ધારો કે સત્યનારાયણની કથા હોય અને

ધારો કે અમે સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા કરાવતા હોઈએ … કથા ચાલતી હોય અને

“કુરુક્ષેત્ર” વાળા રાઉલજી આવી ચડે અને ગાવા લાગે કે:

કિસી લિયે .. કિસી લિયે યે ખર્ચા કિસી લિયે…

તો? તો અમારી હાલત શું થાય?

અમારે સહુથી પહેલાં તો  રાઉલજીને  અધીકમાં અધીક શીતલ જલપાન કરાવવું પડે!

પછી ધીરે રહીને કાનમાં કહેવું પડે કે: બાપુ. જાળવજો. કશું જ બોલતા નહીં.  અમે  હકીકતમાં સત્યનારાયણ ભગવાન છે કે નહીં એની પીંજણમાં પડ્યા વગર જ આ કથા કરાવી છે. અમારે કરાવવી  પડી છે.   નજર સામે કથા અને મનમાં ખર્ચાનો હિસાબ સમાંતરે ચાલે છે.  તમારે આ સત્યનારાયણ ભગવાનને પ્રણામ કરવા હોય તો કરજો અને ન કરવા હોય તો ન કરતા. પણ પ્રસાદ જરૂર આરોગજો. કારણ કે શીરો ચોખ્ખા ઘીનો બનાવ્યો છે અને એનું કદાચ ધાર્મિક દૃષ્ટિએ  મહત્વ ન હોય પણ આહાર અને આરોગ્યની દૃષ્ટિએ તો જરૂર હશે! બાપુ,  તમારે જે ચર્ચા કરવી હોય તે આ અમારા સગાંવહાલાં જતાં રહે પછી કરીશું. કારણ  કે , આ સત્યનારાયણ તો નિમિત્ત છે .એમના બહાને  ખરેખર તો અમે આ સગાવહાલાંઓને રાજી કરવા માંગીએ છીએ.

જિંદગીમાં, સમાજમાં કે વહેવારમાં કેટલી બધી પ્રવૃત્તિઓ આપણે શરમેધરમે કરાવતા હોઈશું. બુદ્ધી ના કહે પણ વહેવારનું શાસ્ત્ર હા કહે.  સત્યનારાયણની કથા જ નહીં પણ  માતાજીનું સ્થાપન, યજ્ઞ, સ્વામીજીની પધરામણી, પાઠ, સપ્તાહ, લોટી ઉત્સવ.. વગેરે.. વગેરે…

ઘણાં લોકો આ બધું ખરેખર પૂરા ભાવથી કરતાં હશે! અને કદાચ  કોઈ મનેકમને કરાવતું હોય તો પણ એમના પૈસા વસૂલ તો થવાના જ  છે. કારણ  કે આવું બધું થાય ત્યારે સ્વાભાવિક જ ઉમંગ,ઉત્સાહ, ગાવુંવાવું, પહેરવું -ઓઢવું, નાચવું-કૂદવું  અને દોડાદોડી વગેરે થાય. જેના કારણે  શરીરને વ્યાયામ મળે.  બધાં કાયમ તો  વ્યાયમશાળામાં જઈ શકતાં નથી. સગાંબહાલાં ભેગાં થાય એટલે આગળળપાછળનો  હિસાબકિતાબ  ચૂકતે કરવાનો મોકો મળે. કોઈને કશુ સંભળાવી દેવાનું પેંન્ડિંગ રહી ગયું હોય તો આ સમયે નિકાલ થઈ જાય!

વળી ક્યાંક કોઈનું ગોઠવાઈ પણ જાય!!!! ઓહોહો!! તો તો આ પ્રસંગ જિંદગીભર યાદ રહી જાય! ફલાણાભાઈને ઘેર કથા હતી ને છોકરી એની મમ્મી સાથે આવીતીને  નજરમાં આવી ગઈ.. ફલાણાએ વાત ચલાવી ને   ઢીકણાએ  પૂરી કરી…

આપણા સમાજમાં નાચવા ગાવા માટે કથા કલ્ચર છે તેટલું કલબ કલ્ચર નથી.  આ  પ્રવૃત્તિઓ માટે  સામાજિક કે ધર્મિક પ્રસંગો પર કે તહેવારો પર આધાર રાખવો પડે  છે. તહેવારો  આનંદ મેળવવા માટે જ છે અને એમાં નાચવું ગાવું પણ જરૂરી છે.   ને   ઉત્સવમાં  “બીડી જલાય લે ” વાગે છે  ત્યારે ટેમ્પો ચરમ સીમાએ પહોંચે છે.

લગનનું મુહુર્ત ચાલ્યું જાય એ મંજૂર છે પણ વરઘોડાના નાચગાનમાં બાંધછોડ મંજૂર નથી.  એ એક સામાજિક જરૂરિયાત થઈ પડી છે.   કોઈપણ વર્ગની બહેનો રસ્તા પર ઉછળી ઉછળીને કેમ નાચે છે એનો કારણોનો અભ્યાસ કર્યા વગર નાકનું ટેરવું ચડવવાનો અર્થ નથી. એવું લાગે છે કે: સૈકાઓથી દબાયેલી કમાન છટકી છે.. મૂંગડા….

ને એમાં કશું ખોટું નથી.

મનોરંજન માટે  ધર્મિક પ્રસંગો પર આધાર રાખવો પડે છે.  અથવા તો ધાર્મિક પ્રસંગોને મનોરંજન પર આધાર રાખવો પડે છે. આ બધું મીક્ષ સેવખમણી જેવું છે! એકબીજા વગર જામતાં નથી!  પ્રવાસ,  યાત્રા પર આધારિત હોય છે.  નદી હોય.. પહાડ  હોય .. કુદરતનો ખોળો રાહ જોતો હોય પણ  જો ત્યાં એકાદ મંદિર ન હોય તો જાણે કે  ત્યાં જવું વ્યર્થ છે! અને જ્યાં મંદિર છે ત્યાં જો હોય તો ત્યાંની  તમામ પ્રકારની ગંદકી અને આરાજકતા મંજૂર છે! કારણ કે: હોય શ્રદ્ધાનો  વિષય તો…

ગણપતિને ટબુડીમાં  ભેળસેળિયું દૂધ પીવડાવવા માટે  લાઈનમાં ઊભેલા લોકોને કોઈ કોલમ લેખક  કહેવા જાય કે: મૂર્ખાઓ ઘરભેગા  થાવ. આ શ્રદ્ધા નથી . મજાક છે!

તો?  લોકો ઘરભેગા તો ન થાય પણ પેલા કોલમ લેખકને દવાખાનાભેગો જરૂર કરી દે!

કોઈ  ગ્રહોમા ન માને  પણ સમાજ  મોટા ઉપાડે માને છે તેનું શું? એ સમજ નથી પડતી કે: ઘણા ગગા ગગીઓ ગ્રહોના કારણે કુંવારાં રહી ગયા  છે કે પછી ગ્રહોમાં માનવાને કારણે!!!!

અર્ધો કિલોમીટરે એકાદ મંદિર હશે. પણ  મૂતરડી?  ઢૂંઢતે રહ જાઓગે!

ને પેલો આમીરખાન બિચારી  મમ્મીને ઠપકો આપે  છે કે: જાહેરમાં બાળકને સૂસૂ ન કરાવો.  વિદેશથી આવેલાં  મહેમાનોને ખરાબ લાગે છે.  [ ઘરધણીઓને નહીં? એમને તો ચાલે?]

પણ મમ્મીની મૂંઝવણ છે કે: મૂતરડી ક્યાં છે? અને દેશની બગડેલી છાપ  વધારે ન બગડે એટલા માટે મારે  બાબાનું પેન્ટ બગડવા દેવું?

સવાલો તો ઘણા છે. પણ  આ રાઉલજી  શું કરે છે?

પ્રસાદ આરોગે છે! બહુ સરસ! બહુ સરસ!

જો ભાઈ .. પેલા બાપુ બેઠા છે ને એને જેટલો જોઈએ તેટલો પ્રસાદ આપજો.  એને નવરા ન પડવા દેશો. બોલવા તો દેશો જ નહી.

પગે ઘૂઘરુ… બાંધ મીરા નાચી થી…નાચી થી.. નાચી થી.

ઔર હમ નાચે બિન ઘૂઘરુકે …

21 thoughts on “ધારો કે સત્યનારાયણની કથા હોય અને

  1. યશવંતભાઈ, કટાક્ષમાં તમે ઘણી ગંભીર વાત કહી છે. પણ લોકો કરે શું મારા ભાઈ…!!! વર્ષોથી ચાલ્યું આવે છે એમ બીજ અનેક વર્ષોથી ચાલતું રેહશે. પોસિબલ છે કે કર્મ-ધર્મની ક્રિયા-પ્રક્રિયામાં ફરક પડતો રહેશે. પણ ‘શ્રદ્ધા’ કોઈ પણ રીતે પોતાનો રસ્તો ખોળી માનવીના દિલ-ઓ-દિમાગમાં ઘુસી જશે..પ્રભુ!

    જેમને દિમાગમાં ‘ઉતારવાનું’ હશે એ જાતને ‘તારશે’…બાકી જયંતીલાલો જલસા
    કરતા રહેશે.

    Have a Nice Time..Ahead!

    • ભાઈ મુર્તઝા અલી,
      અપના પ્રતિભાવથી આનંદ થયો. આપની વાત સાચી છે. બધું રાતોરાત બદલાતું નથી. પણ બદલાય છે ખરું. ને વળી અમુક રિવાજો નવા નવા packageમાં આવતા રહે છે. સમાજના વિવિધ પ્રવાહોને હળવાશથી સમજવાના અમારા પ્રયાસો હોય છે.
      મળીશું.

  2. અમને કથા પર બોલાવો તો શીરાની જગ્યાએ શેરડી અને સફરજનનાં કટકાંઓથી કામ ચાલી જશે🙂

    • એ તો વધારામાં હશે જ.. બીજું ઘણું ઘણું હશે.
      અમારા એક સ્નેહી, બ્રાહ્મણ વગર જ કથાની મજા લઈ લેતા. ટેપ મૂકીને!
      જો કે પ્રસાદ વહેંચતા.

  3. પહેલા મોક્ષ, જ્ઞાન , પ્રભુસેવા કે આત્મ સાક્ષાત્કાર થી થતો …. હવે કલિયુગ માં મોક્ષ માત્ર સંડાસ અને મુતરડીઓ બાંધવાથી થાય છે એવી મહાત્મ્ય કથા પ્રચલિત કરીએ …. પછી જુઓ આ દુર્ગંધ મારતો પ્રશ્ન કેવો સરસ રીતે ઉકેલાય છે તે…….. !!!!!! છે કોઈ મહાન દેશભક્ત બ્લોગર જેને આવું સત્યનારાયણ ભગવાને સ્વપ્ન માં આવી ને કહ્યું હોય…… કે પછી સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા વખતે તેઓ કોઈ નાં માં પ્રગટ થાય ને કહે તો ?…….

  4. હું નાનો હતો ત્યારે અમારી સોસાયટીમાં સત્યનારાયણની કથા થાય ત્યારે અમે મિત્રો આરતીના સમયે પહોંચી જઈએ,કેમ કે જેવી આરતી પતે એટલે પ્રસાદ વહેંચવાનો શરુ થાય,અને શીરો…અહા.અહા…. મોમાં પાણી આવી જાય….આટલા વર્ષો પછી પણ શીરારુપી કથાની માયા છૂટતી નથી.બાંકી સગા-વ્હાલા અને મિત્રો સાથે મળીને નિંદા-કૂથલી કરવા કરતાં ભગવાનનું નામ લઇ ગરમાગરમ શીરો ખાવો સારો….

    • ઘણાં તો અંદાઝ માંડીને જ કથામાં પહોંચે! બરાબર પ્રસાદના સમયે જ!
      સત્યનારાયણની કથા મનના સાચાખોટા સામાધાન સાથે જોડાયેલી છે. અમુક કામ થયું એટલે કરાવવી. ઘણાં લોકો વરસમાં એકાદ વખત અવશ્ય કરાવે છે. એમાં મોટાભાગે સાંભળવા કરતાં હાજર રહેવાનું અને પ્રસાદ લેવાનું મહત્વ હોય છે.

  5. “આ બધું મીક્ષ સેવખમણી જેવું છે! એકબીજા વગર જામતાં નથી!”
    હાહાહા… સરસ લેખ…

    ઉદયન ઠક્કરની બે પંક્તિઓ યાદ આવી ગઈ:

    “મંગળા બસ્સો, શયન સો, દોઢસોમાં રાજભોગ,
    આપને ઠાકોરજી બહુ વાજબી ભાવે પડ્યા”

    આખી ગઝલ સરસ છે:
    http://layastaro.com/?p=4747

  6. Ek gam ma ek garib brahman raheto hato, tene ghani agvad chata satyanarayan ni katha karavi, gam ma bijo garib brahman na hato etle, katha agad chalav va bija gam thi import karyo ane sathe garib brahman ni garib patni pan avti hati. Achanak katha ma twist avyo, brahman patni ne katha shtad karta bija jaruti shtad taraf javu hitavah lagyu. Prasad grahan karva nu baki rakhi ne bijo hisab puro karva dot muki. Satyanaran ne jyare aa vaat ni khabar padi tyare, temne gusse thae ne te gaam na mukhi ne shrap apyo- ke mara bahkto ne taklif apva badal, temne prasad thi vanchit rakhva badal, tane shrap apu chu ke tane kidney ma ane pittasay ma adhdak pathrio thase…… pachi mukhi e gaam ma chare taraf suvidha o ubhi karva nu vrat rakhyu ane sathe satyanaran ni katha pan karavish tem manyu…..katha puri- khadu (pidhu) ne raj karyu…moje moj karo ne!!

  7. સરસ
    વ્યંગમા ઘણું કડવું સત્ય કહયું.
    આપણે ત્યાં ઘણી વાતમા વૈદિક પ્રમાણ માંગવાની પ્રથા છે.ત્યારે ઘણા કટાક્ષમા સંસ્કતમા બોલે..પ્રસાદ જરૂર આરોગજો….તેમા અમે ગંમતમા કહીએ ગીતામા ભગવાને કહ્યું છે,
    “પ્રસાદે સર્વ દુ:ખાનાં હાનિરસ્યોપજાયતે. પ્રસન્નચેતસો હ્યાશુ બુધ્ધિ:પર્યવતિષ્ટતે…”
    આખરે આપણે પણ સૌના મન પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ

  8. સત્યનારાયણની કથામાં પ્રસાદનું મહાત્મય એવું છે કે જો અનાદર કરો તો પૈસાના પાંદડા થઈ જાય માટે પ્રસાદ તો લેવો લેવો ને લેવો જ ! વળી એક બીજી વાત પણ છે કે આ ભગવન પ્રસાદ તાજો બનાવેલો જ આરોગતા હોય ભક્તો/શ્રોતાઓને પણ પેટ ભરીને ખાવાની લાલચ થઈ આવે ! અને વળી શીરો ઘીમાં મઘ મઘતો વાહ ભાઈ વાહ ! ભલે કરી કથા ! આમ વારે વારે કથા કરતા રહી પ્રસાદ ખવડાવતા રહો !
    આપની આ વાત વાંચી મજા આવી ગઈ ! ઉપરના પ્રતિભાવોમાં પિયુનીનો પ્રતિભાવ ખરા અર્થમાં ગંભીર વિચાર માંગી લે છે. આ સમયમાં હવે આવી કથાઓ સાથે જાહેર ટોયલેટો/ મુતરડીઓ બંધાવનારને જ મોક્ષ મળશે તેવી કથાકારોએ જોડી કાઢ્વી જોઈએ ! પરંતુ આપણાં કથાકારોને આવી ગંદકી ક્યારે ય ગંદકી લાગેલ જ નથી નહિ તો ક્યારના ય આવી વાતો કરતા થઈ ગયા હોત ! શ્રી નરેન્દ્રનો પ્રતિભાવમાં સ્વપ્નની જે વાત કરી છે તે કથાના આયોજક કે કથાકારને આવા સ્વપ્ના આવે તો વાત બને ! લગે રહો !

  9. સુરત જવાનું થયેલું. એક સ્નેહીનું કહેવું હતું કે: અહીં વાર્તાઓની ઘણી ડિમાન્ડ છે. તપાસ કરતાં ખબર પડી કે: વાર્તાઓની ડિમાન્ડ છે પણ સોળ સોમવારની વાર્તાઓ કે વૈભવ લક્ષ્મીની વાર્તાઓની . ત્યારેજ વિચાર આવેલો કે: એકાદ દેવ કે દેવીની રચના કરીને વાર્તાઓ લખવા જેવી ખરી!

  10. ’જ્યાં સુધી રહેશે પ્રસાદમાં શીરો,
    ત્યાં સુધી થાકશે નહીં કથાવીરો.’
    શ્રી યશવંતભાઇ. સૌ મિત્રોએ સુંદર વાત કરી. નરેન્દ્રભાઇએ સુંદર પ્રયત્ન કર્યો તેમ આખી સત્યનારાયણ કથાને, સાંપ્રત સમયને અનુલક્ષી, નવેસરથી લખી અને બોધદાયી બનાવવાનો પ્રયાસ આપ સમા સૌ મિત્રોએ ગંભીરતાથી કરવા જેવો ખરો. હા, તેનાં પ્રસાદભાગમાં ફેરફાર કરવો નહીં !! એકાદ પ્રકરણના અંશ લખવાનો પ્રયત્ન કરવાનું હાલ તો અમે પણ વચન આપીએ છીએ.(યાદ રાખો, ચુંટણીઓની મૌસમ છે !!)
    અને હવે તો બાપુને પ્રસાદનું હાંઉ કરો ! જેથી કંઇક બોલે !! કેમ હજુ દેખાયા નહીં ? : – )

    • નાના ગામોમાં તો કથા સાંભળવા [કે પછી પ્રસાદ આરોગવા] મલક ઉમટી પડતું! એય .. આ બાજુ કઠિયારો લાકડાનો ભારો લઈને જતો હોય અને આ બાજુ ફળિયામાં ખાટલે ખાટલે બીડીઓ જ્યોતસે જ્યોત જલાવતી હોય!
      એ વખતે નિરાંત હતી. ઝાઝી ઓવરો ફેંકાતી હતી. આજે અને ખાસ કરીને શહેરોમાં કથા 20-20 જેવી થઈ ગઈ છે!

  11. સારી એવી કથા વંચાઈ ગઈ ને કાઈ?બાપુ તલવાર ની ધાર કાઢવા ગયેલા.એટલે વાર લાગી છે.મારા વાઈફ ને ગળ્યું બહુ ભાવે.મને તીખું ભાવે.મારું ચાલે તો શીરામાં પણ મરચું ભભરાવી ને ખાઉં.એટલે પહેલા મારા ઘેર પણ કથા થતી હતી ટેપ મૂકી ને.પણ અમને મળતા હાસ્ય રસ થી વંચિત રાખવા શ્રીમતીએ હવે બંધ કરી છે.મને આ કથા માંથી હસવાનું ખૂબ મળે.ઘણી બધી અસંગત વાતો અંદર ભરેલી છે પણ કોણ ધ્યાન થી સાંભળે છે?રાજાએ અર્ધું અંગ ભગવાન ને ધરાવ્યું.શું ભગવાન માનવભક્ષી હતા?શીરો ખાવા માટે આવા જુઠા બહાના ની શી જરૂર?કથા ના કરી તો વહાણ ડૂબી ગયા ને કરી તો ડૂબેલા પાછા આવ્યા?જોકે હાસ્ય માટે ચાલે તેવી છે.એમાય પાછી કરોડો લોકો ની શ્રદ્ધા ભળેલી છે.પ્રસાદ ના ખાધો તો દસ પુત્રો મરી ગયા એવી દાસ છગન ની આરતી સાંભળી ને વળી ખૂબ હસવું આવે.ગરીબ બ્રાહ્મણો બધેજ હોય કદાચ એમના માટે જ સ્કંદ પુરાણ રચાયું લાગે છે.ઇતિ શ્રી સ્કંદ પુરાણે કહી ને શરુ.ખેર વ્યંગ માં આપે ઘણું બધું કહી દીધું છે જે અમે સીધો ઘા કરી ને કહીએ છીએ.
    પીયુની બહેન નો આઈડીયા બહુ સારો છે અમલમાં મુકાય તો સારું,પણ લોકો સમજી જાય કે કોઈ નાસ્તીકે આવી કથા બનાવી હશે.લોકો બહુ સમજદાર છે.ઈન્ફોસીસવાલા નારાયણ ગુરુમૂર્તિ નાં ધર્મ પત્ની સુધામૂર્તિ હવે એમની કંપની નું ચેરીટી નું કામ સંભાળે છે.એમણે સુલભ સૌચાલયો બનાવડાવ્યા છે.તો એક પાર્ટી માં સુધામુર્તીએ કાનોકાન સાંભળ્યું બીજી સ્ત્રીઓના મુખે કે આ સુધામૂર્તિ પેશાબ માંથી પૈસા બનાવે છે.

    • રાઉલજી,
      આ લેખને માણી શક્યા એટલે અમારો આનંદ બેવડાયો. મિત્રોને પણ રસ પડ્યો..
      સુધામૂર્તિના કાર્યો પ્રશંસાને પાત્ર છે.
      સાચી વાત છે કે: તમે સીધા ઘા મારો છો. અમે તો માત્ર હળવા વ્યંગ કરીએ છીએ. જો કે આ લેખ દ્વારા માત્ર વિવિધ ચિત્રો રજૂ કર્યા છે. જેમાં કોઈને વાસ્તવિકતા દેખાય તો કોઈને ન પણ દેખાય. નિબંધ જેવું લખીને અમારી માન્યતા પ્રગટ કરવાનો આગ્રહ રાખ્યો નથી. સમાજની વિવિધ ઝલક દેખાડવાનો પ્રયાસ કરેલ છે.
      મળીએ.

  12. યશવંતભાઈ ઉત્તમ હાસ્ય લેખ લખો છો અને માણીયે કેમ નહિ?બહુ મજા આવેલી.પણ ગુગલ ઈન્ડીક બંધ થઇ ગયેલું જેથી કોમેન્ટ અધુરી રહી હતી.નાનપણ માં પ્રસાદ ખાવાના બહાને પણ કથામાં તો જતા જ.પણ કોઈ ગંદા હાથે પ્રસાદ વહેચતું હોય તો લઇ લેતો ખરો પણ છાનોમાનો નાખીદેતો.પ્રસાદ નું અપમાન નાં કરાય,એટલે કોઈના દેખાતા ના કરાય.કોઈ જુએ ના તો ફેંકી દેવાય.માંખીઓ બણબણતા પ્રસાદ જોઇને ઉબકો ખાઈ જતો.ભાઈ એમ સમાજ કઈ સહેલાઈથી સુધરે તેવો સસ્તો નથી.સાચી વાત ને?

  13. પ્રાર્થના કરવાથી કદી વરસાદ નાં પડે.અંધશ્રદ્ધાની તરફેણ કરવા નાના બાળક નો સહારો લેવો?બાળક ને શું ખબર પડે?એને તો એમ કે મોટાઓ કશું કરી ને વરસાદ પાડશે તો પલળી જવાય તેના કરતા છત્રી લઇ રાખી હોય તો સારું.આ તો બાળક ની અગમચેતી કે દુર દ્રષ્ટિ કહેવાય,શ્રદ્ધા નહિ.નાના બાળકોમાં અંધશ્રદ્ધા નું નિરૂપણ આપણેજ કરતા હોઈએ છીએ.

  14. saradha pase badhu nakamu krod pati ke arabpati muskelima hoe denzer bimari hoe america na doctor kahe posible nathi pan te bhi am kahe ke dava ane dua karo bas to and to aj ke sradha dharma thi uper koe nathi a duniya akhi mane chhe

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s