Archive

Posts Tagged ‘રંગલો ને રંગલી’

COPY PASTE કી પાઠશાલા

હે બ્લોગજનો. આજે લાભ પાંચમના શુભ દિને આ ‘અસર’ ઓટલાધારીના સ્નેહવંદન સ્વીકારશો. આપ સૌ જાણો છે કે દિવાળીના તહેવાર નિમિત્તેના વિરામનો આજથી અંત આવે છે. આજથી સહુ ફરીથી પોતપોતાનો કારોબાર શરૂ કરે છે. અમે પણ આજથી અમારો કારોબાર શરૂ કરીએ છીએ. અમે આજે બોણીમાં જે વિષય હાથમાં લીધો છે એ વિષય COPY PASTE નો છે. અમારા વહાલા વાચકોને કદાચ એમ થશે કે આ ઓટલાધારીને બીજું કશું સૂજતું નથી?  હરીફરીને લે મારા દેવનું નામ! આપની વાત સાચી છે કે બીજું પણ દુનિયામાં ઘણું ઘણું થાય છે…

सिर्फ कॉपी पेस्ट ही नहीं है … और भी गम है दुनियामें.

હવે આપ સૌ મારી વાત સાંભળશો? આ  COPY PASTE ના વિષય સાથે અમારે ઘર જેવો સંબધ થઈ ગયો છે.  ‘મારો પ્રિય વિષય’  એ બાબત નિબંધ લખવાનો આવે તો અમે આંખો મીંચીને COPY PASTE નો વિષય પસંદ કરીએ. તમને થશે કે એવું કેમ?… તો એના જવાબમાં વાત થોડી લાંબી થશે તો વાંધો નથીને?

સાંભળો. અમે અમારો આ અસર ઓટલો શરૂ કર્યા પછી એક વખત બ્લોગજગતમાં ચક્કર મારવા નીકળ્યા ત્યારે અમારાં ધ્યાનમાં આવ્યું કે કેટલાક બ્લોગ્સ પર અમારી જ રચનાઓ ગોઠવીને મૂકવામાં આવી  હતી!!.

અમને થયું કે”આવું કેમ?” અમને પૂછ્યા-કારવ્યા વગર જ અમારી રચનાઓ લઈને હેંડતા થનારને જરાય શરમ ન આવી? પ્રશંસાના બે શબ્દો પણ  બોલવાના નહીં?  “આ ગમે છે માટે લઉં  છું”  એટલું પણ  કહેવાનું નહીં?

અમે એમને કહ્યુઅં કે “ભાઈઓ  આતો અમારી રચનાઓ છે. અમને પૂછ્યા વગર તમે લઈ લીધી છે એ બરાબર નથી. માટે એ રચનાઓ હટાવી લો અથવા તો અમારી  link  આપો.”

તો એ બધા અમારી મજાક ઉડાડવા લાગ્યા અને ઉપરથી અમારો વાંક કાઢવા લાગ્યા કે “તમે તમારા બ્લોગ પર જમાદારને કેમ નથી બેસાડ્યો? નવા નવા લાગો છો?”

આટલું ઓછું હોય એમ એમના ટેકેદારો પણ દોડીને આવ્યા અને બધાય પોતાની કમર લચકાવી લચકાવીને  પોતાના બ્લોગ્સ  હલાવી હલાવીને “રંગ દે નકલચી” ફિલ્મનું ગીત ગાવા લાગ્યા: ગીત તો તમે લોકોએ સાંભળ્યું જ હશે? પેલું જાણીતું ગીત:

ना कोइ लिखनेवाला

ना कोइ सीखनेवाला

हर कोइ है यहां…

COPY PASTE करनेवाला

अपनी तो पाठशाला

अपनी तो पाठशाला

अपनी तो पाठशाला…

અમને થયું કે “અરેરે! આ બ્લોગજગતમાં કોઈ જમાદાર નથી કે જે આ છાકટા થયેલાઓના બ્લોગ પર  બે ચાર દંડા ફટકારે!”

હતાશ  થઈને અમે ત્યાંથી ચાલી નીકળ્યા.અમને થયું કે:

“ये लूंटफाट ये लडाइ मेरे काम की नहीं मेरे काम की नहीं… “

મિત્રો, પારકા પરદેશમાં  લૂંટાઈ ગયેલો માણસ નિરાશ થઈને એકાદ  જગ્યાએ બેસી જાય એમ અમે બ્લોગજગતના એક બાંકડે બેસી ગયા. અમને નવલકથાકાર  શ્રી ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીની નવલકથાનો નાયક સરસ્વતીચંદ્ર  સાંભર્યો! અમને એનું રુદન પણ સાંભર્યું:  “સુખી હું તેથી કોને શું? દુ:ખી હું તેથી કોને શું?”

… અને ભગવાનને કરવું છે ને ત્યાંથી એ જ વખતે રંગલો અને રંગલી નીકળ્યા! અમારા પર એમની નજર પડી. અમને ઓળખી ગયાં કારણ કે અમે એ લોકોને એક વખત ખેલ કરવા માટે અસરના ઓટલે બોલાવ્યાં હતાં.

“અરે! ઓટલાધારી તમે? કેમ આમ નિમાણા થઈને બેઠા છો?” એ લોકોએ અમને પૂછ્યું.

અમે અમારી આપવીતી કહી. રંગલાએ ગુસ્સે થઈને બાંયો ચડાવી. પણ રંગલીએ વાર્યો. એણે કહ્યું “કળા એ આપણું હથિયાર છે. શબ્દો એ આપણાં શસ્ત્રો છે. આપણે એ રીતે કહીશું કે સમજનારા સમજી જશે ને બાકીનાને મજા પડશે. લડવું ઝગડવું એ આપણું કામ નહીં. આપણે કાલથી જ અસરના ઓટલે ખેલ નાંખીએ”

મિત્રો, આ રીતે જે ખેલ નખાયો તે ખેલ હતો :

COPY PASTEની ભવાઈ—યશવંત ઠક્કર

May 6, 2009

પછી તો ખેલ પર ખેલ. .. અને અમારે ઓટલે ભીડ વધવા માંડી. આપ સહુએ અમને પ્રોત્સાહન આપ્યું. પણ સાચુ કહો કે COPY PASTE નો વિષય અમને ફળ્યો કે નહીં? જે વિષય અમને ફળ્યો હોય એ વિષય સાથે અમારાથી ગદ્દારી કરાય? ના.ના. તમે એમ “જવાદો… જવા દો” ન કરો. ન્યાયની વાત કરો. અમારાથી આ વિષયને પડતો મૂકાય?

અમે આ વિષયને પડતો મૂકી પણ દેત. જો અમારી રચનાઓ અમારી રજા વગર પોતાના બ્લોગમાં મૂકનારાઓએ એ પ્રવૃત્તિ બંધ કરી હોત. પણ એ લોકોય શું કરે? કોઈ પોતાનો ધંધો તો બંધ ન  કરેને?  गंदा है फिर भी धंधा है.

અમે ક્યારેય COPY PASTE બાબત લખવાનું બંધ ન કરીએ એ માટેની સતત પ્રેરણા આપતા એ પ્રેરણામૂર્તિઓનો વિશેષ પરિચય આપવાનું અમે બાકી રાખીએ છીએ.

આ લેખ તમને લોકોને લાંબો લાગ્યો? અરેરે!

ये तो सिर्फ प्रोमो है .. पिक्चर अभी बाकी है, मेरे दोस्त!

ને હવે શું બાકી રહ્યું? સૂચના આપવી પડશે? આપી દઈએ ત્યારે.

એ આ ગમ્મતલેખ છે. સહુએ પોતપોતાની જ પાઘડી પહેરવી. રેઢી પડી હોય તોય કોઈએ  બંધબેસતી પાઘડી પહેરવી નહીં. કારણ કે…

કારણ કે …

કારણ કે …

કારણ કે …

કારણ કે …

પાઘડીમાં કીડીઓ છે!!!!!

કરો જલસા

રંગલો— હે… દિવાળી સમો તહેવાર ને ઉમંગનો નહીં પાર

પણ હે… મારી રંગલીને…  આવતા લાગે વાર

હે.. બેટરી વિન્યા જેમ મોબાઈલ ચાલે નહીં

એમ રંગલી વિન્યા આ રંગલો જામે નહીં

તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

[ રંગલો ગજવામાંથી મોબાઈલ કાઢીને રંગલીનો નંબર  લગાડે અને કાને લગાડીને .. ]

એ રંગલી.. આપણે આજે અસરના ઓટલે હાજર થવાનું છે એ વાત ભૂલી તો નથી ગઈને?

[એ જ વખતે રંગલી પાછળથી પ્રવેશ કરેને મોટેથી બોલે..]

રંગલી- એ.. નથીરે ભૂલી રંગલા એ વાત હું નથીરે ભૂલી…

રંગલો— અરે વાહ! એકદમ ટનાટન અવાજ આવે છે ને કાંઈ! નેટવર્ક સુધરી ગયું લાગે છે.

રંગલી— એ તારું દિમાગ બગડી ગયું છે રંગલા. જરા જોતો ખરો કે હું મોબાઈલથી નથી બોલતી પણ તારી પાછળથી બોલું છું.

રંગલો— લે કર વાત! તું આવી ગઈ?

રંગલી—- મેં તને કહ્યું હતુયં ને કે: જો વાદા કિયા વો નિભાના પડેગા .. રોકે રસોડા ચાહે, રોકે ફટાકડા ચાહે હમે આના પડેગા .. તો મૈ આ ગઈ.

રંગલો— આજે તો કાંઈ બહુ રંગમાં છે ને?

રંગલી— એ…  આપણું તો કામ જ રંગમાં રહેવાનું! ને વળી આજે તો દિવાળી!! જો ને,ચારે તરફ દીવડાનો ઝગમગાટ! તેજના ફુવારા. રોશનીના  ચમકારા અને  ઝબકારા.  ફટાકડાના ધૂમ ધડાકા! આ ઉમંગ અને આ ઉત્સાહની અળગા રહેવાનું કોને ગમે?

રંગલો—[કૂદકા મારીને ] મારેય ફટાકડા ફોડવા છે. [ચક્કર મારીને] ભોંય ચકરડી કરવી છે. [આડું અવળું દોડીને] દેરાણી જેઠાણીને દોડાવવાં છે.

રંગલી— આવડો મોટો થયો તોય  નાના છોકરા જેવી વાતો કરે છે! શરમ નથી આવતી?

રંગલો— એમાં ખોટું શું છે? દરેકને નાનકડા બની જવાનું મન થતું જ હશે. ફેર એટલોજ કે કેટલાક  વ્યક્ત થઈ જાય છે અને કેટલાક નથી થતા.

રગલી–  વ્યક્ત થાવામાં વાંધો નથી પણ વિવેક રાખવો પણ જરૂરી છે. જેમ કે એવા અને એટલા ફટાકડા ન ફોડીએ જેથી હૈયામાં ઉમંગના બદલે નર્યો ધુમાડો ભરાઈ જાય. આખરે આ આ તહેવારો તો  હૈયામાં ઉમંગ અને જોશ ભરવાનાજ  માધ્યમ છે ને?

રંગલો—મેં તો આખું વરસ  ચાલે એટલો ઉમંગ ભરી લીધો છે. હૈયાની ટાંકી પૂરેપૂરી ભરાવી લીધી છે.  [બાંયો ચડાવીને ]  તો હવે શું કરવાનું છે એ કહે. ખેલ  નાખવાનો છે?

રગલી— આપણો ખેલ જોવાનો આજ કોઈની પાસે સમય નથી. સમજ્યો? આજે આપણે સહુ બ્લોગજનોને દિવાળીની શુભેચ્છાઓ પાઠવવાની છે. જો ને કેટલું મોડું થઈ ગયું છે?

રંગલો— તે એમાં વાર કેટલી? એક બે ને સાડા ત્રણ! એ.. સહુ બ્લોગજનોને આ રંગલા તરફથી ‘અનલિમિટેડ’ શુભેચ્છાઓ! એ રંગેચંગે તહેવાર ઉજવી રહ્યા છો એ જોઈને અમને ખૂબ ખૂબ આનંદ થાય છે.  ખૂબ ખૂબ મજા કરો, મનભાવતી વાનગીઓ મન મૂકીને આરોગો અને તોય  સાજાનરવા રહો એવી મારી ભાવના છે. મારી આ ભાવનાથી ડૉક્ટર લોકોમાંથી  કોઈની   લાગણી દુભાતી હોય તો તેઓ આ તહેવાર પૂરતી મને ક્ષમા કરે.

રંગલી— સહુ બ્લોગજનોને મારા તરફથી દિવાળી અને નવા વરસની અઢળક અઢળક શુભેચ્છાઓ. ગયા વરસ દરમ્યાન તમને મનોરંજન આપતી વખતે અમારાથી કાંઈ વધારે પડતું બોલાઈ ગયું હોય અને તમને કોઈને દુ:ખ થયું હોય તો દરિયા જેવડું દિલ રાખીને  ક્ષમા કરશો.

રંગલો અને રંગલી— તો અસરના ઓટલે ફરીથી મળીશું ત્યાં સુધી કરો જલસા.

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય

મિત્રો. આજે અમે એક ખેલ રજૂ કરી રહ્યા છીએ. એ પહેલાં કેટલીક ચોખવટ  કરવી જરૂરી લાગે છે. આ ખેલ માત્ર ગમ્મત કાજે છે. એ દ્વારા કોઈ જાતના પ્રચારનો ઇરાદો નથી. જોડણીની વાત આવે એટલે સાર્થ કે ઊંઝાનો વાદ વિવાદ આવે. અમે કબૂલ  કરીએ છીએ કે અમારી જોડણી અને વ્યાકરણ કાચાં છે. પણ  અમને સાર્થમાં જોડણી કરવી ગમે છે. કેમ ગમે છે એનો અમારી પાસે જવાબ નથી. સાચી જોડણી માટે મહેનત કરવાનું અમને ગમે છે. કોઈ ભૂલ કાઢે કે માર્ગદર્શન આપે તો આભાર સાથે અમને સ્વીકારવાનું ગમે છે. અમે એ પણ જાણીએ છીએ કે જો અમને સમયસર માર્ગદર્શન કે જુગલકિશોરભાઈ જેવા ગુરુ મળ્યાં હોત કે પછી એ મેળવવાના અમે પૂરતા પ્રયાસો કર્યા હોત તો અમારા નામે વીસથી પચીસ ચોપડીઓ હોત! વળી અમે એ પણ કહેવા માંગીએ છીએ કે અમને  જાત જાતનું લખવું ગમે છે એટલે અમે લખીએ છીએ. અમે ખુશ થઈએ છીએ ને અન્યને ખુશ કરવા મથીએ છીએ. પણ જોડણી બાબતના વિવાદમાં અમે કશું કહેવા માંગતા નથી કારણ કે અમે ભાષાવિજ્ઞાન બાબત જરાપણ જ્ઞાન ધરાવતા નથી. જોડણી બાબતમાં કોઈ અમારા મતથી જુદો મત ધરાવતું હોય તો એ એમના હકની વાત છે.

અમને અવનવી કલ્પનાઓ કરવાનું ગમે છે. આ ખેલ એવી કલ્પનાઓનું જ પરિણામ છે. વાસ્તવ જગત સાથે એને કોઈ સંબધ નથી. આપ સૌ  પણ એને એક મનોરંજન માનીને  માણશો અને આનંદ પામશો એવો અમારો આગ્રહ છે. તો માણો આજનો ખેલ…

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય….

[પરદો ખૂલે છે]

[રંગલી કશું લખતાં લખતાં ગીત ગાય છે]

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય…જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય

ના નારે રહેવાય ના નારે સહેવાય ના કોઈને કહેવાય હાય હાય

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય.

[રંગલો] એ શુ કો છો ગોરી?  કાઈ  બહુ હેરાન થઈ ગ્યા છોને?  પણ ઈ તો ક્યો કે તમે કીયા તે ગામના ગોરી? ને કઈ જોડણીને જોડવાવાળા?

[રંગલી ઊભી થઈને ગરબો  ગાય]

અમે ગાંધી તે નગરનાં  ગોરી રાજ અચકો મચકો કારેલી

અમે સાર્થમાં જોડણી કરીએ રાજ અચકો મચકો કારેલી

અમે સઘળું કરીએ જોડણીને કાજ અચકો મચકો કારેલી

અમે જાળવી જાળવીને  રાખીએ લાજ અચકો મચકો કારેલી …

[રંગલો] એ લાજ  શરમને મૂકો તડકે ને તમ તમારે હાલ્યા આવો.. ગોરી.. .જેવી આવડે એવી જોડણી લઈને હાલ્યા આવો…તમને કોઈ કહેતા કોઈ રોકશે કે ટોકશે નઈ.. હવે તો.. [ગીત ગાય...]

જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય

ઓલી હૃસ્વઇ રિસાય ઓલ્યુ દીર્ઘઉ  ગભરાય

ઓલ્યુ અનુસ્વાર ગોથે ગોથા ખાય

જોડણી છુટે તો ભલે છુટી  જાય … જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય.

[રંગલી ગાય]

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય…જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય

ના નારે રહેવાય ના નારે સહેવાય ના કોઈને કહેવાય હાય હાય

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય.

[સંગીત... તડાકા ને ભડાકા]

[રંગલી ગાય]

ઓ…રે. ઓ… રે આ તો રોજની થઈ તકરા…ર  હાય હાય હાય હાય વારંવાર વારંવાર

[રંગલો ગાય]

ઓ…રે ઓ…રે. ઓલ્યા ઉંઝાના વાયરા વા..ય વાય વાય વાય આકરા  વાય

[રંગલી ગાય]

ના નારે સહેવાય  એવી લાગેરે લ્હાય

ના નારે સહેવાય  એવી લાગેરે લ્હાય

મારાં લમણામાં  કાંઈ કાંઈ થાય …

જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી  જાય … જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી  જાય

[રગલો ગાય]

જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય

જેવુ જેવુ બોલાય એવુ એવુ લખાય

જેવુ જેવુ લખાય એવુ એવુ છપાય

એ… બધુય સહેલુ સહેલુ થઈ જાય

જોડણી  છુટે તો ભલે છુટી જાય જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય

[રંગલી] જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય…જોડણી જોડું તો છૂટી છૂટી જાય

[રંગલો] જોડણી  છુટે તો ભલે છુટી જાય જોડણી છુટે તો ભલે છુટી જાય…….જાય…જાય… જાય…. જાય….

[ગીત પૂરું થાય]

[રગલી ગુસ્સામાં] મારા રોયા! તું મને પટાવવા આવ્યો છો?

[રંગલો] લો કરો વાત! આ પટાવવાની વાત લાગે છે? આ તો તમે હેરાન થતા હતા તે મને થયુ કે લાવ મદદ કરુ. પણ આ તો ધરમ કરતા ધાડ પડી!

[રંગલી] હવે જા જા ધરમની પૂંછડી.

[રંગલો] નહી જાઉ તો તમે શુ કરી લેવાના છો?

[રંગલી] એ આ દીર્ઘ ઊ છૂટું મારીશને તો તારા લમણે મોટું અનુસ્વાર થઈ જાશે. સમજ્યો?

[રંગલી] તે અમેય કાંઈ બધા હથીયાર વેચી નથી ખાધા. અમારી પાસેય દીર્ઘ ઈ છે. અને નાનુ નાનુ તોય દાતરડા જેવુ હૃસ્વ ઉ છે. આ તો ઠીક છે ભાર ન લાગે એટલે અમુકને હારે નથી ફેરવતા.

[રંગલી] તારે લડવું છે તો હાલ્યો આવ્ય.

[રંગલો] હાલી આવ્ય. તું ય મારો ઝપાટો જોઈ લે!

[બંને સામસામાં સ્વરોના ઘા કરે]

[સૂત્રધાર હાંફળો ફાંફળો પ્રવેશ કરે. બંનેને છૂટાં પાડતાં]

[સૂત્રધાર] બસ કરો. બસ કરો. આ ખેલ બંધ કરો. એ ભાઈ રંગલા. એ રંગલીબોન. તમને મારા સમ છે જો આ ખેલ બંધ ન કરો તો! અરે જોડણીનો ખેલ કરવો હતો તો મને પૂછવું તો હતું! આવો જોખમી ખેલ કરાય? અહીં હમણાં શબ્દોના છરા ઉછળશે તો? તર્કની તલવારો ખેંચાતાં વાર નહીં લાગે! આ મહેનત કરીને સજાવેલો ઓટલો હતો ન હતો થઈ જશે. એનો તો વિચાર કરો. જાઓ. પરદા પાછળ જતાં રહો.

[પ્રેક્ષકોને હાથ જોડીને] માફ કરજો. આ ખેલ અહીં પૂરો થાય છે. પણ તમે જે કાંઈ જોયું કે સાંભળ્યું  હોય એ ભૂલી જજો. બીજો ખેલ થાય ત્યારે જરૂરથી પધારજો. પણ અત્યારે સાજાસમાં ઘરભેગાં થાવ. એ આવજો. જલસા કરજો.

[ધીમું ધીમું સંગીત વાગે છે.  સૂત્રધાર સ્ટેજ પરથી અ, આ, ઇ, ઈ, ઉ, ઊ વગેરે સ્વરો એકઠાં કરે છે.  ને પરદો પડે છે.]

વારતા તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી

[હે બ્લોગજનો.અસરના ઓટલે આજે ફરીથી આપ સૌને આવકારો આપતા અમને હરખ થાય છે. આજે રંગલો અને રંગલી પાંચકડાં ગાશે. પાંચકડાં માત્ર વાર્તા બાબતનાં જ હશે. કારણ કે રંગલાને જાણવું છે કે વાર્તા કેવી હોવી જોઈએ. અથવા તો કેવી ન હોવી જોઈએ.  આપને અમારો આ પ્રયોગ ગમશે એવી આશા રાખીએ છીએ.]

રંગલો— હે… શ્રાવણ સરીખો મહિનો ને ઉમંગનો નહીં પા…ર

પણ  મારી વહાલી વહાલી વહાલી … રંગલીને આવતા  લાગી વાર.

હે… ભોજન વગર જોર..  જેમ અંગમાં આવે નઈં

એમ રંગલી વગર આ રંગલો…  રંગમાં આવે નઈં

તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

[રંગલીનો પ્રવેશ]

રંગલી— હે… શ્રાવણ સરીખો મહિનો ને રંગલાને ચડે જો..ર.

રખડવા નીકળી પડે.. જાણે હરાયું ઢોર.

હે.. રખડી રખડીને થાકે  પણ વારતા  મળે નઈં

કેમેય કરીને આ રંગલાની જાતરા  ફળે નઈં

તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

રંગલો— [ગળગળો થઈને]રંગલી. તું જ આવું બોલે તો પછી આ બ્લોગજગતમાં રહ્યું શું? નથી ગઝલ  લખાતી… નથી ગીત લખાતાં… લેખમાં ઘોબો પડ્યો…લઘુકથામાં લોચો પડ્યો. મારે લખવું શું? મને થયું કે વારતા લખવી સહેલી છે. નગરમાં ફરીએ… આંખકાન ઉઘાડા રાખીએ ને વારતા  ગોતીએ. ક્યાંય નજરે ચડે તો પકડીને પૂરી દઈએ બ્લોગની પોસ્ટમાં. ને પછી તો કૉમેન્ટ  ઉપર કૉમેન્ટ! … વાહ વારતા  વાહ! વાહ રંગલાભાઈની વારતા! યુ આર એ ગ્રેટ રાઈટર! … રંગલાભાઈ આવી જ વારતાઓ  લખતા રહો… લખતા રહો…. લખતા રહો…

રંગલી— એ એ રંગલા. ધોળે દહાડે સપનાં જોવાનું છોડ અને વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કર કે વારતા  રચવી સહેલી નથી.

રંગલો— એમાં શું ધાડ મારવાની? આ લખાય જ છેને ઢગલાબંધ વારતાઓ! જે કાંઈ વારતાલાયક બનાવ નજરે પડ્યો એ ઉપાડી લેવાનો… એમાં લાગણીનો ઘડો ઢોળી દેવાનો… એમાં હાસ્ય,વ્યંગ,કરુણા,વીરતા વગેરેના રસ ઉમેરવાના… સંવાદો વડે વલોવવાનો..આથો આવ્યા ભેગો  પ્રેરણાના તાપે બાફી નાખો એટલે સરસ મજાની વારતા  તૈયાર! બોલો  લોકપ્રિય વાર્તાકાર રંગલાભાઈની  જે…

રંગલી— જો એવું જ હોય તો તમારી વારતા  વાંચે કોણ? છાપાં જ ન વાંચે? છાપાંવાળાં પણ  હવેતો કોઈપણ ઘટનાને લાડ લડાવીને રજૂ કરે જ છેને?ટીવી તો એનાથી પણ ચડે! પણ રંગલા તું કહે છે એ રીતે વારતા નથી પીરસાતી! વાતો પીરસાય છે વાતો!

રંગલો— તો  વારતા   કઈ રીતે પીરસાય એ કહેને?

રંગલી— ભલભાલા વાર્તાકાર નમ્રતાથી એમજ કહેતા હોય છે કે “અમે સારી વારતા  રચવાના  પ્રયાસો કરતાં રહીએ છીએ” તો વારતા  બાબત કહેવાનું મારું ગજું કેટલું?

રંગલો— સાવ નાખી દેવા જેવી વાત ના કર. મને આજે વારતા  બાબત તારા મોઢેથી વાણી સાંભળવાની તરસ લાગી છે. બોલ રંગલી બોલ. વારતા  કેવી હોય અને કેવી ન હોય એ બાબત બોલ.

રંગલી— બોલીશ નહીં પણ ગાઈશ. એ પણ પાંચકડાં રૂપે.

રંગલો—- [કૂદકો મારીને] પાંચકંડાં???? શું વાત કરે છે મારી રંગલી! વરસો થઈ ગયાં પાંચકડાં ગાયાંને! ઝટ  કર.. ઝટ કર… મારાથી નથી રહેવાતું!.. હરિ તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી … પરભુજીના ટાંટિયે વળગી જાવી…

રંગલી— તો થઈ જાય આજે અસરના ઓટલેથી વારતા  બાબત પાંચકડાંની સૌ પ્રથમ રજૂઆત…

[રંગલી પાંચકડાં રજૂ કરે અને રંગલો સાથ આપે.નાચતાં જાય અને ગાતાં જાય]

રંગલી— હે ક્યાં ગઈ વારતા…  ને ક્યાં ગયા ભાભા?

રૂડી રૂપાળી વારતાને … આ કોણ પહેરાવે  ગાભા!

રંગલો—માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે વારતાનાં  લખનારાં… મળે છે અને…ક

વારતાના ઘડનારાં… સોએ મળે એક .

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે હૈયામાં ન હોય હે…ત  તો વારતા મળે નઈં

ભટકી ભટકીને થાકી જા..વ પણ જાત્રા ફળે નઈં.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે …પ્રેમ કર્યો થાતો  નથી … થઈ જાય છે જે..મ

વગર ગોત્યે  વારતા … મળી જાય છે એ..મ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે… શ્વાસ પછી શ્વા…સ  લેવાય છે જે… મ

વારતામાં વા…ત  કહેવાય છે એ..મ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. ઘટનાઓ ગોઠવી દીધે … વારતા જામે નઈં

તરસ્યા રહી જાય  ભાવકો… વારતા પામે નઈં

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે નાજુક નમણી વારતા..  એને હોવો ઘટે શણગા…ર.

જો રાખ્યો નો હોય વિવે..ક  તો એનોય લાગે ભા…ર.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે…  શણગારના ભારથી… વારતા વાંકી  વળી જા…ય.

પોતાનાં જ જુલમ કરે… તો કોને  કહેવા જા..ય.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. લાંબી લાંબી વારતા…ને અંતનું નઈં ના..મ

માંડ  માંડ  અરધે પોગ્યા… સાંભર્યા શ્રી રા..મ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. લાગણીના લપેડા… ને રજૂઆતમાં નઈં ધડો..

વારતાનાં  ખોળિયાંમાં…  ક્યાંથી પેઠો સડો.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે… રૂડાં ને રૂપાળાં… હોય પાત્રોનાં ના…મ.

ચાંપલું ચાંપલું બોલવું… એ જ  એનું  કા…મ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે…સોનાની થાળીમાં….. જેમ લોઢાની મે…ખ

જરૂર વગરની કોઈ વાતનો …એમ  વારતામાં ઉલ્લેખ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે…ટૂંકી હોય કે લાંબી હો…ય  વારતા મજાની હો..ય

દોટ વાર્તાકારની … પોતાનાં ગજાની હોય.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે..  વહેતી નદી જેવા …વારતામાં વળાંક  હો..ય

રંગના કુંડા નઈં…  છાંટા જરાક હોય.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે..વાચકો પર છોડવી પડે… સમજવા જેવી વા…ત

ચતુર હશે તે પારખી જશે… શબ્દો કેરી ભા…ત.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે… મૂકે પણ વાગે નઈં…. વારતાને અંતે ચો…ટ

વાર્તાકાર  છેવટે … ખાય છે મોટી ખો..ટ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. વાચકોની નાડને …જેને પારખવાના હોય  કો…ડ

એણે પાડવો પડે … જાતસંગાથે  તો…ડ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી

હે…આલિયો લખેને .. માલિયો વખાણે…

મલક શું કહે છે.. એ ઉપરવાળો જાણે.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. ચા કરતા કીટલી…  ગરમ હમેશા  હો..ય

લેખક કરતા વાચક… નરમ ક્યાંથી હોય.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. સમજાવી શકાય નઈં …વારતા ઘડવાની   રી..ત

શીખનારા શીખી જશે…જેને  હશે  વારતાથી પ્રીત.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે… વારતા પણ છે મજાનો.. સાહિત્યનો પ્રકા..ર

બ્લોગજનો તમે આપજો… એને અઢળક પ્યા…ર.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

હે.. રંગલો રંગલી વિનવે …રાખજો એટલું  યા..દ

વારતા વાંચ્યા પછી … વળતો દેજો સા..દ.

માડી તારાં પાંચ પાંચકડાં ગાવી…

વારતાજીના ટાંટિયે વળગી જાવી.

[પાંચકડાં બાબત વિશેષ માહિતી : http://www.readgujarati.com/sahitya/?p=3834 ]

કંસારને બહાને થૂલી

રંગલી — [ગાય]

હે…અસરના ઓટલે આવી ઊભી ને  રંગલી જૂએ વા…ટ

સૂનું સૂનું સઘળું લાગે ને સૂની હૈયાની હાટ

હે… ઘડિયાળના કાંટા ભાગે … હજુ મારો રંગલો  ન  આવે… હે ઘડિયાળના કાંટા ભાગે ..

રંગલો — [ગાતો ગાતો આવે]

હે… ભાગું તો મારો બ્લોગ લાજે ને લાજે બ્લોગનું થી… મ

મારા બ્લોગને રમતો રાખવાનું મેં  તો લીધું છે નીમ.

હે… રંગલી તારો રંગલો આવે .. નવી નવી વાતો લાવે… હે… રંગલી તારો રંગલો આવે…

[રંગલો ‘રંગલી તારો રંગલો આવે ...’ એ એકની એક પંક્તિ ગાતો જાય ને ગોળ ચક્કર મારીને નાચતો જાય.]

રંગલી — આજે તો  રંગલા તું કાંઈ બહુ ખુશ છે ને?

રંગલો — હોઈએ જ ને. ખુશ રહેવું એ અમારો પણ અધિકાર છે.

રંગલી — માન ન માન. આજે કાંઈ નવાજૂની થઈ લાગે છે.

રંગલો — થઈ ગઈ છે મારી રંગલી. નવાજૂની થઈ ગઈ છે.

રંગલી — શું થયું છે એ તો કહે.

રંગલો — સાંભળ. [બાલગીત ગાતો હોય એમ]

મારી વર્ષોની મહેનત ફળી છે. મને એક મજાની કૉમેન્ટ મળી છે.

મને એક મજાની કૉમેન્ટ મળી છે…. મને  એક  મજાની કૉમેન્ટ  મળી છે.

રંગલી — શું વાત કરે છે રંગલા! મારા તરફથી ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. [ગાય]

બાર બાર દિન યે આયે… બાર બાર રંગલી યે ગાયે

હેપ્પી કૉમેન્ટ ડે ટૂ.. યુ,  હેપ્પી કૉમેન્ટ ડે ટૂ.. યુ,  હેપ્પી કૉમેન્ટ ડે ટૂ…   રંગલા.

રંગલો — મારા બ્લોગજગતના ઇતિહાસમાં આજનો  દિવસ સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે.

રગલી — વાહ. એવી તે કેવી કૉમેન્ટ મળી છે? ક્યાંથી મળી છે?

રંગલો — કૉમેન્ટ મળી છે દૂર દેશાવર અમેરિકાથી. રિસ્કીબેને કરી છે.

.રગલી — વાહ રિસ્કીબેન વાહ! શું લખ્યું  છે તમારાં  રિસ્કીબેને કૉમેન્ટમાં?

રંગલો — લખ્યું છે કે – યોર ગઝલ ઈઝ વેરી નાઇસ!

રંગલી — એટલે? તેં તારા બ્લોગ પર ગઝલ મૂકી પણ દીધી?

રંગલી — ના ભાઈ ના. ગઝલ અને ગીત પર હજી મારો હાથ જ ક્યાં બેઠો છે?

રંગલી — તો પછી?

રંગલો — મેં તો એક નાનકડી લઘુકથા મૂકી હતી. બિલકુલ હાથબનાવટની. તારા સોગંદ! કૉપી નથી મારી.

રંગલી — પણ તો પછી આ- યોર ગઝલ ઈઝ વેરી નાઇસ ક્યાંથી આવ્યું?

રંગલો — આવે એ તો. રિસ્કીબેનને એમ કે આ ગઝલ કહેવાય.

[રંગલી ખડખડાં હસીને બેવડ વળી જાય]

રંગલી — વાહ રંગલા વાહ. કેવી હશે તારી લઘુકથા? ને કેવા હશે એ રિસ્કીબેન? [ફરીથી હસે]

મને એમ થાય છે કે રંગલા. એમને લઘુકથા અને ગઝલ વચ્ચે કશો ફરક કેમ ન લાગ્યો?

રંગલો — એમાં સાવ એમનો વાંક કાઢવા જેવો નથી. મારી લઘુકથા દસબાર લીટીનીજ હતી. ગઝલ પણ મોટાભાગે દસબાર લીટીનીજ હોય છે ને?

રંગલી — એનો મતલબ એ કે દસબાર લીટીનું હોય એ બધું ગઝલ કહેવાય! વાહ આ તો ગઝલની નવી વ્યાખ્યા! એક કામ કર રંગલા. એ બેનની ભલે ગેરસમજ થઈ. કદાચ બીજાની  ગઝલ પર કૉમેન્ટ કરવા ગયા હશે ને તારી લઘુકથા પર થઈ ગઈ હશે. એમની કૉમેન્ટ તું સુધારી લે. “યોર લઘકથા ઈઝ વેરી નાઇસ” એવું કરી નાખ.

રંગલી — ના રંગલી ના. સાત ખોટની એ કૉમેન્ટમાં સુધારો કરું તો રિસ્કીબેનને બિચારાંને અપમાન જેવું ન લાગે? એના કરતાં મેં બીજો જોરદાર રસ્તો અપનાવ્યો છે.

રંગલી — કેવો?

રંગલો — મેં જ મારી લઘુકથાને ગઝલ માની  લીધી છે અને એના શીર્ષકમાં સુધારો કરીને ગઝલ કરી નાખ્યું છે.

રંગલી — આવું ના કરાય રંગલા. આવું ના કરાય. [કપાળ કૂટીને] હે..ભગવાન. આ લોકો ક્યારે સુધરશે?

રંગલો — આ જ વાંધો છે તમારાં  જેવાંનો.

રંગલી — અમારાં જેવાં? એટલે?

રંગલો — તમારા જેવા લેખકો, કવિઓ સાહિત્યકારો. જે લોકો  પોતાની જાતને મહાન સમજે છે. બ્લોગજગતને પોતાનો ઈજારો સમજે છે. પોતે જે માને છે એજ ખરું એમ માને છે. ને વારેવારે બીજાના લખાણોની ટીકા કરતા ફરે છે. હું એમ કહું છું કે બીજાને સુધારવાનો તમે ઠેકો લીધો છે?

રંગલી — જો રંગલા. આ તારી આડવાઈ છે.

રંગલો — આડવાઈ તમારી જેવા બની બેઠેલા સાહિત્યકારોની છે. જે એટલું નથી સમજતાં કે  કોઈએ પોતાના બ્લોગમાં શું લખવું… કેવું લખવું એ નક્કી કરવાનું કામ તમારું નથી. સૌને પોતાનો બ્લોગ બનાવવાનો અધિકાર છે. એના પર તરાપ મારવાની વાત ખોટી છે.

રંગલી — પહેલી વાત તો એ કે હું કોઈ મોટી સાહિત્યકાર નથી. પણ હા, સાહિત્યના પંથની પ્રવાસી જરૂર છું. અને મને એનો ગર્વ છે. હવે રહી તરાપ મારવાની વાત. તો કહોજી. કોણે તમને બ્લોગ બનાવતા રોક્યા?

રંગલો — રોક્યા તો કોઈએ નથી. પણ અમારાં લખાણ માટે વારે વારે ટોક્યા કેમ કરો છો? નથી બોલતા એટલે કાંઈ પોચું ભાળી ગયા છો?

રંગલી — પોચું ભાળવાની વાત નથી. પણ જે કહેવા જેવું હોય એ તો કહેવું પડેને? માનવું કે ના માનવું એ તમારાં મનની વાત છે.

રંગલો — પણ શા માટે કહેવું પડે? તમને એ અધિકાર આપ્યો કોણે?

રંગલી — તો આજે તું પણ સાંભળી લે રંગલા. કાન બરાબર સાફ કરીને સાંભળી લે. બ્લોગ લખવો  ને જાહેરમાં મૂકવો એ  આપણો અધિકાર છે તો એ બ્લોગને જાહેરમાં મૂક્યા પછી એ બ્લોગ બાબત બીજા કોઈને સારાં નરસાં મંતવ્યો આપવાનો પણ અધિકાર છે. અરે એ જ તો એની મજા છે.  એ મંતવ્યો  આપણને ન  ગમતાં હોય તો આપણા બ્લોગ પર એને મંજૂર ન  કરીએ. પણ કોઈ  પોતાના બ્લોગમાં બીજાના  બ્લોગ્સનાં નામ લીધા વગર પણ બ્લોગ કેવા હોવા જોઈએ એ બાબતની ચર્ચા પણ ન  કરી શકે એવો આગ્રહ રાખવો એ ક્યાંનો ન્યાય? આ તો છાશ લેવા જાવું ને દોણી સંતાડવા જેવી વાત છે. પોતે પોતાના બ્લોગ પર જે ફાવે તે લખી શકે તો પછી બીજાને પણ એવો જ અધિકાર ખરો કે નહીં?

રંગલો — પણ કોઈ પોતાના નિજાનંદ માટે  લખતો હોય તો? બીજા કોઈએ શા માટે એના બ્લોગ માટે વગર જોઈતું ડહાપણ કરીને કશું લખવું જોઈએ?

રંગલી — [હસીને  અને લહેકો કરીને] નિજાનંદ!!! અરે ભાઈ શાનો  નિજાનંદ? આ નિજાનંદ તો હાથમાં આવી ગયેલો દંડુકો છે જે કેટલાક  લોકો  ટીકાકારોને દૂર રાખવા ફેરવ્યા કરે છે. બધાં બીજાને આનંદ આપીને પછી પોતે આનંદ પામવા માટે લખે છે. અને જો ખરેખર કોઈ નિજાનંદ માટે લખતું હોય તો એણે એનો બ્લોગ PUBLISH કરવાને બદલે DRAFT માં જ રાખવો જોઈએ. પોતે જ પોતાનો બ્લોગ વાંચે ને વાહ વાહ કરે. પોતે જ પોતાનો વાંહો થાબડે ને નિજાનંદ માણે. પોતાનો બ્લોગ બ્લોગજગતના ચોકમાં શા માટે મૂકે?

રંગલો — એટલે કે મનમાં પરણ એ ને મનમાં રાંડે! એવુંને?

રંગલી — હા. એવું. હવે એક દાખલો આપું. જ્યારે આપણે આપણી કોઈ રચનાને ગઝલ,ગીત, વાર્તા કે અન્ય પ્રકાર  તરીકે મૂકતા હોઈએ ત્યારે આપણને એ ખ્યાલ હોવો જોઈએ કે આપણે સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં કદમ મૂકી રહ્યા છીએ. આપણી પણ જવાબદારી બને છે કે આપણી  જે તે પ્રકારની રચના એનાં  સામાન્ય  બંધારણનું પાલન કરતી હોય. એમાં  મૌલિકતા હોય, પ્રયોગ હોય, એમાં કશું નવું હોય. સાહિત્યકારો અમને શાંતિથી જીવવા નથી દેતા’ એવું  ગાણું  ગાવું એ તો છોકરમત  થઈ.

રંગલો — તારી વાત મારાં મગજમાં ઉતરતી જાય છે. મારે મારી ગમે તેવી રચનાને ગઝલ તરીકે ન  મૂકાય.

રંગલી — ચોખ્ખી જ વાત છે. હુતુતુ રમતા હો ને તમે કહો કે અમે ક્રિકેટ રમીએ છીએ તો ચાલે? ને ઉપરથી દલીલ કરો કે આ રમતને ક્રિકેટ કહેવાનો અમને હક છે તો એ વાજબી વાત છે?

રંગલો — સાચી વાત છે હો રંગલી. જેને જે કહેવાતું હોય એ જ કહેવાય. લગ્નને લગ્ન જ કહેવાય ને બેસણાંને બેસણું જ કહેવાય.

રંગલી — બરાબર છે. બેસણામાં જઈને “આજ મેરે યારકી શાદી હૈ” એવું ગીત ગવાય? અમને એવું કરવાનો અધિકાર છે એવી દલીલ કરાય?

રંગલો — ને એવી જ રીતે કોઈનાં લગ્નમાં જઈને “રામ બોલો ભાઈ રામ” ન બોલાય. અમને ભગવાનનું નામ લેવાનો અધિકાર છે એવી દલીલ ન કરાય.

રંગલી — બ્લોગ કોઈપણ લખે … કવિ લખે, વકિલ લખે, ડોક્ટર લખે, શાકભાજી  વેચનાર લખે કે પાનનો  ગલ્લો ધરાવનાર લખે. તેઓ  વાર્તા લખે કે વિચારો લખે કે પોતાના અનુભવો લખે. સૌને અધિકાર છે. પણ સાથે સાથે જવાબદારી પણ છે કે સાચુ લખે, સુંદર લખે, વ્યવસ્થિત લખે. એક કવિ પણ આરોગ્યને લગતો લેખ લખી શકે છે. એને અધિકાર છે. પણ જો એ એવું લખે કે માણસનું હૃદય મજબૂત હાડકાનું બનેલું છે. તો સ્વભાવિક છે કે ડોક્ટરો એની ટીકા કરે. પછી જો એ કવિ એમ કહે કે મને મારા બ્લોગમાં જે ઠીક લાગ્યું તે મેં લખ્યું. બીજાને એમાં માથું મરવાનો અધિકાર નથી. તો પછી બ્લોગજગતની હાલત શું થાય?

રંગલો — અને પછી  કોઈ માણસને  હ્રદયમાં દુ:ખાવો ઉપડેને ને હાડવૈદને ત્યાં જાય તો લોચો જ વાગેને?

રંગલી — એવા લોચા વાગી રહ્યા છે એટલે જ તને કહું છું કે મારી વાત માન. તારી લઘુકથાને ગઝલ તરીકે રજૂ ના કર. એને લઘુકથા  તરીકે રજૂ કર.

રંગલો — જેવો આપશ્રીનો હુકમ.

રંગલી — બહુ વાયડો થામા અને રિસ્કીબેનની કૉમેન્ટમાં સુધારો કરી દે. ‘યોર ગઝલ ઈઝ વેરી નાઇસ’ના બદલે ‘યોર લઘુકથા ઈઝ વેરી નાઇસ’ એવું કરી દે. રિસ્કીબેન સમજદાર હશે તો સાનમાં સમજી જશે ને ભલા હશે તો તારો આભાર પણ માનશે.

રંગલો — ભલે. તેં કહ્યું એ બધું જ કબુલ. હવે આ વાતનો અંત લાવવો છે?  કે પછી ફરી ડિપ્રેશનમાં ડૂબવું છે?

રંગલી — ચાલ ત્યારે જતાં જતાં ગાઈ નાખીએ.

રંગલો — હું છું મારા બ્લોગનો રાજા રાજ કરું એવું… હું છું મારા બ્લોગનો રાજા  રાજ કરું એવું.

વાતવાતમાં કહી દઉં  જે લાગે કહેવા જેવું  … વાતવાતમાં કહી દઉં  જે લાગે કહેવા જેવું.

બંધબેસતી પાઘડી કોઈએ પહેરવી નઈં … તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

રંગલી — હું છું મારા બ્લોગની રાણી  સમજણની ફોડું છું ધાણી ..

હું છું મારા બ્લોગની રાણી  સમજણની ફોડું છું ધાણી.

બ્લોગના લખવાવાળા વાત લેજો જાણી …

બ્લોગના લખવાવાળા વાત લેજો જાણી .

કંસાર કરવાને બહાને થૂલી કરતા નઈં … તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

ઘૂંટડે ઘૂંટડે મોત

રંગલો— [લટકા કરતો જાય અને ગણગણતો જાય]

શાંને કાજે પોટલી ને શાંને કાજે લઠ્ઠો…

જિંદગીની સાથે શાંને કાજે સટ્ટૉ…

રંગલી—- એ… રંગલા … તું વળી પાછો ગીત ગઝલના રવાડે ચડ્યો?

રંગલો— ના…ના… ના… રંગલી. તું ભલે મેગી ખાઈને ગીત-ગઝલની પાછળ પડી ગઈ હોય! પણ એવું નથી.

રંગલી— તો પછી કેવું છે?

રંગલો— તને ખબર તો છે ને કે અમદાવાદમાં લઠ્ઠાએ કેટલાયનો ભોગ લઈ લીધો. હું એ લઠ્ઠાકાંડ બાબત એક લેખ લખીને મારા બ્લોગ પર મૂકવા માંગું છું. એને માટે સરસ મજાની શીર્ષક-પંક્તિ તૈયાર કરી રહ્યો છું. … શાંને કાજે પોટલી ને શાંને કાજે લઠ્ઠો…જિંદગીની સાથે શાંને કાજે સટ્ટૉ…

રંગલી—- એટલે હવે તું ગીત ગઝલ છોડીને લેખ લખીશ?

રંગલો— હા.લેખ લખવામાં એક વાતની નિરાંત. છંદની મગજમારી નહીં. બસ આપણું લખાણ તેજાબી હોવું જોઈએ. લોકોને લાગવું જોઈએ કે આણે કી-બોર્ડ પર તેજાબ છાંટીને  પછી ટાઈપ કર્યું છે!

રંગલી—એમ વાત છે? તો તારે પણ તેજાબી ભાષાના માલિક થવું છે?

રંગલો— હા. મૈ ચંદ્રકાંત બક્ષી બનના ચાહતા હુઁ .

રંગલી— તેજાબી લેખક થવાની  ફેશન થઈ ગઈ હોય એવું લાગે છે! તને  એ ફેશન ફાવશે?

રંગલો— કેમ ન ફાવે? ગમે એમ તોય હું પણ મરદનો દીકરો છું!  [મૂછે વળ દે]

રંગલી— પણ તું લખીશ શું?

રંગલો— લખવામાં  કશું જ બાકી રહેવા નહીં દઉં. પહેલાં તો સોય ઝાટકીને લખીશ કે આ ભૂંડી નશાબંધી દૂર કરો.

રંગલી—- એટલે તું શું કહેવા માંગે છે?

રંગલો—- હું એ જ કહેવા માંગું છું કે દારૂબંધી દૂર થઈ જશે તો લોકોને ચોખ્ખો દારૂ  પીવા મળશે અને ગરીબોને આ રીતે ઝેર પીને મરવાનો વારો નહીં આવે.

રંગલી— પણ ગંદો કે ચોખ્ખો દારૂ પીવાની જરૂર જ શા માટે હોય?

રંગલો— ઘણા કારણે હોય. તાજગી મેળવવા હોય. થાક દૂર કરવા હોય. વર્તમાનથી ભાગી છૂટવાની દવા તરીકે હોય. એ વાત છોડ. ગાડી આડા પાટે ચડી જશે.  .

રંગલી— પણ લોકોને  ચોખ્ખા દૂધ કે ઘી….  અરે ચોખ્ખું પાણી પણ નથી મળતું  તો ચોખ્ખો દારૂ  મળશે?

રંગલો— તું દરેક વાતમાં પહેલેથી જ ફસકી જાય છે. હું એમ કહેવા માંગું છું કે કંઈક તો ફેર પડશે. આ નર્યાં ઝેર કરતાં તો સારું હશે.

રંગલી —ચાલો માની લીધું કે ફેર પડશે. બીજું શું લખીશ?

રંગલો—લખીશ કે આ  બનાવ માટે જવાબદાર એવા પ્રધાનો અને અધિકારીઓને ઘેર બેસાડી દેવા જોઈએ.

રંગલી—ને બીજા પણ એવા આવશે તો?

રંગલી— તો એને પણ ઘેર બેસાડી દેવાય .

રંગલી–  કેટલાને ઘેર બેસાડવા પડે એનો હિસાબ માંડ્યો છે? ને કેટલો સમય ઘેર બેસાડી શકશો એની ગણત્રી કરી છે?

રંગલો— તો શું આવું જ ચાલ્યા કરશે?

રંગલી— ભવિષ્યની વાત તો નથી જાણતી પણ અત્યાર સુધી તો આવું જ ચાલ્યું છે. એક ટોળું સત્તા ભોગવે છે ત્યારે બીજું ટોળું ‘ઇન્કલાબ ઝિંદાબાદ”ના નારા લગાવતું આવે છે… સત્તાધારીઓને ઉઠાડી મૂકે છે અને પોતે સિંહાસનો પર બિરાજમાન થઈ જાય છે. થોડા સમય પછી જે લોકો  સતા પરથી ફેંકાયા હતા એ અથવા એમની સાથે સંબધ ધરાવતાં નવા નવા નારા સાથે આવે છે… સતા પર બેઠેલાને સિંહાસનો પરથી ઉતારી મૂકે છે અને ફરી તેઓ પોતે બિરાજમાન થાય છે… ફરીથી રાજ્યાભિષેક… ફરીથી શંખનાદ… ફરીથી ધજાઓનું ઉતરવું અને ચડવું … ફરીથી રામરાજ્યના વાયદા… ફરીથી આપણું નાચવું, ગાવું અને કૂદવું!  [ગાય]

મેરે દેશકી ધરતી લઠ્ઠા ઉગલે … ઉગલે પોટલી પોટલી… મેરે દેશકી ધરતી…

રંગલો—બસ કર રંગલી બસ કર. આ દેશની ધરતીની મજાક બંધ કર.

રંગલી—-મજાક નથી કરતી રંગલા. કકળતી આંતરડીએ હકીકત રજૂ કરું છું.  તને તો ખબર જ હશે કે આ લઠ્ઠો … આ દેશી દારૂ… આ ઝેર .. તૈયાર કરવા માટે  આપણી આ પવિત્ર ધરતી માની ગોદનો ઉપયોગ થાય છે. આ આપણી  વહાલી ધરતી મા ની ગોદ. [રડે]

રંગલો—  મને માફ કર રંગલી.હું તારી ભાવનાને સમજી ન શક્યો.

રંગલી— સમજણ તો મને પણ નથી પડતી કે કોને દોષ દેવો!  સમાજમાં ખૂલ્લેઆમ  ઝેર વેચાય એ માટે  સરકાર જવાબદાર ખરી. પણ સમાજની પોતાની પણ જવાબદારી ખરી કે નહીં? કોઈ પરાણે તો ઝેર નથી પીવડાવતુંને?  એકબાજુ આપણે પ્રગતિ  કરતાં ગયાંને બીજી બાજુ સમાજમા એક આખો વર્ગ ઊભો થઈ ગયો કે જે એમ  માનતો હોય કે : દુ:ખનું ઓસડ દારૂ!

રંગલો— એનો એક જ રસ્તો. અસરકારક  સરકાર. જે અમીરને  કે ગરીબને સૌને સારો અને સરખો શરાબ પૂરો પાડે. પૈસાવાળો ઇંગ્લીશની બોટલ તોડે અને ગરીબ ઝેરની પોટલી છોડે એ અસમાનતા ચલાવી જ ન લેવાય.

રંગલી—મને તો લાગે છે કે આજે તું પણ લગાવીને આવ્યો લાગે છે. કેવી બહેકી બહેકી વાતો કરે છે?

રંગલો— ના રંગલી ના.જોજે એવું માનતી.મારે વગર મોતે મરવું નથી. તું મારી સથે હોય એટલે હું નશામાં જ હોઉં છું.

રંગલી— બસ કર.કામની વાત કર.

રંગલો—કામ તો સરકારે કરવાનું છે. આ ઝેર પીવાનો રિવાજ નથી અટકતો એ સરકારની જ નિષ્ફળતા છે ને?

રંગલી— વાહ! ઓળઘોળ જાય બધું સરકાર પર. હું એમ કહું છું કે સરકાર  સિવાય બીજાકોઈની  નિષ્ફળતા ન ગણાય? રંગલા! આપણે ત્યાં આટઆટલા ચિંતકો છે… સુધારકો છે…. કથાકારો છે… ઉપદેશકો છે…સ્વામીઓ છે… મહારાજો છે…આશ્રમો છે… સંસ્થાઓ  છે…  દર એક કિલોમીટરે એકાદ બે ધર્મસ્થળ તો હશે જ. ઢગલામોંઢે સમજણ અને પ્રસાદ વહેંચાય છે. એનો કોઈ અર્થ નથી? આટલાં બધાં ભેગા થઈને  સમાજમાંથી એક બદી દૂર નથી કરી  શકતા?

રંગલો— [વિચાર કરતો હોય એમ] એ સાલું વિચારવા જેવું છે!  આપણે ત્યાં તો લાખો લોકોને ભેગા કરી શકે એવા સંતો છે! એનો પડ્યો બોલ જીલવા લોકો તૈયાર હોય છે. પણ એ લોકો તો ગળું ફાડી ફાડીને લોકોને  કહે છે કે સુધરો હવે સુધરો. પણ કોઈ સુધરવાનું નામ જ નથી લેતું. એ રસ્તો ય કામ પૂરેપૂરો કામમાં આવ્યો લાગતો નથી.

રંગલી— એક રસ્તો છે. પણ બહુ અઘરો છે!

રંગલો—એમ? એ રસ્તો વળી ક્યો?

રંગલી— એ ખાડાટેકરાવાળો છે! ગંદા ખાબોચિયાંથી ભરેલો છે! એ રસ્તાનું કોઈ નામ નથી! વળી  ક્યાંક ક્યાંક તો એટલો સાંકડો છે કે ત્યાં કોઈ સંત કે સુધારકનું  ‘ફોર વ્હીલર’ વાહન જઈ શકે એમ નથી.

રંગલો— એ રસ્તો વળી ક્યો?

રંગલી— એ રસ્તો ગરીબની ઝૂંપડીનો છે! જ્યાં પગપાળા જ જવું પડે છે.

રંગલો— [મૌન રહે]

રંગલી— કેમ ચૂપ થઈ ગયો રંગલા?

રંગલો—  ભલભલા ચૂપ થઈ જય એવો રસ્તો છે! બહુ જ તકલીફવાળો રસ્તો છે.

રંગલી— પણ  રંગલા. આજે મને એક માણસ યાદ આવે છે જે એ રસ્તે જતો  હતો. એકવાર નહીં અનેકવાર જતો હતો. જીવમા જોખમે પણ જતો  હતો.  જઈને લોકોને સમાજાવતો હતો કે : “ભાઈઓ.રહેવા દો આ ઝેરનાં પારખાં! ઢોળી નાખો આ ઝેરના  પ્યાલા.” … અને લોકો ન માને તોય  થાક્યા વગર પોતાની જીદ છોડતો નહોતો.

રંગલો—કોણ હતો એવો ધીરજવાન?

રંગલી— લોકો એને રવિશંકર મહારાજ તરીકે ઓળખે છે. એ માણસે કેટલાંયના હાથમાંથી ઝેરના પ્યાલા છોડાવ્યા હતા. મને લાગે છે કે આજે  સમજણનાં તરસ્યાં લોકોને નદીકિનારે બોલાવવાના  બદલે એમનાં ઘર સુધી જવાની જરૂર છે.

રંગલો—સાચી વાત છે. અને બીજી પણ એક વાત મને સમજવામાં આવી.

રંગલી—કઈ વાત?

રંગલો—એ જ કે કોઈ પણ પરિસ્થિતિ માટે બીજાની તરફ આંગળી ચીંધતી વખતે બાકીની આંગળીઓ આપણા તરફ રહે છે એ બાબાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.

રંગલી—  તને કવિશ્રી દલપતરામનું પેલું  કાવ્ય યાદ છે ને?

રંગલો—કયું પેલુંને… સાંભળી શિયાળ બોલ્યું દાખે દલપતરામ …

રંગલી— [રંગલાને] અન્યનું  તો એક વાંકું આપનાં અઢાર છે…

રંગલો— તો રજા લેતા પહેલા  ફરીથી સાંભળી લો બ્લોગજનો…

[બંને જણાં સાથે ગાયઅને ચક્કર ફરે]

સાંભળી શિયાળ બોલ્યું દાખે દલપતરામ….

સાંભળી શિયાળ બોલ્યું દાખે દલપતરામ

અન્યનું તો એક વાંકું…. અન્યનું તો એક વાંકું …

આપનાં અઢાર છે…

તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ .

રંગલીનું ડિપ્રેશન— યશવંત ઠક્કર

હે બ્લોગજનો  અસર ના ઓટલે ફરીથી  આપ સૌનું ભાવભર્યું સ્વાગત કરતા મને ખૂબ ખૂબ હરખ થાય છે. અહીંયા રંગલો અને રંગલી નોખા  નોખા ખેલ રજૂ કરીને આપ સૌને રાજી  કરે છે. જૂઓને    બ્લોગજગત,નો સનેડો સાંભળીને બધાં ને કેવી મજા પડી ગઈ હતી?  રંગલો અને રંગલી પણ બરાબરનાં ખીલ્યાં હતાં. પણ આજે કશુંક થયું હોય એવું લાગે છે. રંગલી જોઈએ એવા રંગમાં નથી લાગતી. એકદમ ઉદાસ થઈને બેઠી છે અને  રંગલો એને રંગમાં લાવવા મથી રહ્યો છે.   ચાલો આપણે જોઈએ કે શું થઈ રહ્યું છે!!!

———————————————————————————————————————————————————————————–

રંગલો— એ એ એ રંગલી…  બેસણાંમાં બેઠી હોય એમ સોગિયું મોં કરીને કાં બેઠી છો?  અસરના ઓટલે આમ બેસાય?

રંગલી— શું કરું? મને લાગે છે કે હું ડિપ્રેશનનો શિકાર થઈ ગઈ છું. તને ખબર નહીં હોય કે એ કેવી ખતરનાક સમસ્યા છે?

રંગલો— સમસ્યા તેં હાથે કરીનેજ ઊભી કરી છે.  મેં તને ના પાડી હતી કે  બ્લોગજગતનાં ખેતરમાં પડ્યું પાથર્યું નો રહેવાય. એકાદ આંટો મારીને ઘરભેગું થવાય. બ્લોગજગત આપણાં માટે છે,આપણે બ્લોગજગત માટે નથી. પણ મારી વાત માને કોણ? બાકી  ડિપ્રેશન તારાંથી બાર ગાઉ છેટું રહે હો રંગલી. એટલે ઈ ફિકર તો રહેવા જ દેજે.

રંગલી— પણ તું જ કહે રંગલા.  બ્લોગજગતમાં જેને જેમ ફાવે એમ લખે ને કોઈનું  રૂંવાડું પણ ના ફરકે એ ચિંતાનો વિષય  નથી? રોજ ઉઠીને  નવા નવા બ્લોગ! નહીં નામનાં ઠેકાણાં. નહીં ભાષાનાં ઠેકાણાં. નહીં વ્યાકરણનાં ઠેકાણાં. એમને કોઈ કહેતા કોઈ રોકનાર કે ટોકનાર નથી? હું એમ પૂછું છું કે ક્યાં ગયા એ વિદ્વાન તંત્રીશ્રીઓ, સંપાદકશ્રીઓ,અને  વિવેચક્શ્રીઓ?

રંગલો— એ..  ઈ  બધાય શ્રીઓ  છે ને  છાપખાનાંની એમની ઓફિસો છોડી છોડીને હાલતાં હાલતાં આપણા આ ઇન્ટરનેટના બ્લોગગજગત બાજુ આવવા નીકળ્યા છે. અહીં પોગતા વાર લાગશે ત્યાં સુધી તારા મગજને ટાઢું રાખ.  મારી સાત ખોટની રંગલી…. તને કાંઈ થઈ જાશે તો મારું કોણ?

રંગલી— પણ રંગલા… આ કાંઈ રીત છે? કોઈ ઢંગધડાં વગરનાં લખાણો લખે ને કહે કે  આ  મારી ગઝલો, આ મારી વાર્તાઓ, આ મારું ચિંતન તો આપણે માની લેવાનું?

રંગલો— નો માનવું  હોય તો નહીં માનવાનું.  એમાં ક્યાં કોઈ  તને ફાંસીએ ચડાવી દેવાનું છે.?

રંગલી— પણ   એ લોકો પોતાની જાતને ગઝલકાર કે વાર્તાકાર કે ચિંતક માનતા હોય તો એમને માનવા દેવાના?

રંગલો—ભલેને માને. આપણને વાંધો શા માટે  હોવો જોઈએ?  કોઈ પોતાની જાતને રાજા ભોજ માનતો હોય તોય આપણે એ બાબતમાં  શું કરી શકવાનાં? રંગલી,  હું  જાણું  છું કે  તારાંમાં બુદ્ધિનો જેટલો જથ્થો છે એટલો મારાંમાં નથી. છતાંય તને સમજાવવાનો  પ્રયાસ કરું છું જો તું મને રજા આપતી હોય તો!

રંગલી— આપી. રજા આપી. રંગલા, મને ખબર છે કે તું  ભલે બહારથી ગબલો દેખાતો હો પણ આજકાલ સમજણના ખજાનાની ચાવી હાથમાં  રાખીને ફરે છે. ચાલ ખોલી નાખ તારો ખજાનો.

રંગલો— તો સાંભળ. ઘણાં ગામ કે નગરની બહાર એકાદ ‘મફતિયા પરા’ તરીકે ઓળખાતો વિસ્તાર હોય છે. ત્યાં લોકો મફતમાં મળેલા પ્લોટમાં પોતપોતાની રીતે મકાનો બાંધીને રહે છે. બરાબર?

રંગલી— બરાબર.

રંગલો— આ ‘મફતિયા પરા’નો  મુખ્ય હેતુ લોકોને આશરો આપીને સુખી કરવાનો તેમજ પ્રગતિ  કરાવવાનો હોય છે. બરાબર?

રંગલી— બરાબર. પણ એને ને  બ્લોગજગતને શું લાગેવળગે?

રંગલો— આ બ્લોગજગત એક જાતનું મફતિયું પરું છે. મફતમાં મળેલી જગ્યામાં લોકો જાતજાતના બ્લોગ બનાવે છે. પોતાના વિચારો જણાવે છે ને હળવાં થાય છે. હળવાં થાવું એ બ્લોગજગતની મુલાકાતનો  મુખ્ય હેતુ છે.  હવે જો  તું ધરમની ગાયના દાંત જોવા બેસીશ તો તારી પાસે દુ:ખી થવા સિવાય  બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી. સમજી? કે પછી વિશેષ પ્રયાસ કરું?

રંગલી— મતલબ કે  કોઈ ફાવે એમ કૂદકા મારે ને કહે કે     ‘ અમે સરસ મજાના ગરબા  ગાઈએ    છીએ  ’   તો   આપણે એમની વાત માની લેવાની.

રંગલો—  આપણે નો માનવી હોય તો નહીં માનવાની. પણ કોઈ માનતું હોય તો માનવા દેવાનું. તેં ગરબાની વાત કાઢી છે તો હું તને નવરાત્રીનો જ દાખલો આપું.  કાઠિયાવાડનાં નાનાં નાનાં ગામોમાં વીસત્રીસ જણાં જે રીતે રાસ- ગરબી લે એમાં સુર,લય અને તાલ એ ત્રણેયની જાળવણી થાય. અરે ચાંદાનાં અજવાળે બહેનો ભેગી થઈને વગર માઈકે ગરબો ગાય તો  આપણને હટવાનું મન નો થાય.

રંગલી— એ તો ભૂલ્યું ભુલાય એમ નથી.

રંગલો— હવે વડોદરાની વાત કરું તો દુનિયાભરમાં વડોદરાની નવરાત્રી વખણાય છે.  પણ  જે કાઠિયાવાડનાં નાનાં ગામમાં શક્ય છે એ અહીંયા શક્ય નથી.  અહીં  પંદરવીસ  જણાંનું મંડળ   માઈકના સહારે વગાડે અને ગવડાવે  અને એકસાથે પાંચ સાત હજાર લોકો એના તાલે  ગરબામાં  ઘૂમે  ને ઝૂમે.

રંગલી— તારી વાત સાચી પણ  એને  ને બ્લોગજગતને શું  લાગેવળગે?

રંગલો— મારી વાત તો પૂરી સાંભળ. હવે હું  મુંબઈની નવરાત્રીની વાત કરું.

રંગલી— મુંબઈની તો વાત જ ના કરતો.

રંગલો— કેમ?  તને મુંબઈની એલર્જી છે?

રંગલી— અરે રંગલા.  એ લોકો નવરાત્રીમાં ગરબા કરે છે  કે ભાંગડા? ડાન્સ  કરે છે કે ગાંડા કાઢે છે ? મને તો ખશી ખબર જ નથી પડતી.

રંગલો— એ લોકો ઊભાં  ઊભાં  હાથ પગ હલાવીને ખુશ થાય તોય ઘણું છે. આખા વરસના થાક્યા પાક્યા એ બહાને હળવા તો થાય છે!  બ્લોગજગત એ મુંબઈનું ગરબા-ગ્રાઉન્ડ છે જ્યાં લોકો હળવાં થાવા આવે છે.

રંગલી— તું તો જ્યાં હોય ત્યાં હળવા થાવાની જ વાત લાવી દે છે.

રંગલો— જો રંગલી. કોઈ હલકું થાતું હોય તો એનો વિરોધ હોઈ શકે પણ  કોઈ હળવું થાતું હોય તો થાવા દેવું. આપણે જ લોકોને હળવાં  નથી કરતા?

રંગલી— આપણો તો એ જ  ધરમ છે. લોકોને ખુશ કરવાં.

રંગલો—પણ  તું જ જો આમ પોસ્ટ વગરના બ્લોગ જેવી થઈને બેસી જાય તો આપણો ધરમ કેવી રીતે સચવાય?

રંગલી— તારી વાત  વિચારવા જેવી તો છે હો રંગલા. [રંગલી કપાળે આંગળી રાખીને વિચાર કરે]

રંગલો— વિચારીને બેસી નથી રહેવાનું.

રંગલી— મને કશી સમજ નથી પડતી રંગલા. મને લાગે છે કે  મારાં મનમાં જે તોફાન ઊઠ્યું છે તેમાં મારો સુંદર મજાનો બ્લોગ  ડૂબી  જશે.

રંગલો—  હું તારા બ્લોગને નહીં બૂડવા દઉં રંગલી . ધ્યાનથી સાંભળ…

[ રંગલો, પાપ તારું પરકાશ જાડેજા ... એ  રાગથી ભજન શરુ કરે છે અને રંગલી પણ  સાથ દે છે.]

[રંગલો---]  રંગ તારો પરકાશ  રંગલી … ધરમ તારો સંભાળ રે….

તારા  બ્લોગને બૂડવા નઈં દઉં…  તારા બ્લોગને બૂડવા નઈં દઉં  રંગલી રે…

એમ રંગલો કહે છે જી….હેજીરે…. એમ રંગલો કહે છે જી…

[રંગલી---] હે……કાઢી શબ્દોની ધાર  રંગલારાજા… કાઢી શબ્દોની ધારરે…

મેં તો સાતવીસું  ગીતડાં વાઢિયાં…. મેં તો વાંધા ને  વચકાં  કાઢિયાં

રંગલારે…. એમ રંગલી કહે છે જી…. હેજીરે…  એમ રંગલી કહે છે જી.

[રંગલો---]  રંગ  તારો પરકાશ રંગલી…ધરમ તારો સંભાળરે ..

[રંગલી---] હે……… દીધા આકરા પ્રતિભાવ રંગલારાજા….. દીધા કડવા પ્રતિભાવરે…

મેં તો નવાં નવલાંને નાથિયાં  ..મેં તો અઘરા દાખલા આપિયા

રંગલારે…. એમ રંગલી કહે છે જી…. હેજીરે…. એમ રંગલી કહે છે જી.

[રંગલો----] રંગ તારો પરકાશ રંગલી …. ધરમ તારો સંભાળરે…

[રંગલી---] હે…… જેટલું ખેતરમાં ઘાસ રંગલારાજા….. જેટલું ખેતરમાં ઘાસરે….

એટલા  કકળાટ મેં કર્યા … હેજી  એવા ઉકળાટ  મેં કર્યા

રંગલારે…. એમ રંગલી કહે છે જી… હેજીરે… એમ રંગલી કહે છે જી.

[રંગલો---] રંગ તારો પરકાશ રંગલી… ધરમ તારો સંભાળરે…

[રંગલી---] હે….. મને દીધો મારો રંગ રંગલારાજા…. દીધો પાછો ઉમંગરે….

મારી હતાશા દૂર કરી તેં … મારી નિરાશા દૂર કરી તેં

રંગલારે…. એમ રંગલી કહે છે જી… હેજીરે… એમ રંગલી કહે છે જી.

[રંગલો---] રંગ તારો પરકાશ રંગલી… ધરમ તારો સંભાળરે…

રંગલી—[ખુશ થઈને]  વાહ રંગલા, વાહ. આજે તો તેં  ખરેખર રંગ રાખ્યો.   હું મારગ ભૂલી ગઈ હતી પણ તેં મને સાચા રસ્તે લાવીને મૂકી દીધી. રંગલા તેં તો ગજબનું કામ કરી નાખ્યું છે.  હું તો એમ કહીશ કે તેં તો  મને ઝળહળતાં સત્યનાં દર્શન કરાવ્યાં છે .

રંગલો— લે કર વાત! મેં એવું મોટું કામ કરી નાખ્યું છે?  તો એક કામ તું પણ કર રંગલી. જાહેર હિતને ખાતર એ સત્યને પ્રગટ કર. પ્રગટ કર. પ્રગટ કર.

રંગલી— સાંભળ  રંગલા અને સાંભળો બ્લોગજનો… પ્રિન્ટ મીડિયાના ભવ્ય ભૂતકાળને યાદ કરીકરીને દુ:ખી થાવાનો કોઈ અર્થ નથી. ત્યાં બિલોરી કાચ લઈને બેસનારા સંપાદક્શ્રીઓ શુદ્ધિકરણની  પ્રક્રિયા કરતા હતા. બ્લોગજગતની આઝાદીમાં એ સો ટકા સંભવ નથી.

રંગલો— કારણ કે  બ્લોગજગત એ માત્ર લેખકો કે કવિઓ માટે જ નથી.પણ એ  તમામ લોકો માટેનું માધ્યમ છે . બ્લોગજગત એ લોકો માટે આશિર્વાદરૂપ છે કે જેઓ પોતાનાં હૈયાંમાં રહેલી વાતો કે વિચારો બીજાં સાથે વહેંચવા માંગે છે. એમની રજૂઆતમાં કોઈને મર્યાદાઓ જણાય પણ એ મર્યાદાઓ દૂર થઈ શકે છે. હું તો એમ કહેવા માંગું છું મારાં વાલીડાઓ કે બ્લોગજગતને મંજિલ માનીને બેસી જશો તો અબખે થઈ જશો પણ રસ્તો માનીને સફર કરશો તો નવું નવું જોવા મળશે.

રંગલી— અને એ વાત પણ એટલીજ સાચી છે કે  જો બ્લોગજગતમાં ભાષાનું જતન થશે, છંદોનું પાલન થશે, અલંકારોનો યોગ્ય થશે અને રજૂઆતની નવી નવી રીતરસમો નો ઉપયોગ થશે તો  સોનામાં સુગંધ ભળવા જેવું થશે. બ્લોગજગતમાં તમે જ તમારા સંપાદક થઈ શકો તો એનાં જેવું એકેય નહીં.

રંગલો— પ્રિન્ટમીડિયામાં કાંઈ બધુ જ રૂડું રૂપાળું નથી. ત્યાં તમારી રચના મોકલો પછી  ’હરિ ઇચ્છા બળવાન’ એમ માનીને સંપાદકશ્રીના જવાબની રાહ જોઈને બેસી રહેવાનું.  તપાસ કરવાની મનાઈ! પૂછપરછ  કરવાની મનાઈ!!

રંગલી— ત્યાં ધૂણી ધખાવીને બેઠેલા જૂના જોગીઓના કારણે  નવાં નવાંને તો  આસન પાથરવાની જગ્યા પણ મળવી હોય તો મળે. કેટલાંય તો જિંદગીભર રાહ જોતાં જ રહી જાય છે.

રંગલો— જ્યારે બ્લોગજગતમાં તો  એક બટન દાબીને તમે તમારી  રચના દુનિયાભરમાં વહેતી કરી શકો છો. અને એટલીજ ઝડપથી વળતા પ્રતિભાવો મેળવી શકો છો.

રંગલી— એના કારણે તમને જે આનંદ મળે છે… જે સંતોષ મળે છે … એનું મૂલ્ય રૂપિયા પૈસામાં મપાય એમ નથી.

રંગલો— આ તો દરિયો વલોવવા જેવી વાત છે મારા વાલીડાં. એમાંથી અમૃત નીકળે અને ઝેર પણ નીકળે. શું લેવું એ તમારા હાથની વાત છે.

રંગલી— ને ઝેર પચાવવાની તાકાત હોય તો  જ મોઢે માંડજો નહીં તો છેટાં રહેવામાં જ મજા છે.

રંગલો— હવે બસ કર રંગલી.  બોધપાઠ બહુ થઈ ગયા. આપણે જ બધું કહી દેશું તો ઓલ્યા વિદ્વાનશ્રીઓ શું કરશે?

રંગલી— હા એ વાત પણ  સાચી. તો જતાં જતાં સાંભળો છેલ્લી વાત…

બંને—  બ્લોગજગતના ઘાટ પર રોજે રોજનો મેળો

કોઈ જમાવે અડ્ડો ને કોઈ મારે ફેરો

કોઈને વળગ્યું ગીત તો કોઈને વાર્તા વળગી ગઈ…

કોઈને વળગી ફિકર તો કોઈને મસ્તી વળગી ગઈ …

તા  થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

અસર ના ઓટલે ફરીથી પધારજો ]

બ્લોગજગતનો સનેડો — યશવંત ઠક્કર

હે બ્લોગજનો, હે ગુણીજનો. અસર ના   ઓટલે આપ સૌનું સ્વાગત કરતા આનંદ અનુભવું છું.  આ પહેલાં રંગલા અને રંગલીએ અહીંથી ત્રણ ખેલ રજૂ કર્યા. પણ આજે રંગલો અને રંગલી ભવાઈ રજૂ કરવાની ના પાડે છે. મેં એમને કહ્યું કે “આવું ના કરશો. બ્લોગજનો અસરના ઓટલેથી નારાજ થઈને પાછાં જશે.” તો એ લોકો કહે કે -  નારાજ કરવાની વાત જ કેવી? અમારે તો આજે બ્લોગજગતનો સનેડો ગાવો છે ને સૌને રાજી રાજી કરવાં છે.- તો  આજે રંગલા અને રંગલી પાસેથી સાંભળો બ્લોગજગતનો સનેડો અને થાઓ રાજી રાજી.

[રંગલો અને રંગલી  બંને જણાં  નાચી નાચીને  સનેડો ગાય છે.]

હે સનેડો સનેડો…. રંગબેરંગી સનેડો…

હે સનેડો સનેડો….. બ્લોગજગતનો સનેડો ….

હે સનેડો સનેડો…. થીમથીમનો સનેડો….

હે સનેડો સનેડો… ડોટ કોમનો સનેડો…

હે… બ્લોગજગતનાં ખેતરે … મબલખ વાવણી થા……ય
આ બાજુ વાવ્યું નથી… ને ઓલી બાજુ કાપણી થાયરે.. સનેડો સનેડો …

હે… કોઈને ભાવે રસગુલ્લા ….. ને કોઈને ચોળા… ફળી…
કોઈને ફાવે પોચું પોચું ….. ને કોઈને તડાફડીરે … સનેડો સનેડો …

હે…. શિયાળે ચા ભલી….. ને ઉનાળે સરબત ખા……..સ
ચોમાસે કડવાણી ભલી …. ઓલી બ્લોગવાણી બારેમાસરે … સનેડો સનેડો…

હે… શિયાળે તડકો ભલો…. ને ઉનાળે છાંયાનો સહવા……સ
ચોમાસે છતરું ભલું…. ઓલ્યું બ્લોગિયું બારેમાસરે… સનેડો સનેડો…

હે…. સત્યનારાયણની હોય કથા…. ને મફત મળે પરસા…દ
એમ ગઝલુંનાં ગાડાં ભરાય ….. ને ગીતોનો થાય વરસાદરે… સનેડો સનેડો

હે… કોઈ લાવે ગતકડું….. ને કોઈ ગીતા….ને વે….દ
જેવી જેની મરજી….. અહીં નથી કોઈ વાતનો ભેદરે… સનેડો સનેડો

હે… ગઝલુંનાં વાચનાર ઘણાં….. ને લાંબી વારતાનો કોઈ પૂછે નહીં ભા…. વ
નવલકથાનું જ્યાં નામ પડે…. ત્યાં ચડી જાય ટાઢિયો તાવરે… સનેડો સનેડો…

હે…. બ્લોગજગતનાં ખેતરે…. લાગણીયું વરસે અપા…..ર
કોઈ વરસાવે વહાલપ ઘણું…. ને કોઈ વરસાવે ખારરે… સનેડો સનેડો….

હે…. કોઈએ પાથર્યા પથારા ….. ને કોઈએ માંડી હા……ટ
ઓલ્યા જુવાનિયા તડાફડી કરે……ને ઓલ્યા કાકાઓ કરે કકળાટરે … સનેડો સનેડો

હે…. બ્લોગજગત શોભી રહ્યું …. બહેનો થકી વિશે…..ષ
અવસરે આવીને ઊભી રહે…. હોય દેશ કે વિદેશરે… સનેડો સનેડો

હે… ઉંમર થઈ તો શું થયું……. ઓલી દાદીઓના ઉમંગનો નહીં પા….ર
નીત નીત નવી વાનગીઓ મૂકે … આ તો રોજનો જમણવારરે… સનેડો સનેડો

હે…. કલમથી કાગળ લખા….ય. પણ બ્લોગ લખ્યા ન જા…..ય
કી બોર્ડની વાટે જાતાં ….અજાણી આંગળીઓ ગોથાં ખાયરે… સનેડો સનેડો …

હે… ટેકનિકના જાણકાર ઘણાં…..લાવે નવું નવું રો…..જ
રંગબેરંગી પાણીથી …. એના ભર્યા ભર્યા રાખે હોજરે…. સનેડો સનેડો…

હે…. વાટકીના વહેવાર જેવો….. કૉમેન્ટનોય વહેવા….ર
લેતીદેતીમાં જે સમજે … એનો અટકે નહીં તહેવારરે… સનેડો સનેડો…

હે… સાસરિયા સૌ ટોળે વળ્યાં ….જોવા વહુનું આણું… અપા….ર
હરખઘેલી વહુએ …… એના બ્લોગ બતાવ્યા બારરે … સનેડો સનેડો…

હે… બ્લોગઘેલી વહુએ ……. સાસુમાને દીધો આદે….શ
હું બ્લોગ લખવા બેઠી છું …. મને બોલાવશો નહીં લવલેશરે…. સનેડો સનેડો…

હે ઉછળતી ને કૂદતી કન્યા…. કરે બ્લોગનું તોરણ તૈયા…. ર
તોરણ પાછળથી ડોકિયાં  કરે…. ઓલ્યો સપનાંનો રાજકુમારરે… સનેડો સનેડો …

હે… કોઈ ગુજરાતમાં વસ્યું ….. ને કોઈ ગુજરાત બહા….ર
કોઈ દરિયાપાર ગયું …… સૌને ગુજરાતી ગમે અપારરે… સનેડો સનેડો…

હે… દરિયાપાર જઈને જે વસ્યાં … એને હૈયે વતનની યા…દ
બ્લોગના ટેકરે ટેકરેથી….. એણે ગુજરાતીમાં દીધા સાદરે… સનેડો સનેડો ..

હે…ધગધગતાં લોહીમાં…. ધગધગતો ભાષા.. પ્રે…મ
એ ધગધગતું લોહી…… ‘માવડી’ ને રાખશે હેમખેમરે…. સનેડો સનેડો…

હે…. રંગલોને રંગલી વિનવે …… રાખજો મોટું મ….. ન
હસતાં ને ખેલતાં રહેજો….. ને ભાષાનું કરજો જતનરે…. સનેડો સનેડો…

હે…. બ્લોગજનો તમે સહું…. હૈયે રાખજો હે…..ત
રંગલો રંગલી મર્યાં નથી …. કે નથી થયાં પ્રેતરે… સનેડો સનેડો

હે… રંગલો કહે રંગલીને ….. આ સનેડાનો અંત આવે નહીં…..
આજે રજા લઈ લઈએ…. કરીને તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ રે… સનેડો સનેડો…

હે સનેડો સનેડો હે સનેડો સનેડો હે સનેડો સનેડો

રંગ બેરંગી સનેડો ….

બ્લોગે બ્લોગનો સનેડો….

થીમે થીમનો સનેડો…

ડોટ કોમનો સનેડો …..

સનેડો ……. સનેડો ……………………..

[આવજો અસર ના ઓટલો ફરીથી પધારજો.]

રંગલાનું ગીતગુંજન— યશવંત ઠક્કર

હે ગુણીજનો… હે બ્લોગજનો…અસર ના ઓટલે આપ સૌને ફરીથી આવકારતા આનંદ અનુભવું છું. આજકાલ આપણે સૌ રંગલા રંગલીની ભવાઈ માણી રહ્યાં છીએ. આ પહેલાં અહીંથી COPY PASTEની ભવાઈ અને રંગલાનું ગાલગાગાએ બે ખેલ રજૂ થયા. જે આપ સૌને ખૂબ જ પસંદ પડ્યા. હવે આજે રજૂ થશે એક નવો ખેલ જેનું નામ છે:  “રંગલાનું ગીત ગુંજન”

વાત જાણે એમ છે કે રંગલીની સલાહ મુજબ રંગલો નવો બ્લોગ બનાવે છે જેમાં તે પોતાની મૌલિક રચનાઓ મૂકવા માંગે છે. પણ ગઝલ રચનામાં ધારી સફળતા ન મળવાથી હવે તે ગીત રચના માટે ધમપછાડા કરે છે. આવો જોઈએ કે શું થઈ રહ્યું છે!!!

[ખેલ શરુ ]

[રંગલો ચિત્ર વિચિત્ર હાવભાવ સાથે ગીત ગાય છે અને રંગલી માથે હાથ દઈને બેઠી છે.]

રંગલો—
ગામને પાદર ભગરી ભેંસે પોદળા એવા મૂક્યા પોદળા એવા મૂક્યા
પોદળે પોદળે બાજરાના લીલા છોડ ઊગ્યા
લીલા છોડ ઊગ્યા ને કોઠીએ દાણા પૂગ્યા કે
ગામને પાદર ભગરી ભેંસે પોદળા એવા મૂક્યા ….

રંગલી— હે ભગવાન. હે તેત્રીસ કરોડ દેવતા. મારી રક્ષા કરો. રક્ષા કરો. રક્ષા કરો.

રંગલી— એ એ એ … રંગલી .. એવાં તે કેવાં દુ:ખ તૂટી પડ્યાં છે કે આમ મોટી ભગતડી થઈને તેત્રીસ કરોડ દેવતાને કાલાવાલા કરવા બેઠી છે. હું દેવાધીદેવ રંગલો તને નજરે નથી પડતો?

રંગલી— તું જ તો છો મારાં દુ:ખનું મૂળ! મારા રોયા!

રંગલો— [ગળગળો થઈને] લે.. મેં વળી શું કર્યું? તને વેણ કવેણ કહ્યાં? તારા બ્લોગ પર આવીને આડી અવળી કૉમેંટ કરી?

રંગલી— અરે આ તારું હથોડા ગીત મારાથી સહન નથી થાતું.

રંગલો— મારા ઊર્મિગીતને તું હથોડા ગીત કહે છે? તારી આ મજાલ? આ માત્ર મારું જ નહીં પણ સમગ્ર કવિ સમુદાયનું અપમાન છે.

રંગલી— રંગલા તું નહીં માને! તારું આ ગીત સાંભળું છું ત્યારે મારાં માથે હથોડા પડતા હોય એવું લાગે છે.

રંગલો— કેમ? ગીતમાં કાંઈ વાંધાજનક છે? તારી લાગણીને ઘોબો પડે એવું છે?

રંગલી— મારાં મગજમાં ઘોબા પડી ગયા છે. હવે દયા કર.

રંગલો— એમ નહીં. મારાં ગીત બાબત મારી સાથે ગંભીર ચર્ચા કર.

રંગલી— ગંભીર ચર્ચા કરવા જેવું ગીત હોવું જોઈએને? મેં તને કહ્યું હતું ને કે ગીત રચવામાં ઉતાવળ ન કરતો. સારો વિષય પકડજે.. અર્થ પકડજે… ભાવ પકડજે… બરાબર લય પકડજે…

રંગલો—- આ બધુંય એક જ પાંજરામાં પકડાઈ જાય એવું પાંજરું વડોદરાની નવાબજારમાં મળે છે? હું સો બસો ખર્ચી નાંખું એવો છું. હા… મને પૈસાની નથી પડી. પણ તું આમ મારા કવિત્વનું અપમાન કરે એ ગુજરાતી સાહિત્યનાં ભવિષ્ય માટે ઠીક નથી.

રંગલી—- હવે રહેવા દે. ગુજરાતી સાહિત્યની ચિંતા કરવાવાળા એક એકનું માથું ભાંગે એવા બેઠા છે. તું તારું કર. જેનો કશો અર્થ હોય એવું ગીત લખ. પછી મારી સાથે વાત કર.

રંગલો— હવે તું ધ્યાન દઈને આ ગીત ફરીથી સાંભળ.

ગામને પાદર ભગરી ભેંસે પોદળા એવા મૂક્યા પોદળા એવા મૂક્યા
પોદળે પોદળે બાજરાના લીલા છોડ ઊગ્યા
લીલા છોડ ઊગ્યા ને કોઠીએ દાણા પૂગ્યા કે
ગામને પાદર ભગરી ભેંસે પોદળા એવા મૂક્યા …..

રંગલી— મને તો આમાં કશું પલ્લે પડતું નથી.

રંગલો— જો તને સમજાવું.

રંગલી— ટૂંકમા સમજાવજે. હું લાંબી ચર્ચા સહન કરી શકું એમ નથી.

રંગલો— લાંબી ચર્ચાની જરૂર જ નથી રંગલી. આ એકદમ સરળ અને સહજ ગીત છે. ગામને પાદર ભેંસો જે પોદળા મૂકે છે એનું ખાતર થઈને ખેતરમાં પથરાય છે. જેના લીધે ખૂબ જ બાજરો પાકે છે અને એ બાજરાથી ખેડૂતની કોઠીઓ ભરાય છે. આ સંદેશો લઈને આવ્યું છે મારું આ ગીત. તને સમજાય છે એ સંદેશો?

રંગલી—- [પેટ પકડીને હસે] આ તો ઉખાણાં ગીત જેવું થયું.

રંગલો— એનો પ્રકાર નક્કી કરવાનું કામ તારું. આ તો પ્રથમ પંક્તિ છે. આખું ગીત તૈયાર થશે ત્યારે જોજેને તું જ એ ગીત માથે મૂકીને નાચવાની છો.

રંગલી— પણ મને એ નથી સમજાતું કે ગીતો મોટાભાગે ગામડાંનાંજ કેમ? શહેરનાં કેમ નહીં?

રંગલો— લે અવાજ કરની… આ રહ્યું શહેરનું ગીત! સાંભળ…
શાકની લારીએ હાલની સખી રીંગણાં વીણવા જઈએ ભીડા તોડવા જઈએ…

રંગલી—- એ એ એ રંગલા. આવું તે કાંઈ ગીત હોય?

રંગલો— હોઈ શકે. કેમ હોઈ શકે એ સમજવા માટે પહેલાં મારા સવાલનો જવાબ આપ કે શાકની લારીએ તમે સરખી સાહેલીઓ શાક લેવા ટોળે વળો છો કે નહીં?

રંગલી— હા. વળીએ છીએ.

રંગલો—લારીને ઘેરી વળ્યા પછી રીંગણાં કે બીજાં શાક વીણી વીણીને લો છો કે નહીં? વળી ભીંડા કૂણા છે કે નહીં એ જોવા માટે ભીંડાની સીંગો તોડી તોડીને લો છો કે નહીં?

રંગલી— અરે! અમે શાક લઈએ ત્યારે તું અમને આટલાં બધાં ધ્યાનથી જૂએ છે?

રંગલો— જોવું તો પડેને? ગીતકાર બનવું હોય તો અવલોકન તો કરવું પડેને? આ ગીતની રચના તો મેં ઊંડાં અવલોકન બાદ કરી છે.

રંગલી—એમ? તો તું હવે અવલોકનના ચાળે ચડ્યો છે?

રંગલો— હા. ધ્યાનથી સાંભળ મારું અવલોકન. શાક લેતી વખતે તમે લોકો શાકવાળા સાથે વજન અને ભાવ બાબત રકજક ન કરો તો તમને તમારું શાક લેવું એળે ગયું લાગે. શાક્વાળો એક બટાકું પલ્લામાંથી ઓછું કરે તો તમે ફરીથી પલ્લામાં નાંખો. એ ફરીથી ઓછું કરે તો તમે સીધું થેલીમાં પધરાવો. સાથે છોકરું હોય તો એના હાથમાં ટમેટું પકડાવી દો. પૈસા આપતી વખતે એકાદ રૂપિયો બાકી રાખવાનો! મસાલો મફત માંગવાનો. ના આપે તો છેવટે લીમડો તો લેવાનોજ!

રંગલી— વાહ રંગલા વાહ! આ વિષય પર તો તારે પી.એચ. ડી. કરવા જેવું છે.

રંગલો— એ પણ થશે. તારાં માર્ગદર્શન હેઠળ. પણ મારું આજનું ગીતગુંજન કેવું લાગ્યું? સાચુ કહેજે.

રંગલી— સાચુ કહીશ તો તારી લાગણી દુભાશે.

રંગલો— નહીં દુભાય. એ એટલી બધી દુભાઈ ગઈ છે કે હવે એમાં દુભાવા જેવું કશું જ રહ્યું નથી! માટે તારે જે કહેવું હોય તે બેધડક કહી દે.

રંગલી— તો સાંભળ. ગીત લખવાની હમણાં ઉતાવળ કરવા જેવી નથી. જૂનાં અને નવાં ગીતો ધ્યાનથી સાંભળ. નેટ પર અનેક સુંદર સુંદર ગીતો વાંચવા અને સાંભળવા મળશે. એની ખૂબીઓ પકડજે અને પછી ગીત રચવાના પ્રયાસ કરજે.

રંગલો—પણ મારા બ્લોગનું શું? દુકાન ખોલી નાખી છે તો માલ તો ભરવો પડશેને?

રંગલી— જો રંગલા. તારે માલ જેવો તેવો નથી ભરવાનો. બરાબરને?

રંગલો— હા બરાબર.

રંગલી— તો ધીરજ રાખ. અને હવે મને રજા આપ તો હું જાઉં.

રંગલો— ક્યાં જાવું છે એ તો કહો. ગોરી… ?

રંગલી— એ રસોડામાં જાવું છે. ચા બનાવવા. તારાં ગીતો સાંભળીને મગજને ભારે શ્રમ પડ્યો છે.

રંગલો— તેં તો સાંભળ્યાં ને આટલો શ્રમ પડ્યો પણ મેં તો આ ગીતો બનાવ્યાં છે. મને કેટલો શ્રમ પડ્યો હશે? મારે ચા નહીં પીવી હોય?

રંગલી— પીજેને. કોણ ના પાડે છે? હું કાંઈ એકલી પીવાની છું?

રંગલો—તો બરાબર. હવે આ બ્લોગમિત્રોની રજા લેતા પહેલા થોડું નાચી લઈએ…

બંને–

દિવસો ખૂટશે વરસો ખૂટશે જિંદગી ખૂટશે સઈ

મારીતારી આખોમાથી સપનાં ખૂટશે નઈં

આંસુ ખૂટશે મુસ્કાન ખૂટશે શ્વાસો ખૂટશે સઈ

મારાતારા ભવની આ ભવાઈ ખૂટશે નઈં

તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ

એ આવજો … બ્લોગમિત્રો … સુંદર સુંદર બ્લોગ બનાવજો ને અમને યાદ કરજો.

હાલો ઝટ હાલો…
[આવજો ... અસરના ઓટલે ફરીથી પધારજો]

રંગલાનું ગાલગાગા — યશવંત ઠક્કર

હે બ્લોગજનો… હે ગુણીજનો. અસર ના ઓટલે આપ સૌને આવકારતા હરખ અનુભવું  છું. આપ સૌ જાણો છો કે આજકાલ રંગલો ને  રંગલી આપણાં મહેમાન છે. આપ સૌનાં મનોરંજન માટે અહીંયા જાતજાતના ખેલ થાય  છે. આ બધા ખેલ કલ્પના પર આધારિત છે. કોઈ  કહેતા કોઈ વ્યક્તિ, વર્ગ  કે સમુદાયે  આ બધા ખેલ કે ખેલનો કોઈ ભાગ પોતાને  લાગુ પડે છે એવું માની લેવાની ઉતાવળ કરવી નહીં. ગેરસમજને દૂર રાખશો ને  મલકવાની ભાવના રાખશો તો સૌને મજા આવશે.  એવી મારી બે  હાથ  જોડીને વિનંતી છે.

હવે આજના ખેલની વાત કરું તો ખેલનું નામછે: છે:  “ રંગલાનું ગાલગાગા”  વાત એમ છે કે મિત્રો , કે  રંગલી  સલાહ મુજબ રંગલો પોતાનો જામેલો બ્લોગ બંધ કરીને નવો બ્લોગ શરુ કરે છે. આ બ્લોગમાં  તે  માત્ર પોતાની જ મૌલિક રચનાઓ મૂકવાનું નક્કી કરે છે. ને જૂઓ શું થઈ રહ્યું છે!!!

[ખેલ શરુ]

[રંગલો આમથી તેમ ચક્કર મારે છે ને રંગલી માથે હાથ દઈને બેઠી છે.]

રંગલો— ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા…. ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા

આજ તારું હાલ તારું  ગામ છોડું  પ્રેમથી …… આજ તારો હાથ છોડું  આમ છોડું પ્રેમથી

ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા…. ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા

રંગલી— એ… રંગલા …મહેરબાની કરીને શાંત થા.. શાંત થા… તને થયું છે શું? આ તેં શાંની લવારી માંડી છે?

રંગલો— લે .. તને નથી ખબર? આજથી જાતે જ  જ ગઝલ બનાવું છું.

રંગલી— શું કહ્યું? ફરી બોલ તો.

રંગલો— એ..  બીજા પર આધારિત ન રહેતા હું જાતેજ ગઝલ બનાવું છું. માય ઓવન પ્રૉડક્ટ ….. એ પણ છંદમાં …   ગાલગાગા ગાલગાગા  ગાલગાગા ગાલગા

રંગલી— [ખડખડાડાટ હસીને]  અલા… ગઝલ તે કાંઈ બનાવવાની ચીજ છે? એ કાંઈ ખમણ  ઢોકળાં કે દાળવડાં કે ભજિયાં છે તે બનાવવા નીકળ્યો છે? એ તો થઈ જતી હોય છે આપોઆપ… જેમ આપણી વચ્ચે  થઈ ગયો હતો પ્રે….મ.  આપોઆપ! એકદમ સહજતાથી!

રંગલો— પ્રેમ આપોઆપ થઈ ગયો હતો ઈ વાત સાચી. પણ એને સફળ  બનાવવા કેટલાં કેટલાં વાનાં કરવાં .પડ્યાં હતાં . એ  હું  ભૂલ્યો નથી હો . તને આપવા માટે એક વખત તો એક ગુલાબના પૂરા સો રૂપિયા ચૂકવ્યા હતા. કહેતી હો તો  સાબિતી માટે હિસાબની જૂની ડાયરી પેશ કરું.

રંગલી—કોઈ જરૂર નથી.માની લીધું.

રંગલો—ત્યારે પછી. પ્રયત્નો તો કરવા જ પડેને?  સુતેલા સિંહનાં મોઢાંમાં કાંઈ ભજિયાં પ્રવેશ કરતાં  નથી.

રંગલી—બકા, ભજિયાં નહીં. હરણાં. સુતેલા સિંહનાં મોઢાંમાં હરણાં પ્રવેશ કરતાં નથી.

રંગલો— એમજ બોલવાનો હતો.પણ તેં  હમણાં જ ભજિયાંનું નામ લીધું ને મારાં  મગજમાં ભજિયાં ઘુસી ગયાં. આજે હવે ભજિયાં ખાવાં  જ પડશે.

રંગલી— તારાં  મગજમાં ક્યારે શું ઘુસી જાય એનું ઠેકાણું નથી.

રંગલો— રંગલી…. આ તારાં લીધે જ  મારું મગજ ખરાબ થઈ ગયું છે.

રંગલી — લે.કર વાત! તારું મગજ તો પહેલેથી જ ખરાબ હતું. મારું નામ શું કામ લે છે?

રંગલો— [રડવા જેવો થઈને] રંગલી… કેવો મજાનો મારો હર્યો ભર્યો બ્લોગ હતો! નાનામોટા કવિઓની ગઝલું ને ગીતડાં એમાં ગોઠવતોતો. મુલાકાતીઓ આવતાતાં ને ખુશ થાતાતાં ને જાતાં જાતાં કોઈના હૃદયમાં રામ વસે તો ફૂલ નહીં તો ફૂલની પાંખડી જેવી  કોમેંટું દેતા જાતાતા. એ બંધ કરીને તેં મને મોલિક રચનાઓ રચવાના ચાળે ચડાવ્યો.

રંગલી— મોલિક નહીં.મૌલિક … બોલ, મૌલિક .

રંગલો —એ   જે હોય તે.   પણ  સાવ ખોટો નિર્ણય લેવાઈ ગયો છે . પાંચ માણહને પૂછવા જેવું હતું.  ત્રણ  દીથી મથું છું પણ એક ગઝલ નથી બનતી.

રંગલી— એમ નિરાશ થવાની જરૂર નથી. બકા.. તારામાં કવિપણું હશે તો જરૂર  બહાર આવશે.જેમ પાતાળ  ફોડીને પાણી બહાર આવે છે એમ.

રંગલો—  પણ નથી આવતું એનું શું?

રંગલી— હવે તને ખબર પડીને કે એક કવિતા કે ગઝલ લખવી કેટલી અઘરી છે?  જો રંગલા, કવિ બનવા માટેની પહેલી શરત એ છે કે તમને વ્યથા  થવી જોઈએ. તને  થાય છે?

રંગલો—વ્યથા એટલે શું?

રંગલી— વ્યથા એટલે પીડા. બોલ તને કોઈ જાતની પીડા  થાય છે?

રંગલો— મારી ઉપરની આ  દાઢ  બે દિવસથી સબાકા મારે છે.

રંગલી— એવી પીડાની વાત નથી કરતી. હું એમ કહેવા માંગું  છું કે તારી અંદરથી કોઈ અવાજ આવે છે?

રંગલો— અવાજની  વાત કરતી હો તો કાલ આખો દી પેટમાંથી  ગુડુડુડુનો અવાજ આવતોતો.

રંગલી— એ તો મારા હાથની દાળઢોકળી ખાવામાં તેં મર્યાદા ન રાખી એનું પરિણામ. પણ હું એવા અવાજની વાત નથી કરતી. હું એમ કહેવા માંગું છું  કે તારાં હૃદયમાંથી કશો અવાજ આવે છે?

રંગલો— મારા કાન કરતાં તારા કાન સરવા છે. તને સંભળાય છે? એવું હોય તો લે મારું હૃદય આ રહ્યું હાજર! એના પર  કાન  માંડી જો.

રંગલી— ઓ કૉપિસમ્રાટ.  તેં તો હદ કરી નાંખી.  મારે તને કેમ સમજાવવો કે ગઝલ લખવી એ વાહ વાહ કરવા જેવું સહેલું કામ નથી. એને માટે હૃદયમાંથી આહ નીકળવી જોઈએ. તને પીડાનો  તીવ્ર અનુભવ થવો  જોઈએ.

રંગલો —એ થાય છે એની ખબર કેમ પડે?  જેમ કે મેલેરિયા થાય ત્યારે ઠંડી વાય ને તાવ આવે. આમાંય એવું કાંઈક થતું હશેને?

રંગલી—હે ભગવાન.આ રંગલાને મારે કેમ સમજાવવો?

રંગલો — રંગલાકો સમજાના મુશ્કિલ હી નહીં નામુમકિન હૈ.

રંગલી— એક છેલ્લો પ્રયત્ન કરી જોઉં.  ધ્યાન દઈને સાંભળ રંગલા.  જાણે કે આપણાં હૃદયમાં ટાંકણી ઘોંચાયને લોહીના ફુવારા ઊડે ને આપણાથી એક તીવ્ર ચીસ પાડી દેવાય. એ ચીસ એ જ ગઝલ!

રંગલો— [મજાકભર્યું  હસીને]  હવે તો તું હદ કરે છે હો રંગલી. હું તને એમ કહું છું કે કોઈ માણસનાં હૃદયમાંથી લોહીના ફુવારા ઊડે પછી  એ બચે જ શાનો?  પછી ગાલગાગા નો સવાલ જ ક્યાં રહ્યો?  પછી તો એક જ વાત રહે.  રામ બોલો ભાઈ રામ!  રામ બોલો ભાઈ રામ! કે વહેલું આવે અંતિમ ધામ.

રંગલી —એ આતો એક ઉદાહરણ છે ..  એને ઉદાહરણ તરીકે લે .. હવે હું તને બે હાથ જોડીને અરજ ગુજારું છું કે…

રંગલો— એ એ એ રંગલી. એમ સાવ નાખી દેવા જેવી વાત ન કર.  તું મને અરજ કરે તો મને મરવા જેવું લાગે.  હુકમ કર મારી રાણી, મને હુકમ કર.

રંગલી— તો  સાંભળ  રંગલા. મારો તને હુકમ છે કે આ ગઝલ-રચનાનો કાર્યક્રમ હાલ પૂરતો મોકૂફ  રાખ. ખૂબ અભ્યાસ કર. તું નસીબદાર છે કે તને આ ઇંટરનેટના જમાનામાં  જ્ન્મ મળ્યો છે.  પહેલાં આવું નહોતું. કેટલાય ઉગતા કવિઓ માહિતી  અને માર્ગદર્શનના અભાવે  મુરઝાઈ જતા હતા. આજે  નેટ પર ગઝલ કે કવિતાની સમજ આપતી સામગ્રી તારી રાહ જોઈ રહી છે.  ગઝલ માટે ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા  એક જ છંદ નથી. બીજા અનેક છે. એની પણ જાણકારી મેળવ.  વળી ..  નવા અને જૂના અનેક કવિઓની રચનાઓ  તું મધુર સગીત સાથે સાંભળી શકે છે. આ બધાંનો તું પણ લાભ લે રંગલા.  લાવ્ય ઘોડો ને કાઢ્ય વરઘોડો .. એ કહેવતની જેમ ઉતાવળો ન થા. ધીરે ધીરે તારા પંથે આગળ વધ.  તારું  કલ્યાણ  થશે.

રંગલો— [ગળગળો થઈને] કલ્યાણ  તો થાવાનું હશે  ત્યારે થાશે પણ  એની પહેલા મારે આ અતિ વિકટ રસ્તો પસાર કરવો પડશે એમ તારું કહેવાનું છે. હું બરાબર સમજ્યો છું ને મારી રાણી?

રંગલી— એકદમ બરાબર સમજ્યો છે મારા રાજ્જા.  કઠોર પરિશ્રનો કોઈ વિકલ્પ નથી.

રંગલો— છે .મારી રંગલી, છે.  જો તું રજા આપે તો…

રંગલી— મને ખબર છે કે તું શું કહેવા  માગે છે.  તારે ફરીથી કૉપિપેસ્ટ ના  સહેલા રસ્તે જવું છે ને?

રંગલો— રંગલી,તારી વાત સમજાવવા માંટે  તેં  મને બહુ ઉદાહરણ આપ્યાં છે. હવે  મારી વાત સમાજાવવા માટે એક ઉદાહરણ હું તને આપું.

રંગલી—ઈર્શાદ.

રંગલો— જો આપણાં આ વડોદરા શહેરમાં ફરસાણના શો રૂમ જેવી કેટલીય સુંદર મજાની દુકાનો છે કે નહીં?

રંગલી— છે ને.

રંગલો— એ દુકાનોમાં અનેક જાતનાં  ફરસાણનાં તૈયાર પેકેટો  મળે છે. એમાં સોલાપુરી ચેવડો મળે.. લીલો ચેવડો મળે… એમાં ભાદરણના મગ મળે…

રંગલી— [ચૂપ]

રંગલો— હોકારો તો દે મારી રંગલી. તારાં મોઢાંમાં ભાદરણનાં મગ ભર્યાં છે? હા  એટલું તો બોલ.

રંગલી— હા મળે.

રંગલો— એમાં ભાવનગરી ગાંઠિયા મળે.

રંગલી— મળે.

રંગલો— એમાં મુંબઈનું ટમટમ મળે.

રંગલી— મળે.

રંગલો— એમાં લીંબુ મરીની સેવ મળે.

રંગલી—મળે.

રંગલો— લે વડોદરાની ભાખરવડી તો ભૂલી જ ગયો. સરસ મજાની અમેરિકા ને લંડન સુધી જાય એવી ભાખરવાડી મળે.

રંગલી— એ રંગલા. આ શું  નવો ધંધો માંડ્યો છે? વડોદરાની દુકાનોમાં બસ્સો જાતનાં ફરસાણ મળે એટલે મારે  બસ્સો હોકારા ભણવાના? જે કહેવું હોય એ ટુંકમાં  કહેતા નથી આવડતું?

રંગલો— ટુંકમાં કહેવાય એવી વાત હોત તો કહી ન દીધી હોત? મને વિચાર વિસ્તાર કરવાના શોખ  થાય છે?  જા નથી કાહેવું કશું.

રંગલી— એ … રંગલા રાજા. રિસાઈ ગયો? આટલી અમથી વાતમાં?

રંગલો— [ગળગળો થઈને] તને તો ખબર છે ને રંગલી…  કે હું અતિશય લાગણીશીલ વ્યક્તિ છું. મારી લાગણી દુભાતા વાર નથી લાગતી.

રંગલી— હશે રંગલાજી. હશે. મારી ભૂલ થઈ ગઈ. આપની લાગણી દુભવવા બદલ હું આપની ક્ષમા યાચુ છું.

રંગલો— રહેવા દે. સારી નથી લાગતી. સાહિત્યકારોની જબાન છોડીને તારી જબાનમાં  સીધી વાત કર.

રંગલી— સીધી વાત તો તારે કરવાની છે. તારી  વાત વડોદરાની ફરસાણની દુકાને અટકી ગઈ છે.

રંગલો— તો સાંભળ આગળ. ફરસાણની દુકાનમાં ઘરાક આવે. જેનાં પેકેટ  જોઈતા હોય એ લઈ લે ને પૈસા ચૂકવી ને થાય હાલતા. દુકાનદારને કોઈ જાતની મગજમારી ખરી? ચેવડો બનાવવાની કે ભાખરવડી બનાવવાની? બનાવનારાં બનાવે. વેચનારાં  વેચે. ખાનારાં  ખાય. એમાં કોઈનો ગરાસ શાંને લુંટાય?

રંગલી— તારો ઈરાદો શો છે? સાફસાફ બોલ.

રંગલો— સાફસાફ કહું તો રંગલી, મને  હું  ગઝલ રચનાના પંથે આગળ નહીં વધી શકું. તૈયાર ગઝલો લઈને મારા  બ્લોગમાં મૂકવા દે. હું કવિઓના નામ લખીશ. બસ.હવે તું રાજી?

રંગલી— મને રાજી કરવાનો એક જ રસ્તો છે. મૌલિક રચના. તારે જાતે જ રચના કરવાની છે. ભલે આભ તૂટી પડે કે ધરતી ફાટી પડે.

રંગલો— મારી નાંખ્યા. આના કરતાતો દાબેલી બનાવવી  સારી.   ગઝ… લ… ગઝલ …[ગાય]  ગઝલ  બનાનેવાલે ક્યા તેરે મનમેં સમાઈ કાહેકો યે ગઝલ બનાઈ..

રંગલી— એમ હિંમત હારી જવાની જરૂર નથી. ગઝલ અઘરી લાગતી હોય તો સાહિત્યના બીજા અનેક પ્રકારો છે. જેવા કે ગીત ..

રંગલો— હા હા હા. ગીત બનાવવું મને ફાવશે. એમાં તો છંદની દાદાગીરી નહીં નડેને?

રંગલી—  જે નડવાનું હશે એ નડશે પણ  હવે તારી પાસે  આગળ  વધવા સિવાય કોઈ રસ્તો નથી.

રંગલો— આજે તો ભૂખ લાગી છે એટલે આગળ નહીં વધાય.

રંગલી— આપણને  કોઈ ઉતાવળ  નથી. ધીરજનાં ફળ મીઠાં.

રંગલો— પણ મને તો તીખાં તીખાં ભજિયાં ખાવાનું મન થયું છે.

રંગલી — તો હું શું કરું?

રંગલો— બનાવ્ય. મરચાનાં  બનાવ્ય. ટમેટાંનાં બનાવ્ય. કેળાનાં બનાવ્ય.

રંગલી— એટલે અત્યારે હું તારા માટે ભજિયાં બનાવવા બેસું?

રંગલો—મારા માટે નહીં.આપણા માટે.

રંગલી— કેમ? તૈયાર નથી લવાતાં?

રંગલો— તૈયારમાં મજા ન આવે.

રગલી— ગઝલ તૈયાર ચાલે. ભજિયાં તૈયાર ન ચાલે. વાહ રંગલા વાહ .તારી બે મોઢાંની વાત નહીં ચાલે.

રંગલો— મેં તારી વાત માનીને? હવે તું મારી વાત માન.

રંગલી— સારું. તો થેલી લઈને જા. મરચાં … ટમેટાં … કેળાં… કારેલાં … જેનાં ભજિયાં ખાવાં હોય એ બધું   લઈ આવ.

રંગલો- પણ એની પહેલાં થઈ જાય … તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

રંગલી— તો ચાલ  …

અમે રંગલો રંગલીરે ભાઈ ઇન્ટરનેટે  પહોંચ્યાં

ઇંટરનેટના  આંગણે અમને સૌએ પ્રેમથી પોંખ્યાં

જ્યાં  જ્યાં કર્યા ખેલ   ત્યાંથી ચિંતા ભાગી ગઈ

ચિંતા ભાગી ગઈ  ચિંતા ભાગી ગઈ

ને કરો હવે …  તા થૈયા થૈયા ને તા થૈ.

એ હાલો… હાલો..

[આજનો ખેલ પૂરો કાલે   અસર ના ઓટલે  વહેલાસર પધારજો. એ આવજો ]