Get me outta here!

મુકામ-નાનીધારી

માંગ માંગ જે માંગે તે આપું”

ઈશ્વરે મને કહ્યું

ને

મેં માંગ્યું…

હે પ્રભો,

આપી શકો તો આપો

વર્ષો પહેલાંનું મારું ગામ

વત્તા ગામનો નદીકિનારો

વત્તા કિનારા પરનાં આંબલીનાં ઝાડ

વત્તા ઝાડ નીચેનો ધોળા દિવસનો અંધકાર

વત્તા ભૂતની અસ્સલ એવી ને એવ્વી જ બીક

વત્તા બીકથી ધક ધક થાતું

મારું અસ્સલ એવું ને એવ્વું જ હૃદય

ને ઈશ્વર અંતર્ધ્યાન થઈ ગયા

‘તથાસ્તુ’ કહ્યા વગર!!!

મતલબ કે ગયેલો સમય કોઈ પાછો આપી શક્તું નથી. બાળપણ પાછું આવી શક્તું નથી. આવી શકે છે માત્ર એની યાદ. બાળપણમાં તકલીફો વેઠી હોય પણ મોટાભાગે આપણે એ તકલીફોને ગૌરવપૂર્વક યાદ કરતાં હોઈએ છીએ. એવી જ રીતે વતનમાં પ્રગતિ કે કમાણી ન હોવાથી માણસ દૂર જાય છે છતાં ય વતન એને દવલું લાગતું નથી. બાળપણ કે વતનની વાતો યાદ કરવાની પણ એક જાતની મજા હોય છે. આવી જ મજાનો અનુભવ લેવાનો પ્રયાસ છે આ લેખમાળા શરુ કરવાનો.– ‘મુકામ નાનીધારી’

***********************

ઉમરાવાળી પાટ્ય.

નાનીધારી ગામને પાદરથી વહેતી દેદુમલ નદી. એ નદીમાં એક ઘૂનો. ઘૂનો એટલે ગામડાંનો કુદરતી સ્વિમિંગ-પૂલ! નદીમાં પાણીથી છલોછલ ભરાયેલાઊંડા અને પહોળા ખાડાને ઘૂનો કહેવાય. ઘૂનાનું નાનકડું સ્વરૂપ ધૂનડી તરીકે ઓળખાય. એ વખતે નદીમાં ત્રણ ઘૂના જણીતા હતા. પીપળાવાળો ઘૂનો, ધોબીઘૂનો અને ઉમરાવાળી પાટ્ય.

ઉમરાવાળી પાટ્ય નવી નવી અસ્તિત્વમાં આવેલી પણ એની બોલબાલા હતી.જ્યારે જૂઓ ત્યારે છોકરાં નહાતાં જ હોય. ઉનાળાની બપોરે તો હાઉસફુલ! નર્યો ગોકીરો!

આ બ્લોગમાં એ ગોકીરાને એ જ ભાષામાં જીવંત કરવાની હું કોશિશ કરું છું. સો ટકા સફળતાની ખતરી તો નથી. એક પ્રયાસ છે.


“ગોકીરો”

—————–

__એ….કાળીયા.આંય આવ્ય આંય. જો તો ખરો ગળા ગળા  હુધી પાણી સે.

– એ ..બબલા.એણીકોર્ય જાતો નઈં. ન્યાં માથોડું માથોડું પાણી સે. વયો  જાય તો કોઈ કાકોય નઈં બસાવે.

– તું મારી ઉપાધી કર્યમાં. મને પાકું તરતા આવડે સે.

– હવે વાયડો થામાં વાયડો. નવી નવાઈનો તરતા શીખ્યોસ તે. તને તરતા કોણે શીખવાડ્યું? મેં કે બીજા કોયે?

– હવે હાલતો થા હાલતો. મને તો તારી કરતાયપેલેથીઆવડેસ.

– એ બબલા આઘો રે આઘો .ઓલ્યો રમલો આઘડીટોસ્યેથી ધુબકોમારશે તો આવશે સીધો તારી ઉપર્ય. ભુકા બોલી જાહે.

– એ રમકા… આણીકોર્ય ધુબકો મારતો હો ધ્યાન રાખજે. આંય મોટા મોટા પાણા સે .માથું ફુટી જાહે. પસી કેતો નઈં કે કોયે સેતવ્યો નઈં.

– લ્યો. તું રાડ્યું નાખતો રહ્યો ને ઈ  તો ભાયડો તોખાબક્યો! પણ ગ્યો ક્યાં?

– એઓલા કાંઠે ઠેઠ નીકળ્યો!

ઓય ધડ્યના. પાણી તો જો ઉડીને વાડ્યે પોગ્યું.

– રમકો ધુબકો મારે પસી કાઈં બાકી રે.

– ઈ આ રમકો નો હોતને તો તો કાલ્ય ઓલ્યો ગવરો બુડી જાત!

– હા..હા. હાવ હાસી વાત સે. ગવરો તો બે ત્રણ ડુબકી મારી ગ્યોતો. આ રમકાનું ધ્યાન ગ્યું ને એણે ખેંચી લીધો.

– એ જોવું હોય તો .ઓલો સોકરો સડી હોતો નાય સે.કોણ સે ઈ?

– એ તો રમકાને ન્યાં આવ્યો સે. શેરમાંથી આવ્યો સે એટલે સડી હોતો નાય સે.

– શેરવાળાની વાત જ નોખી. આપણને તો ફાવે જ નઈં.

– એય નાથીયા. ધક્કો હેનો મારસ.

– તે વસ્યમાંથી આઘો જાની.ઓડાની જેમ આડો ઉભોસ તે. અમારે નાવું કેમ ?

– આવડી મોટી પાટ્ય સે નાની.કોણ ના પાડેસ?

– તું આડો આવેહ તો ધક્કો વાગશે.

– એટલે હુંસે? આ નદી તારા બાપની સે ?

– બાપ હામે જાતો નઈં નકર માર ખાહ્ય હો જીવકા.

– ખાધો.ખાધો. કોની માએ હવાશેર સુંઠ્ય ખાધીસ કે હાથ લગાડે.

– લે તઈં ખાતો જા મારા હાથની.

– લે તઈં તુંય ખાતો જા.

– એ…. બાધોમાં બાધોમાં. એ નાથીયા .. સુટા પડો.

– એ.. જીવકા. તું રેવા દે .એને નઈં પોગી હક્ય.

– ભલે નો પોગું. ઈ મને મારશે તો હું એને મારવાનો. ઈ કાઈં અમને ગદરાવી નથી દેતો.

– તે તું મને ગદરાવી દેસ ? તારો બાપ કાંઈં કોઠીએદાણા નથી નાખી જાતો.

– હજી કઈ દઉં સું. બાપ હામે જાતો નઈં.

– તું પેલા બાપ હામે ગ્યોતો. એટલે તો આ હોળી હળગી.

– એ રમકા આંયા આવ્ય. આ હોળી તારા વગર્ય નઈં ઠરે.

– આ અવ્યો લો. હું સે તમારે બેયને. ભાગ વેંસવો હોય તો મારી હારે વેંસો. તમે બે ને હું એકલો. આવી જાવ.

– તને થોડું પુગાય?

– નો પુગાય ને તો સાનામના સુટા પડી જાવ.આંય નાવા અવોસ કે બાધવા?

-એય રમકા. તું કાલ્ય તરતોતો એવું આભલું તર્યની.

– આભલું કેવી ને વાત કેવી. મારે નિશાળ ભેગું થાવાનું સે. હું તો આ હાલ્યો!

– લે કર્ય વાત. તું તો નિશાળે નો તો જાતોને?

-નો તો જાતો. પણ રસિકસાબ્યે મને બરકવા સોકરા મારી ઘેર્ય મોક્લ્યાતાં. મને ટીંગાટોળી કરીને લઈ ગ્યા તેદુનો જાતો થઈ ગ્યો.

– લે પણ આ હું કરસ? નાઈધોઈને પાસો હાથેપગે ધુળ્ય લગાડેસ!

– એ.. ઈતો સાબ્યને ખબર નો પડે કે રમાકાભાઈ નદીએ પુગ્યાતા. એટલે.

– એ હાલો મેમાન. બહુ નાયા. કાલ્ય હારુ બાકી રાખો.

– એ હાલો ત્યારે આપણેય જાઈ. રમકા વગર મજા નો આવે.

– મજા શેની નો આવે? મારી હારે કાઈં સેડાસેડી બાંધીસ?

– સેડાસેડી તો નઈં. પણ અમુક માણહ હોય તો રંગત જામે.

– રંગત જમાવવી હોય તો રાત્યે ભેગા થાઈં.

-ક્યાં?

– સોકમાં.બીજે ક્યાં?

-પાકુ?

-પાકુ ટમેટા જેવું. હાલો ત્યારે. મોડું થાહે તો માસ્તર પાસો મને ઉઠ્યબેસ કરાવશે.

– એ હાલો ભાઈ હાલો આજ તો બહુ નાયા.

– ઉભાતો રહ્યો. કપડા તો પેરવા દ્યો.

– પેર તારે પેરવા હોય તો નકર આવ્ય એમનમ

**************

……બબલો…કાળિયો….નાથીયો…ગવરો… જીવકો… .ગોકીરો કરનારા બધાય ડાહ્યાડમરા થઈને ક્યાંક ને ક્યાંક ગોઠવાઈ ગયા હશે. રમકો ભેગો થાય છે ત્યારે ઉમરાવાળી પાટ્યની વાત નીકળ્યા વગર રહેતી નથી.

ને કેટલાક શબ્દો બોલવાની ને સાંભળવાની મજા પડી જાય છે જેવા કે –

ઘુનો, પાણો, ટોસ્ય, ઓડુ, ધુબકો,,ખાબકવું, ગદરાવવું, બરકવું, બાધવું, સેડાસેડી, વાયદા થાવું, પુગવું,ટીંગાટોળી,માસ્તર, સાબ્ય, સાનામના, ભાગ વેસવો ને ઓય ધડ્યના!!!!

ગોકીરો થોડો ભુલાય!

One Response to “ગોકીરો”

  1. kamlesh patel Says:
    November 21, 2008 at 6:17 pm | Reply editતમ તમારે થાવા દ્યો ગોકીરો! મન થાઈ સે લાઇ હુંએ કરવા માંડુ આંઈ ગોકીરો!અલ્યા તમારા ધૂનોમાં ધુબાકો તો માર્યો પણ તમારા જેવી રંગત ક્યા ? તમને થોડુ પુગાય ?

4 thoughts on “મુકામ-નાનીધારી

  1. અમારી બાળપણની યાદો તાજી થઈઆંસુઓથી પાવન થયેલું ઍ રૂદન કરવાનુ મન થાય છે,
    મમતા થી ઉભરાતા ખોળામાં માથું મૂકીને સૂઈ જવાનું મન થાય છે,
    નિર્દોષ ભાવે ખિલખિલાટ હસવાનું મન થાય છે,
    નાનકડી ઍ ઢીંગલી થી આજ ખૂબ રમવાનું મન થાય છે,
    કોઈકની આંગળી પકડીને ચાલવાનું મન થાય છે,
    આંગણ ના ઍ હીંચકામાં ઝૂલવાનું મન થાય છે,
    કોઇક્વાર રમતાં રમતાં પડી જવાનું મન થાય છે,
    વાગે તો પણ હસીને ફરી દોડવાનુ મન થાય છે,
    યાદ આવી

  2. ખરા છો—હસવાની વાતમા આંખભીની કરી દીધી!
    આવુંજ રમેશ પારેખને આ કાવ્ય પઠનમા સાંભળ્યા ત્યારે થયું હતુ…
    નાનપણમાં બોરાં વીણવા જતા.
    કાતરા પણ વીણતા.
    કો’કની વાડીમાં ઘૂસી ચીભડાં ચોરતા.
    ટેટા પાડતા.
    બધા ભાઇબંધોપોતાનાં ખિસ્સામાંથી
    ઢગલી કરતા ને ભાગ પાડતા-
    -આ ભાગ ટીંકુનો.
    -આ ભાગ દીપુનો.
    -આ ભાગ ભનિયાનો, કનિયાનો…
    છેવટે એક વધારાની ઢગલી કરી કહેતા-
    ‘આ ભાગ ભગવાનનો !’
    સૌ પોતપોતાની ઢગલી
    ખિસ્સામાં ભરતા,
    ને ભગવાનની ઢગલી ત્યાં જ મૂકી
    રમવા દોડી જતા.
    ભગવાન રાતે આવે, છાનામાના
    ને પોતાનો ભાગ ખાઇ જાય-એમ અમે કહેતા.

    પછી મોટા થયા.
    બે હાથે ઘણું ય ભેગું કર્યું ;
    ભાગ પાડ્યા-ઘરના, ઘરવખરીના,
    ગાય, ભેંસ, બકરીના.
    અને ભગવાનનો ભાગ જુદો કાઢ્યો ?

    રબીશ ! ભગવાનનો ભાગ ?
    ભગવાન તે વળી કઇ ચીજ છે ?

    સુખ, ઉમંગ, સપનાં, સગાઇ, પ્રેમ-
    હાથમાં ઘણું ઘણું આવ્યું…

    અચાનક ગઇ કાલે ભગવાન આવ્યા;
    કહે : લાવ, મારો ભાગ…
    મેં પાનખરની ડાળી જેવા
    મારા બે હાથ જોયા- ઉજ્જ્ડ.
    એકાદ સુકું તરણું યે નહીં.
    શેના ભાગ પાડું ભગવાન સાથે ?
    આંખમાં ઝળઝળિયાં આવ્યાં,
    તે અડધાં ઝળઝળિયાં આપ્યાં ભગવાનને.
    વાહ !- કહી ભગવાન મને અડ્યા,
    ખભે હાથ મૂક્યો,
    મારી ઉજ્જ્ડતાને પંપાળી,
    મારા ખાલીપાને ભરી દીધો અજાણ્યા મંત્રથી.
    તેણે પૂછ્યું : ‘કેટલા વરસનો થયો તું’
    ‘પચાસનો’ હું બોલ્યો
    ’અચ્છા…’ ભગવાન બોલ્યા : ‘૧૦૦ માંથી
    અડધાં તો તેં ખરચી નાખ્યાં…
    હવે લાવ મારો ભાગ !’
    ને મેં બાકીનાં પચાસ વરસ
    ટપ્પ દઇને મૂકી દીધાં ભગવાનના હાથમાં !
    ભગવાન છાનામાના રાતે એનો ભાગ ખાય.
    હું હવે તો ભગવાનનો ભાગ બની પડ્યો છું અહીં.
    જોઉં છું રાહ-
    કે ક્યારે રાત પડે
    ને ક્યારે આવે છાનામાના ભગવાન
    ને ક્યારે આરોગે ભાગ બનેલા મને
    ને ક્યારે હું ભગવાનનાં મોંમાં ઓગળતો ઓગળતો…

    આ દિવસોમા અમારા હુરટમા ચાંદનીમા મોટી ઘારી …

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: