આમના સામના: અમિતાભ ઔર જાવેદ અખ્તર કા

[મિત્રો, અમિતાભ બચ્ચન ગુજરાતના બ્રાંડ એમ્બેસેડર બન્યા એ વાત ઘણાંને ગમી નથી.  એ વાત જાવેદ અખ્તર સાહેબને પણ ગમી નથી.  દરેકને પોતાની માન્યતાઓ ધરાવવાની આઝાદી છે.  એ માન્યતાઓ પાછળ અનેક પરિબળો કામ કરતા હોય છે. અમે એ વાતમાં અત્યારે નથી પડતા. અમે ગમ્મત ખાતર , અમારી  કલ્પના શક્તિના જોરે એક  દૃશ્ય રજૂ કરીએ છીએ.આ  દૃશ્યમાં  જાવેદ સાહેબ અને અમિતાભ  આમને સામને આવી જાય છે.  અને જોઈ લો  કે  શું થાય છે]

જાવેદ અખ્તર  : વિજય! વિજય, તૂ  યે ક્યા કર રહા હૈ? તેરા દિમાગ તો ઠીક હૈ?  તૂ ગુજરાત કા બ્રાંડ એમ્બેસેડર બન ગયા હૈ! વહી મોદીકે ગુજરાત કા?

અમિતાભ: પહલી બાત તો  મૈ યે કહુંગા જાવેદ સાહબ, કિ મૈ વિજય નહીં હૂં. મૈ અમિતાભ બચ્ચન હૂં. હરિવંશરાય બચ્ચન કા બેટા. અપને બાબુજી કા બેટા. મૈ વહી કરુંગા , જો મેરે બાબુજી કે સંસ્કાર કહેંગે.

જાવેદ અખ્તર  : ભૂલ ગયા? મૈને તુજે વિજય બનાયા થા. તું  વૈસા બોલતા થા, જૈસા મૈ બુલવાના ચાહતા થા! તું વૈસા કરતા થા, જૈસા મૈ કરવાના ચાહતા થા!

અમિતાભ : વો  બાત અલગ થી.  વે  કહાનિયાં થી. યે હકીકત હૈ. વો વિજય આપકા કિરદાર થા. લેકિન યે અમિતાભ બચ્ચન આપકી કહાનીકા કિરદાર નહીં હૈ.  જો આપકે બતાયે હુએ રાસ્તે પર ચલે.

જાવેદ: તૂજે અમિતાભ બચ્ચન બનાયા કિસને? વિજયને.વિજય નહીં હોતા તો અમિતાભ નહીં હોતા.

અમિતાભ : અગર અમિતાભ નહીં હોતા તો વિજય ભી નહી હોતા. સિર્ફ કિરદાર સે કુછ નહીં હોતા. વિજયકો આવાજ કી બુલંદી કિસને દી? વિજય કો અભિનય સે સંવારા કિસને? જાવેદ સાહબ, આપ એક લેખક  હૈ.  આપકા કામ હૈ કહાની લિખને કા. કિરદાર બનાને કા. મેરા કામ હૈ કિરદાર કો નિભાના. હમ દોનોંને અપને અપને કામ અચ્છી તરહસે નિભાયે.  આપ કહાની લિખ સકતે હૈ. મેરી જિંદગી  નહીં લિખ સકતે.

જાવેદ અખ્તર: મૈને તેરી જિંદગી બનાઈ હૈ વિજય.

અમિતાભ: ફિર વહી બાત! જાવેદ સાહબ,  મૈ અમિતાભ હૂં. વિજય નહીં. આપ ઔર  મીડિયા સિર્ફ કહાની બના સકતે હૈ. મેરી જિંદગી  નહીં બના સકતે.  મેરી જિંદગીમેં ઇતને તૂફાન આયે હૈ કિ જિતને તૂફાન આપકી કહાનીમેં નહીં આયે થે.

જાવેદ : તૂફાનકે સામને લડને કા હોંસલા મૈને તૂજે દિયા હૈ. વિજય.

અમિતાભ : મુઝે તૂફાનસે લડનેકા હોંસલા મેરે બાબુજી ને દિયા હૈ. આપને યે કવિતા તો સુની હોગી.

[અમિતાભ આંખો બંધ કરીને જુસ્સાભેર કાવ્ય પઠન કરવા લાગે છે.]

વૃક્ષ હો ભલે ખડે,

હો ઘને, હો બડે,

એક પત્ર છાંહ ભી ,

માંગ મત, માંગ મત, માંગ મત,

અગ્નિપથ, અગ્નિપથ, અગ્નિપથ.

તૂ ન થકેગા કભી,

તૂ ન થમેગા કભી,

તૂ ન મુડેગા કભી,

કર શપથ, કર શપથ, કર શપથ,

અગ્નિપથ, અગ્નિપથ, અગ્નિપથ.

યહ મહાન દૃશ્ય  હૈ,

ચલ રહા મનુષ્ય હૈ,

અશ્રુ, સ્વેદ, રક્ત સે,

લથપથ,લથપથ,લથપથ,

અગ્નિપથ,અગ્નિપથ,અગ્નિપથ.

મિત્રો, અમિતાભનું કાવ્યપઠન પૂરું થયું એટલે એણે આંખો ખોલી ને જોયું તો જાવેદસાહેબ હતાં નહીં!

ને અમિતાભે જોરથી  ગુજરાતીમાં બૂમ પાડી.. “ખૂશ્બૂ ગુજરાતકી” માં પાડે છે એવી જ રીતે..

“એ… કાકા….. “

અમુભાઈ ટપાલી

મુકામ –નાનીધારી

પોસ્ટ- ભાડ ઈંગોરાળા વાયા- ચલાળા

તાલુકો- ખાંભા જિલ્લો- અમરેલી

કાઠિયાવાડ

{ પિનકોડ આવ્યા નહોતા }

ગામનું  આટલું પાકું સરનામું લખ્યા પછી પણ લખનારને શંકા તો રહેતી જ કે આ ટપાલ અમારે ગામ  પહોંચશે કે નહીં. એ સ્વાભાવિક પણ હતું કારણ કે ગિરના પ્રદેશમાં વેરાયેલાં બોર જેવાં કેટલાંય ગામ…. ગામનાં પાછાં એકસરખાં નામ! ટપાલપેટીમાં નાખેલી ટપાલ ટ્રેન અને બસ મારફતે ફરતી ફરતી મુકામે જલ્દી પહોંચે એ માટે પણ માનતા મનાતી! ક્યારેક ક્યારેક તો ત્રણ માઈલ દૂર ઈંગોરાળા સુધી પહોંચીને અટકી જતી. ત્રણ ગામ વચ્ચે એક ટપાલી ને ટપાલીને પોતાની પણ મુશ્કેલી હોયને? ધૂળીયા રસ્તા પર સાયકલ ચલાવીને કે ક્યારેક પગપાળા પહોંચીને પણ ટપાલ પહોંચાડવી એ કામ સહેલું નહોતું. એ કડકડતી ટાઢય ..એ ધગધગતો તાપ …એ ધોધમાર વરસાદ!

પણ ધન્ય છે એ અમુભાઈ ટપાલીને કે જેણે પૂરી નિષ્ઠાથી પોતાની ફરજ બજાવી. હું નથી માનતો કે એ નોકરી કરતા હતા. હું માનું છું કે એ સેવા કરતા હતા.માથે સફેદ અણીદાર ટોપી, સફેદ ખમીસ,સફેદ લેંઘો, લેંઘો સાયકલની ચેનમાં ન ભરાય એ માટે લેંઘાના પાયસામાં ભરાવેલી ક્લિપ્સ ,ખંભે લટકતો ખાખી થેલો અને સાચુકલા ગાંધીવાદી જેવી સાવ સાદી સાયકલ અને એ સાયકલ વાંકીચૂકી કેડી પર ટીન ટીન ટોકરી વગાડતી જાય.

અમુભાઈ દૂરથી આવતા દેખાય ને વાયુવેગે વાત ફેલાય કે ટપાલી આવે છે. ને વાતાવરણ જીવંત થઈ જાય.ને પછી કોઈની આતુરતાનો અંત તો કોઈ થાય નિરાશ. કોઈ થઈ જાય ખુશ ને કોઈ ઢીલાઢફ. અમુભાઈ ટપાલ વાંચી પણ આપે ને વળતી ટપાલ લઈ પણ જાય. વળતી ટપાલ લખવાનું કામ ગામના વેપારી કરી આપે. આ ઉપરાંત અમુભાઈ કોઈ બીમાર હોય તો એની ખબર પણ કાઢે. કોઈને ત્યાં શુભ પ્રસંગ હોય તો હરખ વ્યક્ત કરે ને કોઈને ત્યાં અશુભ બન્યું હોય તો શોક પણ વ્યક્ત કરે.

આ બધું જ બને તેટલી ઝડપથી પતાવી ને અમુભાઈ રવાના થઈ ગયા પછી કોઈ માઈ નો લાલ ઘરની બહાર આવી ને એમ પણ પૂછે કે -“હજી ટપાલી કેમ નહીં આવ્યો હોય?” ત્યારે કોઈ જુવાનિયો ખડખડાટ હસીને કહે કે – “ લ્યો, કરો વાત. ટપાલી તો ઈંગોરાળા પોગવા આવ્યો!”

ને ધન્યવાદ ટપાલખાતાંને. જેના થકી આવાં નાનકડાં ગામો સુધી એ જમાનામાં આફ્રિકા, યુરોપ અને અમેરિકાથી પણ ટપાલો પહોંચતી હતી. ધન્યવાદ એ હજારો કર્મચારીઓને જે લોકોના સુખદુ:ખમાં સહભાગી બન્યા.

ને ફરીથી ધન્યવાદ અમુભાઈને કે જેમણે મને એક એવી ટપાલ પહોંચાડી કે જેના લીધે મારી  માતાની આંખોમાં હર્ષનાં આંસુ આવી ગયાં હતાં. [ આગળ ફરી ક્યારેક ]

વરસાદ

ગામમાં વરસાદ જેવું છે કશુંક

ભાવતા પરસાદ  જેવું છે કશુંક.

તાનમાં બોલી રહ્યા છે મોરલા

ઝાડવે વસવાટ  જેવું છે કશુંક.

વીજળી અણસાર આપે છે સતત

આભમાં તરખાટ  જેવું છે કશુંક.

કોઈની છત્રી બની ગઈ કાગડો

 

ચોકમાં ચકચાર જેવું છે  કશુંક.

છોકરાં છે વહેણ છે ને  નાવ છે

નાવને  મઝધાર જેવું છે કશુંક.

દેડકાંએ આદર્યું સંગીત   છે

આગવા દરબાર જેવું છે કશુંક.

રે વિરહમાં ભીંજવાતા ગાલ છે

આંખથી જલધાર  જેવું છે કશુંક.

કાગપીંછ ———-યશવંત ઠક્કર

અમરેલીના મિત્ર અરવિંદ ભટ્ટે એક મજાનું કાવ્ય લખ્યું છે કે “એક પીંછું મોરનું શોધતાં શોધતાં છેક  પહોંચી  જવાયું છે ગોકુળમાં” અમને એવું લખતાં ન આવડ્યું એટલે અમે લખ્યું કે “એક પીંછું કાગનું શોધતાં શોધતાં છેક પહોંચી જવાયું છે સંસદમાં” હવે સ્વાભાવિક છે કે અમારી આવી રચનાઓના સંગ્રહને “મોરપીંછ” તો ન કહેવાય.  શું કહીશું?  :કાગપીંછ : જ વળી. તો આ રહ્યા કેટલાક કાગપીંછ……

[1] —– ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો———

ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો ..ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો

હવા ને હવાની વચ્ચેનો પાતળિયો પરદો પળ બે પળમાં કાંઇ તૂટ્યો

ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો ..

ફુગ્ગાએ દાખવેલી વિશાળતાનો થૈ ગયો કરુણ રકાસ

ફુગ્ગામાં પછી રહ્યું નહીં બાકી ફુગ્ગા જેવું કાંઇ ખાસ

ફુગ્ગામાં પધારેલી હવાનાં પ્રમાણમાં ફુગ્ગો કદમાં કાંઇ ખૂટ્યો

ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો ..

ફૂટતાંની વારમાં જ ફુગ્ગાજીને થૈ ગયું પ્રાપ્ત જ્ઞાન

ખોટી હતી બધી સાયબી ને ખોટાં હતાં માનપાન

ફૂલી ફૂલીને ફાળકો થવાના સ્વભાવથી ફુગ્ગો ક્ષણમાં કાંઇ છૂટ્યો

ફુગ્ગો ફૂલ્યો ફૂલ્યો ને કાંઇ ફૂટ્યો

***

[2]

તાજા સમાચાર….

જે હાથોએ

જેનાં નામની

પાડી હતી

તાળીઓ

એ જ હાથોએ

એના 

નામનાં

લીધાં

છાજિયાં.

બલિહારી બ્લોગની —- યશવંત ઠક્કર

મેં થોડુઘણું લખ્યું છે. એમાંથી થોડું છપાયું છે. ઝાઝું ફાડ્યું છે. પણ એક વાતનક્કી છે કે મજા પડે છે એટલે લખ લખ અને હવેટક ટક કરવાનું મન થયા કરે છે.

એ કેવા દિવસો હતા! ફુલસ્કેપ કાગળોમાં મરોડદાર અક્ષરોમાં વાર્તાઓ લખાતી હતી,મઠારાતી હતી અને મૅગઝિનમાં છપાવવા કાજે હોંશે હોંશે ટપાલપેટીમાં નખાતી હતી.અને પછી સંપાદકશ્રી કે તંત્રીશ્રીના જવાબની ઇંતેજારી! સ્વીકૃત કે સાભાર-પરત! બધું જ જાણે નસીબને આધીન હતું. વાર્તા પસંદ થવી, પસંદ થઈ હોય તો છપાઈ જવી,છપાયા પછી મૅગઝિન સહિત વાર્તાનું પધારવું! બહુ જ સારાં નસીબ હોય તો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થવો!!! વાર્તા ના પસંદ થઈ હોય તો વાર્તાનું હેમખેમ પાછા ફરવું એ પણ નસીબને આધીન! નહીં તો કાળજા કેરો કટકો મારો ગાંઠથી છુટી ગ્યો…

અહાહા! કેવા મીઠી મીઠી પીડા દેનારા એ દિવસો હતા!!

ક્યાં ગયા એ દિવસો! ક્યાં ગઈ એ શાહી દુજતી કલમો!

ક્યાં ગયા એ સામયિકો! [એ વળી કઈ બલા!]

ક્યાં ગયા એ સંપાદકશ્રીઓ..તંત્રીશ્રીઓ..

વાર્તા લઈ જનારા ને લાવનારા એ ટપાલીઓ ક્યાં ગયા?

ક્યાં ગઈ લીલાછમ વૃક્ષની ડાળીએ લટકતી લાલરંગી ટપાલપેટીઓ?

બધું જ જાણેDelete થઈ ગયું!

સર્વસ્વ જાણે કે લુંટાઈ ગયું હતું ! શબ્દો જાણે કે પાંજરામાં પુરાઈ ગયા હતા!

ને જાણે કે ચમત્કાર થયો! અશાનું એક કિરણ જ નહીં ,આખેઆખો સૂરજ ઊગ્યો!!!

Internet નો સૂરજ! ને એ સૂરજના અનેક કિરણો જેવા આ Blogs!

ને મારી આ વાત તમારા સુધી પહોંચી એ બ્લોગની જ બલિહારી નહીં તો બીજું શું?

પણ વિચાર કરો કે ધનાધન પ્રગટ થતા આ બ્લોગ્સને જોઈને પેલા વિદ્વાન સંપાદકશ્રીઓ અને તંત્રીશ્રીઓના આત્મા કેવા કકળતા હશે?

બ્લોગ લખનારે પોતે જ પોતાનાં  લખાણના સંપાદક થવું રહ્યું.