  છે. વધું  બક્ષીપ્યાલી પીવા માટે નેટબજારમાં ચક્કર મારવા જઉં છું. બને તો  ભેગા થઈશું. 

આવજો અને જલસા કરજો. 

સડકથી સંસદનો માર્ગ:અગ્નિપથ અગ્નિપથ અગ્નિપથ

સરકાર

૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧ ના દિવસે આ બ્લોગ પર મેં એક પોસ્ટ મૂકી હતી.  જેનું શીર્ષકહતું કે,
શું પહેલાં હટાવી શકાય? ભ્રષ્ટાચાર કે સરકાર?

આ રહ્યું પૂરું લખાણ:

October 2, 2011

મિત્રો,

કોઈ માને કે ન માને! વાત લપાતી છુપાતી … હરતી ફરતી.. એક મુકામે આવીને ઊભી રહેશે કે-  પહેલાં સરકાર  હટાવો.  એ વગર ભ્રષ્ટાચાર નહીં હટે!

આ પરંપરા છે આપણા દેશના રાજકારણની!

ગાંધીજીનો ધ્યેય માત્ર શાસનપલટો નહોતો.  તેઓ પણ ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માંગતા હતા. પણ પ્રાથમિકતા આપવી પડી વિદેશી શાસન હટાવવાના મુદ્દાને.

શાસન પલટો થયો.  ભ્રષ્ટાચાર રહ્યો! ગાંધી ટોપી પહેરીને જાડિયો પાડિયો થયો.  ને અફવાની જેમ ફેલાયો.

એક સમય એવો આવ્યો કે ગાંધી ટોપી ને ગાંધીનું નામ મજાકને પાત્ર બની ગયા.

ગુજરાતમાં નવનિર્માણનું આંદોલન થયું ત્યારે ઠેર ઠેર સરકારના મૃત્યુઘંટ  વાગતા હતા  કોંગ્રેસી નેતાઓના નામની ઠેર ઠેર  હાય હાય બોલાતી હતી.  કોંગ્રેસી નેતાઓની નનામીઓ નીકળતી હતી. ગધેડાઓના શરીર પર નેતાઓનાં નામ લખાતાં હતાં. પોલીસો પકડી પકડીને કેટલાને પકડે?

144 ની કલમની નવાઈ ન રહી.   કેટલાક લોકોએ તો એમની જિંદગીમાં પહેલી વખત કર્ફ્યુ જોયો અને માણ્યો!

યુવાન છોકરા છોકરીઓએ લડત લડી રહ્યાં હતાં. એમને ત્યારના વિરોધ પક્ષોની દોરવણી અને ટેકો  હતા.

પાછળથી એવી પણ ખબર આવી કે  – આખી લડત કોઈ કોંગ્રેસના જ  નેતાના મગજની પેદાશ હતી!

બોલો! અશક્ય શું છે?

યુવાનોઅને યુવતીઓની  આંખોમાં સપનાં હતાં.. બેકારી હટવાના મોંઘવારી હટવાના.. ભ્રષ્ટાચારીઓને ખદેડવાના…

એમનું મુખ્ય સૂત્ર હતું અંધકાર મેં એક પ્રકાશ .. જયપ્રકાશ જયપ્રકાશ.

નવનિર્માણ આંદોલનની ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ હતી..

*મુખ્યમંત્રી ચીમનભાઈ પટેલ રાજીનામું આપે.

** ગુજરાત વિધાનસભાનું વિસર્જન થાય.

***ભ્રષ્ટાચાર નાબુદ થાય.

લગભગ સો જેટલા  લોકો ગોળીએ વીંધાયા પછી પહેલી બે માંગણીઓ પૂરી થઈ.

ચૂંટણી  આવી. કોંગ્રેસનો પરાજય થયો.  જનતાપક્ષની  સરકાર આવી.   મુખ્યમંત્રી તરીકે બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ આવ્યા.

જો કે  સરકાર બનાવવા માટે  એમણે કિમલોપ ના સભ્યોનો ટેકો લેવો પડ્યો.  ને  કિમલોપના વડા હતા  શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ. એ જ ચીમનભાઈ કે જેને હટાવ્યા  હતા.

સમાચાર તો એવા હતા કે-  ચીમનભાઈ પટેલના ઘરની  પાછલી  દિવાલ કૂદીને બાબુભાઈ ટેકો મેળવવા ગયા હતા.

વખત આવ્યે કૂદકા ય મારવા પડે!

પછી તો ધારાસભ્યોની આવન જાવનની રમત શરૂ થઈ.  સરકાર બને ને ગબડે.

આમાં ભ્રષ્ટાચારને   હટાવવાનો વખત કોની પાસે? ને હટાવવા જાય તો એની સાથે સાથે પોતાને હટી જાવું પડે!

દિલ્હીની  વાત કરીએ તો કટોકટી પછી આવેલી ચૂંટણીમાં ઇંદિરાજી  અને એમનો પક્ષ હાર્યાં.

જાણે કે ન બનવાનું બની ગયું. રામલીલા મેદાનમાં વિજયી સભા ભરાણી.  વિવેક ભુલાયો. છાકટાં ભાષણો થયાં.  ઇંદિરાજીને હરાવનાર રાજનારાયણ  બોલ્યા કે- ભૂલ જાઓ ઇંદિરા કો! ઉસમે કુછ દમ નહીં! ઉસ મેં કુછ કસ નહીં!

ને મોરારજી દેસાઈની નવી સરકારે  અંદરોઅંદરની ખટપટને કારણે  દોઢેક વરસમાં દમ તોડી દીધો!  સરકાર સારી ચાલતી હતી અને ચાલી શકે તેમ હતી. પણ આપણા નેતાઓની સત્તાભૂખ!

છેલ્લે છેલ્લે જે સરકારો બદલાઈ તે તો લોહી રેડ્યા વગર બદલાઈ.

પરંતુ  એમની ય મજબુરી! એમની પાસે જાદુઈ છડી નથી.

[લખ્યા તા. ૦૭-૦૬-૨૦૧૧]

ઉપરનું લખાણ નહોતું મુકાયું. મનમાં હતું કે : આ લખાણ મૂકવાની  નોબત કદાચ નહિ આવે.

પરંતું આવી ગઈ!

આજે  મહાત્મા ગાંધીજીનો જન્મદિવસ છે.  ચેનલ્સ  અને છાપાઓ ભરીને ગાંધીને યાદ કરાશે. આ વખતે સાથે સાથે અન્નાજીને રજૂ કરાશે. કારણ કે અન્નાજીનો પરચો તાજો જ છે.

વળી અન્નાજીએ પોતે આડકતરી રીતે પણ ચૂંટણીઓ પર પ્રભાવ પાડશે તેનો સંકેત આપી દીધો છે.

વળી એ પણ સ્વાભાવિક જ ગણાશે કે: ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માટે સરકાર હટાવવી જરૂરી છે. વહેલી નહિ તો એની મુદ્દત પૂરી થાય ત્યારે. કારણ કે , પ્રજાને વર્તમાન પરિસ્થિતિ અગર ઠીક ન લાગતી હોય તો તે માટે સહુથી પ્રથમ જવાબદારી સરકારની જ ગણાશે.

.. ને જ્યારે સરકાર હટાવવાની વાત આવશે ત્યારે અન્ય વાતો ગૌણ ગણાશે. પછી તો એક જ વાત કે: જો સરકાર નિકમ્મી હૈ વો સરકાર બદલની હૈ!

આપણે  ઈચ્છીએ કે:જે બદલાવું જરૂરી હોય તે ભલે બદલાય. છેવટે તો આ પરીસ્થિતી બદલાવી જોઈએ.

આ એટલે કઈ પરિસ્થિતિ?

એ જ કે જેની સામે મને,તમને અને મોટાભાગની પ્રજાને ફરિયાદ છે.

ડગલે ને પગલે અન્યાય, શોષણ અને આરાજકતા.

આશા રાખીએ. આશા અમર છે. બાપુ હાજરાહજૂર છે!

****************************************************************************************************

હવે જ્યારે અન્નાજીએ આંદોલન છોડીને ચૂંટણીનો માર્ગ અપનાવવાની વાત કરી છે ત્યારે ઘણાં લોકોને આઘાત લાગ્યો છે કે, એમણે  આવું કેમ કર્યું?

પરંતુ,  સમજનારા સમજી શકશે કે, ચૂંટણીનો માર્ગ એમના માટે સાવ અછુતો નહોતો.

હા, આટલો મહત્વનો લાગશે એ કેટલાકને નહોતી ખબર.

હવે શું થઇ શકે?

બસ, રાહ જુઓ  ચૂંટણીની.

મતદાનના દિવસે દાઝ ઉતારો.

કોના પર?

એ કહેવાની વાત છે?

ને એ પણ સમજદાર લોકોને!

શાહરૂખખાન! ગર્મી મેં ગર્મી કા એહસાસ!

ગમ્મત

મિત્રો,

ઘણાને વિચાર આવતો હશે કે, શાહરૂખખાનની કોઈ ફિલ્મ આવવાની નથી તો પછી એણે એક સિક્યુરિટી ગાર્ડ સાથે આટલી બધી બબાલ કેમ કરી? 

અમારું માનવું છે કે , ઘણી વખત  બબાલ કરવામાં નથી આવતી પણ થઈ જાય છે! આપોઆપ! જેમ પ્રેમ કરવામાં નથી આવતો પણ થઈ જાય છે! જેમ કેટલાક કવિઓથી કવિતા થઈ જાય છે!  સહજ રીતે! એવી જ રીતે બબાલ પણ થઈ જાય છે.

પરંતુ બબાલ જ્યારે કોઈ જાણીતા  માણસથી થઈ જાય છે ત્યારે એ સમાચાર બની જાય છે. બાકી, મારા જેવા કેટલાય અમુભાઈ કે રમુભાઈને અવારનવાર  ચોકીદારથી માંડીને મેનેજરો સાથે બબાલ થતી જ હોય છે.  જેમ દરેક પ્રેમ લગ્નમાં નથી ફલિત થતો તેમ દરેક બબાલ મોટા ઝઘડામાં નથી ફેરવાતી.  

-ક્યાંક ને ક્યાંક કોઈની સમજ કામ કરી જાય છે. 

– બહુ જોર કરવામાં મજા નથી એવું સત્ય સમાજાવાથી.. ‘જા..જા… હવે તારા જેવું કોણ થાય’ એવું કશું બબડીને ચાલતી પકડી લેવાય છે.   

-વાત હદ બહાર જતી લાગે તો  વાળી લેવાની આવડત કામ લાગી જાય. 

-પોતાની ભૂલ સમજાય [એવી શક્યતા ઓછી છે] તો માફી માગી લેવાય. 

અમને શાહરુખખાનના આ મામલામાં એક એવી મધુર કલ્પના કરવાનું મન થાય છે કે: 

જ્યારે શાહરૂખખાને ગાર્ડને સીટી વગાડતા અને છોકરાંને મેદાનમાં જતાં અટકાવતા જોયો ત્યારે એણે ગુસ્સે થવાને બદલે  એવું કહ્યું હોત કે: 

मेरे प्यारे बच्चे,  गार्ड अंकल मैदान में नहीं जाने देते है?  क…क..क.. कोई बात नहीं!

होता है!  ऐसा होता है! चलो,हम घर चले…

गार्ड अंकल को सोरी बोल दो!  सब बच्चे अंकल को सोरी बोल दो!

अंकल को बाय बाय कर दो!  ऐसे नहीं.. ऐसे कह दो… बाय बाय गार्ड अंकल .. गुड नाईट.. शुभ रात्रि..  गोड ब्लेस यु…   

आधी आधी रात भगाता है कोई 

बार बार सिटी… बजाता है  कोई 

हम तो पागल है.. 

गार्ड अनजाना है…. 

એવું કોઈ ગીત ગાતાં ગાતાં છોકરાંઓ સાથે નાચતો ગાતો  બહાર નીકળી ગયો  હોત તો?

અરે! વાત વધી ગયા પછી પણ પછી વાળી લીધી હોત તો! એવું કહીને કે:

मेरी गलती हो गई! हो सके तो मुजे माफ कर दो!

बच्चनजी ने कहा है कि – माफी मांगने से कोई छोटा नहीं हो जाता!

ए..ए..ए .. उ..उ… उ… क..क..कभी कभी इंसान से गलती हो जाती है! मेरे से हो गई! मै खान हूं तो क्या हुआ?

मुजे गलती करानेका हक नहीं ? बोलो.. जवाब दो… किंगखान को गलती करने का अधिकार नहीं है?

देखो, दुनिया में  महोब्बत से बड़ी कोई चीज नहीं है.. आई लव यु गार्ड अंकल…

… આવા તો કેટલય  ડાયલોગ્સ શાહરૂખખાને ફિલ્મોમાં માર્યાં હશે. સ્ટેજ પર માર્યાં હશે. એકાદ ડાયલોગ પણ, આ વખતે કામે લગાડ્યો હોત તો? વાત વાળી લીધી હોત તો?

“સ્વદેશ” ફિલ્મમાં એક પાણીવાળા છોકરા તરફ જેવા કરુણાના ભાવ દાખવ્યા હતા એવા ભાવ ગાર્ડ તરફ દાખવ્યા હોત તો?

તો?

તો?

તો?

મીડિયાની હેડ લાઈન્સ કેવી હોત…

क्या कूल है खान!

देखिये किंगखान कि इंसानियत!

एक सामान्य गार्ड से माँगते है माफी! किंगखान का जवाब नहीं!

शाहरुख क्यों है सब से अलग? देखिये ब्रेक के बाद!

પરંતુ,  આવું કશું જ થયું નહિ.  કિંગખાન એકશન માં આવી ગયા! સામેવાળા રીએક્શનમા આવી ગયા…મીડિયા TRP   કલેક્શનમાં આવી ગયા.  રાજીવ શુકલા પ્રોટેક્શમાં આવી ગયા!

તો મિત્રો,

ઉતાવળા સો બાવરા … ધીરા સો ગંભીર

શાહરૂખભાના દાખલેથી ચેતી જાજો વીર!


શબ્દના બદલે તમે આવો પધારો smiley

કાગપીંછ

શબ્દના બદલે તમે આવો પધારો  smiley 🙂

રાંક છીએ આપજો અમને સહારો   smiley 🙂

ભેદ ભીતરના અહીં જોતું નથી કોઈ હવે

માન્ય છે સૌને ઉપરછલ્લો નજારો  smiley 🙂

થઈ ગયાં રદ જીવતા ને  જાગતા  ચહેરા તમામ

ચાલવા લાગ્યા ચલણમાં જ્યાં હજારો   smiley 🙂

દેહખાતે માત્ર હસતો એક ચહેરો, એ છતાં

ભલભલાથી પાડતા કેવો પનારો smiley 🙂 

પૂર્વજો વિસ્તારથી કહેતા હતા વાતો બધી

કોણ નવરું છે હવે કરવા લવારો smiley 🙂

थोड़ी सी पीली है …

ઝાપટાં

જય ભોલેનાથ .

સહુ મિત્રોને મહા શિવરાત્રીના શુભ પર્વ નિમિત્તે જય ભોલેનાથ.

અહીં લોકો નથી હસતાં મહામંદી નડી ગઈ છે.

અહીં સૌને ઉદાસીની મહાઆદત પડી ગઈ છે.

જવા દો ને, અમે પ્યાલા ભરીને ભાંગ પીધી છે

અમારે શું? અમોને તો મહામસ્તી ચડી ગઈ છે.

નગર મધ્યે અમે ચાલ્યા અમે દોડ્યા અમે કૂદ્યા

કરીએ શું? અમોમાંથી શરમ થોડી દડી ગઈ છે.

હવે સગપણ તણાં બંધન રતીભર પણ નથી નડતાં

નથી પરવા હવે સગપણ તણી સાંકળ સડી ગઈ છે.

જમાનાના હવે ઝાલ્યા અમે યારો નહીં રહીએ

ખુશી કેરા ખજાનાની હવે ચાવી જડી ગઈ છે.

****

भंग मुबारक ..

भंग का रंग मुबारक… 

अगर चढ जाय तो फिर

एक नया जंग मुबारक!