ગુજરાતી લેખનક્ષેત્રે ‘તેજાબી ઘરાના’ !

પ્રિન્ટ મીડિયામાં સામાન્ય માણસના મંતવ્યોને પહોંચવું અઘરું હતું. એક ઉદાહરણ લઈએ. છાપામાં નિયમિત કટાર લખતાં લેખકના વિચારો સાથે કોઈને અસહમતિ દર્શાવવી હોય તો તેણે જે તે છાપાના કાર્યાલયમાં પત્ર લખવો પડતો. એ પત્રની ભાષા, રજૂઆત, વિસ્તાર વગેરે માટે શરતોનું પાલન કરવું પડતું. છતાંય એમાંથી મોટાભાગના પત્રોને છાપાને બદલે  કચરાટોપલીમાં સ્થાન મળતું  ત્યારે જે તે પત્ર -લેખક ધૂંધવાવા સિવાય બીજું કશું કરી ન શકતો.

હવે, ઈન્ટરનેટના સહારે લખનાર પોતાના વિચારોની તલવાર વીંઝીને વાચકોની લાગણીને લોહીલુહાણ કરી શકે છે.  વળતામાં કોઈ પણ વાચક  પોતાના મંતવ્યો દ્વારા જે તે કટાર લેખકને સામી કટાર ભોંકી દીધાનો આનંદ મેળવી શકે છે. એનાથી ઊલટું પણ થઈ શકે છે.  કોઈ સામાન્ય વાચક પોતાના પ્રિય લેખકને સુંદર સુંદર મંતવ્યોની માળા પણ પહેરાવી શકે છે.  આ તો માર અને માલ, બંને ખાવાની વાત છે.

સમયની માંગ એ છે કે,  લખનારાઓ અને વાંચનારાઓ ખૂબ જ સહનશીલ થાય! હવે સંયમ કે સ્વયંશિસ્તની વાતો કરવી એ ઘડિયાળનાં કાંટા અવળા ફેરવવાની વાતો કરવા જેવું છે.  ઇન્ટરનેટનું  માધ્યમ  એટલું ઝડપી છે કીબોર્ડનાં બટન દબાયા નથી કે મનમાં પડેલો  વિચારનો  જથ્થો કમ્પ્યુટરના પરદે ઠલવાયો નથી.  એની વહેંચણી માટે FDIની જરૂર નથી!  લખાણોથી કોઈની લાગણી દુભાતી હોય તો એ એની પોતાની નબળાઈ છે! :D…  જેનું હ્રદય પોચું હોય એને સ્વિમિંગપુલ કે કોઈના બ્લોગમાં કે પોસ્ટમાં  ખાબકવા જેવું નથી.  એ કોઈને ઊંધા માથે પછાડે એવાં હોઈ શકે છે. 

પહેલાં તો ગણ્યાગાંઠ્યા લેખકો હતા કે જેમને માટે કહેવાતું હતું કે,  તેઓ પોતાનું લખાણ શાહીમાં નહિ પરંતુ તેજાબમાં બોળીને લખે છે.  જ્યારે હવે તો જાણેકે શાહી કોઈ વાપરતું જ નથી!😀

કી બોર્ડ જ જાણે કે તેજાબમાં બોળેલાં હોય છે.  દરેકને ચંદ્રકાંત બક્ષી બનવું છે!  આજકાલ “બક્ષી ઘરાના”ની કે  “તેજાબી ઘરાના”ની બોલબાલા છે!

હવે લખવું એ માત્ર લેખકના જ વશની વાત નથી.  ઇન્ટરનેટના માધ્યમના કારણે વાચકને પણ લખવાની આઝાદી મળી ગઈ છે. પ્રિન્ટના માધ્યમમાં હોય છે એવો, સંપાદક કે તંત્રી જેવો શક્તિશાળી વચલો વર્ગ ઇન્ટરનેટના માધ્યમમાં હોતો નથી.  પરિણામે કોઈ પણ લેખકના લખાણનો વિરોધ પણ ઝડપથી અને જોરદાર થઈ શકે છે.   કોઈ લેખકનું બેવડું ધોરણ હવે છૂપું રહી શકતું નથી.  લેખક જો બીજા પર ઘા કરી શકે છે તો એને પોતે પણ ઘા ખાવાની તૈયારી રાખવી પડે છે.  કોઈ લેખકે ઝાઝું લખ્યું હોય કે સારું લખ્યું હોય તો પણ એ  વિરોધથી બચી શકતો નથી.  

 જે લેખકે  પોતાનો લખાણો લખતી વખતે બીજાની ઉમરનો કે  બીમારીનો જ નહિ પરંતુ મૃત્યુનો પણ મલાજો  ન રાખ્યો હોય તો એ લેખકની ઉમરનો મલાજો વાચકો પણ રાખતા નથી.  કારણ કે વાચકો પાસે પણ માહિતી હોય છે અને તેજાબ પણ હોય છે. વાચકો પોતાની ઉમરનો મલાજો જાળવે  એવી  દયા તો ખુદ જે તે લેખકને પણ માન્ય ન હોયને? બીજાને  અરીસા બતાવાનારે પોતે પણ અરીસામાં જોવાની તૈયારી રાખવી જ પડે! 

લેખકને  કદાચ કોઈ  મજબૂરી હોઈ શકે છે  પરંતુ  વાચકને કોઈ મજબૂરી હોતી નથી. વાચકો પાસેથી પાળેલા કૂતરા જેવી વફાદારીની આશા લેખક રાખી શકે?  

પોતે જો પિચકારીમાં તેજાબ લઈને નીકળે અને બદલામાં બીજા એના પર નિર્દોષ રંગોનો જ છંટકાવ કરે એવી આશા કમસેકમ ‘તેજાબી ઘરાના” નો લેખક ન રાખી શકે!   

ફિલ્મોમાં જેમ રાજેશખાન્નાના ચોકલેટી જમાના પછી અમિતાભની મારફાડનો જમાનો પ્રેક્ષકોને પસંદ પડ્યો હતો એવું ગુજરાતી લેખનક્ષેત્રે પણ બન્યું છે. હવે મોટાભાગના લેખકોને અને વાચકોને;  શ્રી, માનનીયશ્રી, આદરણીયશ્રી વગેરે સંબોધનો અબખે થઈ ગયાં છે.  એમને, વિશાલ ભારદ્વાજની ફિલ્મોમાં વપરાય એવાં [સુજ્ઞ જનોના નાકના ટેરવા ચઢી જાય એવાં] સંબોધનો માફક આવી ગયાં છે.  પહેલા જે ગાળ ગણાતી હતી એ હવે ગાળ ગણાતી નથી.  જે લોકો એ ફેરફારને પચાવી શક્યા છે  એમની લાગણી સલામત રહેશે અન્યથા બ્લોગે ને  બ્લોગે ઘવાતી રહેશે!

હવે બંધ કરુંને? :D 

તમારી લાગણી સલામત રહે એવી આશા સાથે આ બંધ કર્યું  લો. 

આવજો અને જલસા કરજો. 

**************************************

આજનું સમોસું : 

13 thoughts on “ગુજરાતી લેખનક્ષેત્રે ‘તેજાબી ઘરાના’ !

  1. દરેક લેખકના પ્રત્યેક વિચારો સાથે સહમત થવું શક્ય નથી અને તે જરૂરી પણ નથી. મારા મતે વિરોધીઓ કરતા ચાહકો, પ્રશંસકો બહુમતીમાં છે.મોટે ભાગે હઈસો હઈસો જ હોય છે. વગર વાંચે, સમજે અને વિચારે.

  2. સરસ વાત/મુદ્દો.

    બક્ષી બનનાર ખાલી એમની દે ધડામ વાતો ને જ અનુસરતા હોય છે. પણ એમના જ્ઞાન/ચિવટની નજીક જઈ શકવાનું સ્વપ્ને પણ વિચાર ન આવે. સૌરભ શાહ એ પણ કંઈક આવા પ્રકારનો ભાવ દર્શાવેલ કે બક્ષીને ઈગો હતો પણ એમને એ અધિકાર પણ હતો.

    લોકો એવું માને છે કે બેફામ લખો એટલે બક્ષીની લાઈનમાં આવી જવાય પણ બેફામ અને બીન્દાસનો ફરક તેઓ ભૂલી જાતા હોય છે.

    આમ પણ મને તો એ ન સમજાય કે કોઈના જેવું શું કામ બનવું/દેખાવું કે ઓળખાવું? જય વસાવડાએ કહ્યું છે ને કે હું બક્ષી જેવું નથી લખતો એ કમ સે કમ બક્ષી અને હું સારી રીતે જાણીએ છીએ.

    આવું જ લોકો રજનીશ/ઓશો વિશે પણ મત ધરાવતા હોય એટલે સંભોગ શબ્દને ઉપાડી એ વિશે વારંવાર ઘસડે પરંતુ ત્યારબાદ સમાધિ સુધી પહોંચી શકવામાં હાંફ ચડી જાય એટલે એ પડતું મૂકે.

    • રજનીભાઈ,
      જે ખૂટતું હતું એ તમે પૂરું કર્યું. તમે જણાવેલા મુદ્દાઓ સાથે સહમત છું.
      એક વાત કહેવાનું મન થાય છે. પોતાની વાત ભલે ચાંપલા કે સુંવાળા શબ્દો દ્વારા ન કહેવાય પરંતુ પૂરેપૂરી મક્કમતાથી અને છતાંય ગૌરવપૂર્વક કહી શકાય ખરી. ટીવી પર ચાલતી ચર્ચાઓમાં કેટલાક નેતાઓ રીતસર ભસતા હોય એવું લાગે છે જ્યારે કેટલાક નેતાઓ, ખાસ કરીને ભાજપનાં કેટલાંક મહિલા નેતાઓ પોતાની રજૂઆત ગૌરવપૂર્વક, પૂરા વિરોધ સાથે અને મક્કમતાથી રજૂ કરી શકે છે. વિરોધ કરવો અને એક તમીઝ સાથે કરવો એ ફરક સમજવા જેવો હોય છે. એની પણ એક મજા હોય છે.

  3. પ્રથમવાર આપના બ્લોગની મુલાકાત લીધી. આનંદ થયો. ‘તેજાબી’ શબ્દથી દોરવાયો આવ્યો છું. (ખબર નહીં ! પણ માનવીને આવું જ ગમે છે !)
    પણ ક્યારેક મનમાં સવાલ પણ ઉઠે છે – પોતાના વિચારો પ્રકટ કરવામાં ‘વિવેક’ હોવો જોઈએ કે કેમ ?
    અભિવ્યક્તિના સ્વાતંત્ર્યમાં ગાલી-ગલોચ પર ઉતરી આવવું એ યોગ્ય છે ? મને એક બ્લોગર મિત્ર દ્વારા લખાયેલા લેખમાં માનવીય સંવેદનાઓનું હનન જણાયું અને મેં ‘નાસ્તિક’ પર પોસ્ટ લખી.
    (http://bestbonding.wordpress.com/2013/02/16/nastik/)
    પરંતુ એમાં ‘કોમેન્ટસ’ કરનારા મિત્રોએ ખળભળાટ મચાવી દીધો. મેં બધી કોમેન્ટ ‘ટ્રેસ’ કરી અને મનમાં ઉદભવેલી ‘કડવાશ’ વ્યક્ત કરી.
    (http://bestbonding.wordpress.com/2013/02/20/kadvas/)
    અને એક વાત સાથે તો સૌ સહમત થશે જ કે જો આપણું જ્ઞાન અધુરું હોય, અથવા આપણે કોઈ વાતથી અજાણ હોઈએ તો આપણા અધકચરા વિચરોને વળગીને અન્યની લાગણીને ઠેસ ન પહોંચાડાય. મગજ ‘ઓપન’ રાખી નવું સ્વીકારવાની તૈયારી રાખવી જોઈએ. ફક્ત ‘પૂર્વગ્રહ’ ના ચશ્મા પહેરી ન રખાય.
    માફ કરજો, લાં..બુ લખાયું ! મળતા રહીશું !

    • જગદીશભાઈ,
      આ બ્લોગજગત કે ફેસબુક એ એક પ્રકારે જોઈએ તો મંતવ્યોથી ઊભરાતાં બજારો છે. એમાં મંતવ્યો વચ્ચે ધક્કામુક્કી થાય જ! જેનાં બ્લોગ પર મંતવ્યોની અથડામણ ઝાઝી થાય એ બ્લોગર સફળ બ્લોગર કહેવાય.😀 . તમે એ હિસાબે નસીબદાર કહેવાઓ. બાકી, એવા પણ બ્લોગ છે કે જ્યાં કાળો કાગડોય કકળાટ કરવા નથી ફરકતો.
      આપની ‘સંવેદના’ સાથે સહમત. પરંતુ બીજાના આકરા વિચારો પણ સહન કરવા જ રહ્યા! મારો આ લેખ એ બાબત પર જ છે. મારું માનવું છે કે: જ્યારે મંતવ્યો; ધર્મ, ભગવાન, બાપુ, સ્વામીજી, શ્રદ્ધા, અંધશ્રદ્ધા વિષે હોય ત્યારે સો ટકા તડાફડી થવાની જ! એટલે સામનો કરવાની તૈયારી હોય તો જ એવા વિષયને હાથ લગાડવો. નહિ તો પછી તીરે ઊભા રહીને તમાશો જોવામાં જ મજા છે! પછી ભલે પ્રતિભાવનાં નામે મોતી કે કોડી નવ મળે!
      ગમ્મતમાં જ લેજો.

  4. ભઈલા,
    કાઠીયાવાડી બ્રાહ્મણ છું (‘બાપુ’ના ય ગોર). તડાફડીમાં મજા છે, પણ ‘બિચારાઓ’ ને ભોગે નહીં.
    જ્ઞાનીસે જ્ઞાની મિલે ………
    વાક્ય પુરું કરવાનું તમારા માટે છોડ્યું…
    (…. મજા આવી ને ?)

  5. શોકિંગ લખાણો કરતા શોકિંગ કોમેન્ટ્સની સંખ્યા વધુ છે ! ક્યારેક વાચકો અર્થનો અનર્થ કરી નાખે છે , તો ક્યારેક કટાક્ષમાં લખેલી કોઈ વાત વાચકોને સમજાતી નથી – અને ઊંધા અર્થમાં લખેલી વાતને સીધી ગણીને અભિપ્રાયો આપવા લાગે છે , ત્યાં અનર્થનો અર્થ થાય છે !🙂 આવા તેજાબી વાચકો ની તૈયારી સાથે લખવા પડે – તેજાબી લખાણો !

    • મિત્ર,
      વાચકો પણ લેખકો પાસેથી શીખતા હોય છેને? એમને પણ લેખકો જેવી આઝાદી છે. આઝાદી દરેક પાસે છે. આ આઝાદીના લીધે સારું પણ નીપજે છે. નવી નવી વાતો બહાર આવે છે. કોઈ કોઈ વાચક પૂરું વાંચ્યા કે સમજ્યા વગર ઉતાવળે પ્રતિભાવો આપતા હોય છે. પરંતુ એમને રસ પડે એ જ મોટી વાત ગણાય. લેખક અને વાચક પોતાની દલીલો મક્કમ રીતે અને તોછડા બન્યા વગર રજૂ કરી શકે..જો કે, ઘણાની નજરે તોછડા બનવું પણ જરૂરી ગણાય છે.😀 આ બધી તકો પ્રિન્ટના માધ્યમમાં નથી.
      નર્મદ સમજ માટે જોખમ ખેડીને પણ તેજાબી લખતો હતો. આજે લેખકો માટે પહેલા હતા એવા જોખમો નથી. આડે દિવસે તેજાબી લખાણો લખનાર, કટોકટી જેવા જોખમી સમયે એવું ન પણ લખે! .

  6. વાંચતા વાંચતા બ્લોગબાબાની યાદ આવી ગઇ🙂

    પ્રતિભાવોની બાબતમાં મન મોટું રાખવાનું અને થોડા નફ્ફ્ટ થવાનું શીખવું જ રહ્યું.

    • હા, અહીં ડગલે ને પગલે આપણી લાગણી ઘવાય જાય તે ન ચાલે. લેખકે વિશાલ વર્ગ માટે લખ્યું હોય ત્યારે એ લખાણને વ્યક્તિગત ન લઈ લેવાય. એથી વિપરીત લેખક જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કે વર્ગ માટે ઇર્ષા, પૂર્વગ્રહ કે નફરતથી દોરવાઈને તેજાબી લખાણ લખવા જાય છે ત્યારે એની દાનત છૂપી નથી રહેતી. સમજદાર વાચકોનાં ધ્યાનમાં એ આવી જાય છે. લેખકના લખાણમાં રહેલો તેજાબ, તેજાબ ન રહેતા ગટરનું ગંધાતું પાણી થઈને રહી જાય છે. ભલભલા લેખકો પોતાની માનસિક વિકૃતિ છુપાવી નથી શકતા અને વાચકોની નજરમાંથી ઉતારી જાય છે.
      કોઈ લેખકે પોતાનો મુદ્દો રજૂ કરતી વખતે વિવિધ પાસાં રજૂ કર્યા હોવા છતાં અમુક વાચકો માત્ર અમુક જ પાસાને વળગી રહેવાની જિદ કરતા હોય છે. એમાંથી પક્ષે કડવાશનું જમણ તૈયાર થાય છે. પરિણામે કોઈને ફાયદો થતો નથી. ક્યારેક લેખક ની શક્તિનો વ્યય થતો હોય એવું પણ લાગે.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s